1404 7 4 32 102

پایش سلامتی غذایی و محیط زیست مراکز نظامی با حسگرها Food and Environmental Health Monitoring in Military Facilities Using Sensors 1 1 به هر ماده‌ای که از راه‌های مختلفی مانند استنشاق، تزریق و بلعیدن جذب بدن شده و باعث اختلال در عملکرد طبیعی بدن می‌شود، در تعریف سم می‌گوییم. جنگ‌افزارهای شیمیایی ابزارها یا مواد سمی هستند که به وسیله آن‌ها انسان‌ها یا دیگر موجودات زنده را هدف قرار می‌دهند. در اثر تماس مستقیم این مواد با هر قسمت از بدن جاندار، بدن وی آلوده شده و جاندار به انواع بیماری‌های عمومی یا انحصاری آن ماده مبتلا می‌شود. این مواد می‌توانند به صورت جامد، مایع یا گاز استفاده شوند. به عبارت دیگر عوامل شیمیائی به ترکیباتی گفته می‌شود که در صورت کاربرد مؤثر علیه انسان، حیوان یا گیاه، منجر به مرگ یا ضایعات قابل توجه دائمی یا موقتی در ساختار اندامی آن‌ها می‌شود. مسمومیت سربازان یکی از مسائل جدی و حساس در حوزه حقوق نظامی و بهداشت حرفه‌ای است. هنگامی که یک سرباز در حین خدمت به مسمومیت دچار می‌شود، اثبات این موضوع و شناسایی مسئولیت‌ها اهمیت زیادی دارد. ربوده شدن ۱۱ نیروی هنگ مرزی میرجاوه/ مسموم شدن با غذای آلوده توسط «جیش الظلم» و انتقال به پاکستان نمونه ای از فعالیت ضد امنیتی تروریستها در ایران است. لذا پایش سلامت محیظی و غذایی مراکز نظامی بسیار حائز اهمیت است. استفاده از حسگرهای اعم از فیزیکی، شیمیایی و زیستی جهت خنثی کردن اهداف تروریستها اجتناب ناپذیر است.   2 Any substance that enters the body through various routes such as inhalation, injection, or ingestion and disrupts normal physiological functions is defined as a toxin. Chemical weapons are tools or toxic substances used to target humans or other living organisms. Upon direct contact of these substances with any part of a living body, contamination occurs, leading to the development of general or agent-specific diseases. These substances may be deployed in solid, liquid, or gaseous forms. In other words, chemical agents are compounds that, when effectively applied against humans, animals, or plants, result in death or significant permanent or temporary damage to their biological structures. Poisoning of military personnel is one of the serious and sensitive issues in the fields of military law and occupational health. When a soldier experiences poisoning during service, proving the incident and determining responsibility are of great importance. The abduction of 11 personnel from the Mirjaveh Border Regiment, their poisoning through contaminated food by the terrorist group “Jaish al-Zulm,” and their transfer to Pakistan is an example of anti-security terrorist activities in Iran. Therefore, environmental and food health monitoring in military centers is of critical importance. The use of various sensors, including physical, chemical, and biological sensors, to neutralize terrorist objectives is inevitable.   1 7 2025/12/19 1404/9/28 2026/01/30 1404/11/10 خدیجه اسکندری Khadijeh Eskandari مرکز تحقیقات علوم پرتوی، پژوهشکده سیستم بیولوژی، دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله (عج)، تهران، ایران kha_esk@yahoo.com Toxins Monitoring Military Sensor سموم پایش نظامی حسگر 1. Farhadnejad H, Mahdieh A, Motazedizadeh H, Heydari R, Mohammadi S. Selected Topics in Casarett & Doull's Toxicology. Tehran: Heydari; 2024 Sep.##2. James Clear. Atomic Habits (From the James Clear Book Summary Series). Tarmeek Institute, translator. Tehran: Adineh; 2024 Apr/May.##3. Shahrati M, Givehchi S, Hasanabadi S. Treatment Protocols for Chemical Casualties. Tehran: Planning and Textbook Compilation Center of the Sepah; 2007 Mar.##4. Hosseini SA. Microbial and Chemical Toxins in Food. Tehran: [publisher unknown]; 2022.##5. Giller J, Turner R. Environmental and Biochemical Toxicology: Concepts, Case Studies and Challenges. 2022.##6. Eskandari K, Ghourchian H. Structural changes of glucose oxidase upon interaction with gold-coated magnetic nano-particles. Int J Biol Macromol. 2012;51(5):998–1002.##7. Mashhadizadeh MH, Eskandari K, Foroumadi A, Shafiee A. Copper (II) modified carbon paste electrodes based on self-assembled mercapto compounds-gold-nanoparticle. Talanta. 2008;76(3):497–502.##8. Eskandari K, Zarei H, Ghourchian H. The electrochemical study of glucose oxidase on gold-coated magnetic iron oxide nanoparticle. J Anal Chem. 2015;70(10):1254–60.## ##

استفاده از هیدروژل‌های زیستی کیتوسان-مورینگا به همراه توانبخشی ورزشی: پیشنهاد سیاستی برای بهبود سرعت درمان سوختگی‌های پیچیده Use of Chitosan-Moringa Biohydrogels with Sports Rehabilitation: A Policy Proposal to Improve the Speed of Complex Burn Healing 1 1 زخم‌های سوختگی عفونی با تمام ضخامت پوست، به‌ویژه در حضور باکتری‌های مقاوم مانند Staphylococcus aureus، چالش جدی در درمان بالینی هستند. این زخم‌ها روند ترمیم را کند می‌کنند و هزینه‌های درمانی را افزایش می‌دهند. مطالعه حاضر به بررسی اثر هم‌افزای نانوهیدروژلی بر پایه پلی‌وینیل الکل-کیتوسان غنی‌شده با عصاره مورینگا و تمرین تناوبی با شدت بالا (HIIT) در تسریع ترمیم زخم‌های عفونی در رت‌ها پرداخت. رت‌ها به سهگروه تقسیم شدند: کنترل، تک‌درمانی و ترکیبی. شاخص‌های ترمیم از جمله جمع‌شدگی زخم، رگ‌زایی، اپیتلیالیزاسیون و کلاژن‌گذاری در روزهای7،14 و 21 مورد ارزیابی قرارگرفت. نتایج نشان داد کهگروه ترکیبی سریع‌ترین و کامل‌ترین روند ترمیم را داشت. اینگروه از نظر جمع‌شدگی زخم، رگ‌زایی و سازمان‌دهی کلاژن به‌خوبیگروه‌های دیگر عمل کرد. تلفیق نانوهیدروژل فعال با تمرین HIIT به‌عنوانیک رویکرد نوآورانه، نه تنها سرعت ترمیم را افزایش می‌دهد، بلکه کیفیت بازسازی بافتی را بهبود می‌بخشد. این روش می‌تواند مدت زمان درمان را کاهش داده و بار اقتصادی سیستم بهداشتی را کم کند.چنین ترکیبی می‌تواندگزینه‌ای جدید در مدیریت زخم‌های پیچیده باشد. 2 Full-thickness burn wounds, especially when infected with resistant pathogens such as Staphylococcus aureus, pose a major challenge in clinical treatment. These wounds significantly delay the healing process and increase medical costs. The current study investigated the synergistic effect of a biocompatible nanohydrogel based on polyvinyl alcohol-chitosan enriched with Moringa oleifera extract, in combination with high-intensity interval training (HIIT), on the acceleration of wound healing in a rat model. Rats were randomly divided into three groups: control, monotherapy (either the nanohydrogel or HIIT alone), and combination therapy. Healing indicators, including wound contraction, angiogenesis, epithelialization, and collagen deposition, were evaluated on days7,14, and21 post-intervention. Results showed that the combination therapy group exhibited the fastest and most complete wound healing process. This group outperformed the others in terms of wound contraction, angiogenesis, and organized collagen deposition. The integration of the active nanohydrogel with HIIT, as an innovative approach, not only enhances the speed of healing but also improves the quality of tissue regeneration. This strategy has the potential to reduce treatment duration and alleviate the economic burden on the healthcare system. Such a combination could serve as a novel option for the management of complex wounds.   8 11 2025/12/192026/01/7 1404/10/17 2026/01/302026/01/30 1404/11/10 امیرحسین یدالهی Amirhossein Yadolahi حمید باباولیان Hamid Babavalian مرکز تحقیقات بیوتکنولوژی کاربردی، پژوهشکده فناوری های نوین سلامت، دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله (عج)، تهران، ایران Skin Burn Biopolymer hydrogel Chitosan-moringa Exercise سوختگی هیدروژل زیستی کیتوسان-مورینگا ورزش پوست 1. Smith JR, et al. Histological assessment of dermal integrity and collagen architecture in full-thickness burn injuries. J Regen Med. 2023;15(3): 145-60.##2. Chang C, et al. Hydrogels in advanced wound dressings: mechanisms of moisture retention and exudate management. Adv Healthc Mater. 2023;12 (11): 2202685.##3. Ghasemi H, et al. Polyvinyl alcohol (PVA) as a scaffolding material: biodegradability and hydrophilicity in tissue engineering. J Biomed Mater Res A. 2021;109(5):710-25.##4. Shahidi F, et al. Chitosan: sources, preparation, and properties as a versatile polysaccharide. Crit Rev Food Sci Nutr. 2020;60(16):2796-821.##5. Muzzarelli RAA. Chitosan-based materials for wound dressing and tissue engineering. Carbohydr Polym. 2022;291:119614.##6. Rojas R, et al. Nutritional and biochemical composition of Moringa oleifera: essential vitamins and bioactive compounds. Food Chem. 2020;321: 126750.##7. Khaksar MA, et al. Phytotherapy in wound management: a review of herbal extracts as complementary agents for tissue repair. Planta Med. 2022; 88(10):780-95.##8. Oliveira P, Santos L. Therapeutic potential of Moringa oleifera leaf extracts: anti-inflammatory and antioxidant properties. Int J Pharmacol. 2021;17(5): 601-15.##9. Naghavi A, et al. Synergistic effect of PVA/chitosan/Moringa oleifera patch and exercise training on infected burn wound healing. Int J Nanomedicine. 2024;19:405-19.##10. Almasi A, et al. Water absorption capacity and biocompatibility of PVA/chitosan hydrogels for biomedical applications. Polym Bull. 2022;79(7): 5701-16.## ##

ورزش به عنوان یک راهبرد کم‌هزینه و مؤثر برای کاهش بار کووید-۱۹: الزامات سیاستی برای ترویج فعالیت بدنی در سطح ملی Exercise as a low-cost and effective strategy to reduce the burden of COVID-19: Policy imperatives for promoting physical activity at the national level 1 1 بیماری کووید-۱۹، علاوه بر تلفات جانی، فشار بی‌سابقه‌ای بر نظام سلامت و اقتصاد کشور وارد کرده است. یافته‌های یک مطالعه مقطعی جدید در ایران نشان می‌دهد که سطوح بالاتر فعالیت بدنی (به ویژه فعالیت ورزشی ساختاریافته) با کاهش معنی‌دار احتمال بستری شدن و مرگ‌ومیر ناشی از این بیماری مرتبط است. شیوع کم‌تحرکی و سبک زندگی ناسالم در ایران یک ریسک فاکتور عمده برای ابتلای شدید به کووید-۱۹ محسوب می‌شود. محدودیت‌های دوران همه‌گیری نیز خود باعث تشدید کم‌تحرکی شده است. بیماران مبتلا به کووید-۱۹ که از نظر فعالیت بدنی به‌ویژه در حیطه ورزش، سطح بالاتری داشتند، هم کمتر نیاز به بستری پیدا کردند و هم در صورت بستری، شانس بقای بالاتری داشتند. این ارتباط برای فعالیت‌های بدنی شغلی یا اوقات فراغت به این شدت نبود. ادغام "تجویز فعالیت بدنی" و "مشاوره سبک زندگی" در سطوح مختلف پیشگیری از کووید-۱۹ (اولیه، ثانویه، ثالثیه). این امر باید از طریق بازنگری در پروتکل‌های بالینی، برنامه‌های آموزشی نیروی انسانی سلامت و کمپین‌های ملی آگاهی‌بخشی محقق شود. 2 In addition to the loss of life, COVID-19 has placed an unprecedented strain on the country's health system and economy. Findings from a new cross-sectional study in Iran show that higher levels of physical activity (especially structured physical activity) are associated with a significantly reduced risk of hospitalization and death from the disease. The prevalence of physical inactivity and unhealthy lifestyles in Iran is a major risk factor for severe COVID-19. The restrictions during the pandemic have also exacerbated physical inactivity. Patients with COVID-19 who had higher levels of physical activity, especially in the field of exercise, were less likely to need hospitalization and had a higher chance of survival if hospitalized. This association was not as strong for occupational or leisure-time physical activity. Integrating "physical activity prescription" and "lifestyle counseling" at different levels of COVID-19 prevention (primary, secondary, tertiary). This should be achieved through a review of clinical protocols, health workforce training programs, and national awareness campaigns.   12 16 2025/12/192026/01/72026/01/5 1404/10/15 2026/01/302026/01/302026/01/27 1404/11/7 بهزاد بازگیر Behzad Bazgir مرکز تحقیقات فیزیولوژی ورزش، پژوهشکده سبک زندگی، دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله (عج)، تهران، ایران Behzadabazgir@yahoo.com محمود ثالثی Mahmoud Salesi ابوالفضل شکیبایی Abolfazl Shakibaei رضا نحوی Reza Nahovi COVID-19 Physical activity Exercise Hospitalization Mortality Health policy Lifestyle کووید-۱۹ فعالیت بدنی ورزش بستری شدن مرگ‌ومیر سیاست‌گذاری سلامت سبک زندگی 1. Li Q, Guan X, Wu P, Wang X, Zhou L, Tong Y, et al. Early transmission dynamics in Wuhan, China, of novel coronavirus-infected pneumonia. N Engl J Med. 2020;382(13):1199-207.##2. Ministry of Health and Medical Education of Iran. National report on non-communicable disease risk factor surveillance (STEPs). Tehran: Ministry of Health and Medical Education of Iran; 2021##3. Navhi R. The role of physical activity in the recovery process and mortality rate of COVID-19 disease [unpublished dissertation]. Tehran: Baqiyatallah University of Medical Sciences; 2022##4. Sallis R, Young DR, Tartof SY, Sallis JF, Sall J, Li Q, et al. Physical inactivity is associated with a higher risk for severe COVID-19 outcomes: a study in 48 440 adult patients. Br J Sports Med. 2021;55 (19): 1099-105.##5. Salgado-Aranda R, Pérez-Castellano N, Núñez-Gil I, Orozco AJ, Torres-Esquivel N, Flores-Soler J, et al. Influence of baseline physical activity as a modifying factor on COVID-19 mortality: a single-center, retrospective study. Infect Dis Ther. 2021;10(2): 801-14.##6. Lee SW, Lee J, Moon SY, Jin HY, Yang JM, Ogino S, et al. Physical activity and the risk of SARS-CoV-2 infection, severe COVID-19 illness and COVID-19 related mortality in South Korea: a nationwide cohort study. Br J Sports Med. 2022;56(16):901-12.##7. Tehran University of Medical Sciences Health Management Research Center. Cost-benefit analysis of non-pharmaceutical interventions in COVID-19 management. Tehran: Tehran University of Medical Sciences; 2021.##8. Nieman DC, Wentz LM. The compelling link between physical activity and the body's defense system. J Sport Health Sci. 2019;8(3):201-17.## ##

ضرورت تدوین و اجرای برنامه‌ ملی برای خودکفایی در تولید و توسعه آنتی‌دوت‌های نسل جدید در برابر عوامل شیمیایی ارگانوفسفره The Necessity of Developing and Implementing a National Program for Self-Sufficiency in the Production and Advancement of Next-Generation Antidotes Against Organophosphate Chemical Agents 1 1 مسمومیت با ترکیبات ارگانوفسفره (OP) به عنوان یک تهدید سه‌گانه، با ریشه‌های کشاورزی، پزشکی و امنیتی، یکی از چالش‌های پیچیده نظام سلامت ایران محسوب می‌شود. این عوامل با مهار غیرقابل بازگشت آنزیم استیل‌کولین‌استراز، در عرض چند دقیقه می‌توانند منجر به بحران تنفسی، تشنج و مرگ شوند. آمارهای ملی نشان می‌دهد سالانه هزاران مورد مسمومیت، عمدتاً ناشی از مواجهه شغلی با آفت‌کش‌ها یا اقدام به خودکشی، در کشور ثبت می‌شود که بخش قابل توجهی از آنها به مرگ یا عوارض عصبی ماندگار منجر می‌گردد. در عین حال، تهدیدات امنیتی ناشی از امکان استفاده غیرقانونی از این عوامل، آمادگی ملی را برای پاسخ سریع و مؤثر طلب می‌کند. درمان استاندارد کنونی، مبتنی بر ترکیب آتروپین (یک آنتاگونیست موسکارینی)، اکسیم‌هایی مانند پرالیدوکسیم (بازفعال­کننده آنزیم استیل کولین استراز) و یک بنزودیازپین (اغلب دیازپام، برای کنترل تشنج) است. با وجود نجات‌بخش بودن، این رژیم درمانی با محدودیت‌های جدی از جمله نیمه‌عمر کوتاه داروها، نیاز به تجویز مکرر و پایش دقیق، عوارض قلبی و سمیت خود اکسیم‌ها، و مهم‌تر از همه، عدم اثربخشی در پیشگیری یا درمان نوروپاتی تأخیری ناشی از ارگانوفسفره (OPIDN) مواجه است. شکاف عظیم بین نیاز بالینی و امکانات درمانی موجود، زمانی بحرانی‌تر می‌شود که وابستگی تقریباً کامل کشور به واردات این داروهای حیاتی را در نظر بگیریم؛ وابستگی که در شرایط تحریم یا بحران‌های بین‌المللی می‌تواند امنیت سلامت ملی را به مخاطره بیندازد. این خلاصه سیاستی، با اتکا به مرور نظام‌مند شواهد جهانی و تحلیل داده‌های بومی، استدلال می‌کند که سرمایه‌گذاری بلندمدت و هدفمند در تحقیقات بنیادی، کاربردی و توسعه فناوری برای دستیابی به نسل جدیدی از آنتی‌دوت‌ها نه تنها یک ضرورت پزشکی، بلکه یک اقدام راهبردی در راستای تحقق امنیت ملی و خودکفایی دارویی است. راهکارهای پیشنهادی در چهار محور اصلی تدوین شده‌اند: اول، ایجاد و تقویت زیرساخت‌های تحقیقاتی چندرشته‌ای در مراکز علمی برتر کشور. دوم، طراحی سازوکارهای مالی و انگیزشی برای جذب شرکت‌های دانش‌بنیان به این حوزه. سوم، بازنگری و تقویت زنجیره تأمین و ذخایر استراتژیک داروهای فعلی. و چهارم، توسعه همکاری‌های بین‌المللی برای انتقال فناوری و مشارکت در کارآزمایی‌های بالینی. اجرای این برنامه، مستلزم اراده‌ای فرابخشی و تعهد بودجه‌ای مستمر است، اما پیامد آن، دستیابی به توانمندی بی‌بدیل در حفاظت از سلامت مردم و ارتقای اقتدار ملی خواهد بود.   2 Organophosphate (OP) poisoning, as a triple-threat issue with agricultural, medical, and security dimensions, represents one of the most complex challenges facing Iran’s healthcare system. By irreversibly inhibiting acetylcholinesterase, these agents can lead within minutes to respiratory failure, seizures, and death. National statistics indicate that thousands of poisoning cases are recorded annually in Iran, primarily due to occupational exposure to pesticides or suicide attempts, a substantial proportion of which result in death or long-term neurological complications. Concurrently, security threats arising from the potential illicit use of these agents necessitate a high level of national preparedness for rapid and effective response. The current standard of care relies on a combination of atropine (a muscarinic antagonist), oximes such as pralidoxime (acetylcholinesterase reactivators), and a benzodiazepine -most commonly diazepam- for seizure control. Despite being life-saving, this therapeutic regimen suffers from significant limitations, including short drug half-lives, the need for repeated dosing and intensive monitoring, cardiovascular adverse effects, intrinsic toxicity of oximes, and -most critically- the lack of efficacy in preventing or treating organophosphate-induced delayed neuropathy (OPIDN). The substantial gap between clinical needs and available therapeutic options becomes even more critical when considering the country’s near-total dependence on imported supplies of these essential medicines -a vulnerability that may seriously jeopardize national health security under conditions of sanctions or international crises. Drawing on a systematic review of global evidence and analysis of domestic data, this policy brief argues that long-term, targeted investment in basic research, translational studies, and technology development aimed at achieving a new generation of antidotes is not merely a medical necessity, but a strategic action toward national security and pharmaceutical self-sufficiency. The proposed strategies are structured around four core pillars: 1) establishing and strengthening multidisciplinary research infrastructures within leading academic institutions; 2) designing financial and incentive mechanisms to attract knowledge-based companies to this field; 3) revising and reinforcing supply chains and strategic stockpiles of existing antidotes; and 4) expanding international collaborations for technology transfer and participation in clinical trials. Implementation of this agenda requires sustained intersectoral commitment and dedicated funding, but its outcome would be the achievement of a unique national capability to protect public health and enhance national resilience.   17 21 2025/12/192026/01/72026/01/52025/11/26 1404/9/5 2026/01/302026/01/302026/01/272026/01/27 1404/11/7 محمدهادی باقرصاد Mohammad Hadi Baghersad مرکز تحقیقات زیست فناوری کاربردی، پژوهشکده فناوریهای نوین سلامت، دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله (عج)، تهران، ایران Hadibaghersad@bmsu.ac.ir Organophosphate nerve agents Antidote Bioscavenger Health security Pharmaceutical self-sufficiency عوامل عصبی ارگانوفسفره آنتی‌دوت بیواسکاونجر امنیت سلامت خودکفایی دارویی. 1. Razzaghi A, Khanjani N, Daneshi S. Contamination with organophosphate toxins in humans in Iran: a systematic review. Health Dev J. 2016;5(1):90-7.##2. Thiermann H, Worek F, Horn G. Approaches to the treatment of nerve agent poisoning with oximes - from experimental studies to the intensive care unit. Clin Toxicol. 2025;63(6): 375-92.##3. Jokanović M, Prostran M. Pyridinium oximes as cholinesterase reactivators: structure-activity relationship and efficacy in the treatment of poisoning with organophosphorus compounds. Curr Med Chem. 2009;16(17):2177-88.##4. Eddleston M, Buckley NA, Eyer P, Dawson AH. Management of acute organophosphorus pesticide poisoning. Lancet. 2008;371(9612): 597-607.##5. Balali-Mood M, Abdollahi M, editors. Basic and clinical toxicology of organophosphorus compounds. London: Springer; 2014.##6. Organisation for the Prohibition of Chemical Weapons. Summary of the report on activities carried out in support of a request for technical assistance by the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland (Technical Assistance Visit TAV/02/18). The Hague: OPCW; 2018.##7. Steindl D, Boehmerle W, Körner R, Praeger D, Haug M, Nee J, et al. Novichok nerve agent poisoning. Lancet. 2021;397(10270):249-52.##8. Voros C, Dias J, Cordeiro C, Mendes VM. The risk associated with organophosphorus nerve agents: from their discovery to their unavoidable threat, current medical countermeasures and perspectives. Chem Biol Interact. 2024;395: 110973.##9. Colović MB, Krstić DZ, Lazarević-Pašti TD, Bondžić AM, Vasić VM. Acetylcholinesterase inhibitors: pharmacology and toxicology. Curr Neuropharmacol. 2013;11(3):315-35.##10. Hertz-Picciotto I, Sass JB, Engel S, Bennett DH, Bradman A, Eskenazi B, et al. Organophosphate exposures during pregnancy and child neurodevelopment: recommendations for essential policy reforms. PLoS Med. 2018;15 (10): e1002671.##11. Choi Y, Kim Y, Ko Y, Cha ES, Kim J, Lee WJ. Economic burden of acute pesticide poisoning in South Korea. Trop Med Int Health. 2012;17(12): 1534-43.##12. Shakeri E, Ebrahimnejad S, Mehrpour O, Ahmadi A. Clinical and epidemiological indicators of patients poisoned with agricultural pesticides during a five-year period. J Babol Univ Med Sci. 2024;26:e50.##13. Danzig R, Sageman M, Leighton T, Hough L, Yuki H, Kotani R, et al. Aum Shinrikyo: insights into how terrorists develop biological and chemical weapons. Washington (DC): Center for a New American Security; 2012.##14. World Health Organization. Shortages of specific chemical antidotes: impact on public health [Internet]. Geneva: WHO; 2021 Oct 26 [cited 2026 Feb 12]. Available from: https://www.who.int/news/item/26-10-2021-shortages-of-specific-chemical-antidotes-impact-on-public-health##15. Mohammadshahi M, Olyaeemanesh A, Sajadi HS, Majdzadeh R. The impact of economic sanctions on health and strategies for mitigation: a glance at the case of Iran. Int J Prev Med. 2025; 16:51.##16. Worek F, Thiermann H, Wille T. Oximes in organophosphate poisoning: 60 years of hope and despair. Chem Biol Interact. 2016;259(Pt B):93-8.##17. Pralidoxime side effects [Internet]. Drugs.com; 2024 Dec 13 [cited 2025 Jan 24]. Available from: https://www.drugs.com/sfx/pralidoxime-side-effects.html##18. Jokanovic M, Prostran M. Pyridinium oximes as cholinesterase reactivators: structure-activity relationship and efficacy in the treatment of poisoning with organophosphorus compounds. Curr Med Chem. 2009;16:2177-88.##19. Masson P, Nachon F. Cholinesterase reactivators and bioscavengers for pre- and post-exposure treatments of organophosphorus poisoning. J Neurochem. 2017;142(Suppl 2):26-40.##20. Feng K, Wang H, Liu Y, Zhang J, Li X, Chen W, et al. Recent development of nanoparticle platforms for organophosphate nerve agent detoxification. Langmuir. 2025;41(4):2124-40.## ##

کاهش عوارض و هزینه‌های درد مزمن: معرفی بوقناق و هلیله سیاه به عنوان مسیرهای نوآورانه در مدیریت سلامت عمومی Reducing the complications and costs of chronic pain: Introducing Terminalia chebula and Eryngium billardieri as innovative paths in public health management 1 1 درد نوروپاتیکی از پیچیده‌ترین اختلالات مزمن سیستم عصبی است که به‌دلیل آسیب به اعصاب محیطی و مرکزی ایجاد می‌شود. این درد با علائمی مانند آلودینیا و هیپرآلژزی همراه است و می‌تواند با اختلالات روانی-عصبی مانند اضطراب و کاهش کیفیت خواب همراه باشد. شواهد نشان می‌دهند که استرس اکسیداتیو وگونه‌های فعال اکسیژن (ROS) نقش مهمی در پیشرفت این بیماری دارند. مطالعه حاضر با هدف مقایسه اثرات درمانی عصاره‌های بوقناق و هلیله سیاه در مدل CCI در رت‌های نر ویستار انجام شد. حیوانات به مدت30 روز با دوز40 میلی‌گرم بر کیلوگرم از هر عصاره درمان شدند. نتایج نشان داد که القای نوروپاتی منجر به افزایش آلودینیای سرد و رفتارهای شبه‌اضطرابی شد. عصاره هلیله سیاه به‌خوبی هر دو علامت را کاهش داد، در حالی که عصاره بوقناق فقط در کاهش درد مؤثر بود. اینیافته‌ها نشان می‌دهند که هلیله سیاه به‌دلیل اثرات ضد درد و ضد اضطراب،گزینه‌ای بهتر برای مدیریت جامع این بیماری است.  2 Neuropathic pain is one of the most complex chronic disorders of the nervous system that is caused by damage to peripheral and central nerves. This pain is accompanied by symptoms such as allodynia and hyperalgesia and can be associated with neuropsychiatric disorders such as anxiety and decreased sleep quality. Evidence suggests that oxidative stress and reactive oxygen species (ROS) play an important role in the progression of this disease. The present study aimed to compare the therapeutic effects of Terminalia chebula and Eryngium billardieri extracts in the CCI model in male Wistar rats. Animals were treated with a dose of 40 mg/kg of each extract for 30 days. The results showed that the induction of neuropathy led to an increase in cold allodynia and anxiety-like behaviors. Terminalia chebula extract effectively reduced both symptoms, while Eryngium billardieri extract was only effective in reducing pain. These findings indicate that Terminalia chebula is a better option for the comprehensive management of this disease due to its analgesic and anti-anxiety effects.   22 26 2025/12/192026/01/72026/01/52025/11/262025/12/22 1404/10/1 2026/01/302026/01/302026/01/272026/01/272026/01/25 1404/11/5 محمدحسین میکائیلی Mohammad Hossein Mikaeili نگار اسدپناه Negar Asadpanah ابوالفضل قاسمی آذر Abolfazl Ghasemi Azar زهرا بهاری Zahra Bahari گروه فیزیولوژی و فیزیک پزشکی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی بقیه‌الله، تهران، ایران bahari_441@yahoo.com Terminalia chebula Eryngium billardieri Neuropathic pain Neuropathic anxiety Phytotherapy هلیله سیاه درد نوروپاتیک اضطراب نوروپاتیک فیتوتراپی 1. Nasiry D, Khalatbary AR, Ahmadvand H, Talebpour Amiri F, Akbari E. Protective effects of methanolic extract of Juglans regia L. leaf on streptozotocin-induced diabetic peripheral neuropathy in rats. BMC Complement Altern Med. 2017;17:476.##2. Lee JY, Choi HY, Park CS, Pyo MK, Yune TY, Kim GW, et al. GS-KG9 ameliorates diabetic neuropathic pain induced by streptozotocin in rats. J Ginseng Res. 2019;43(1):58-67.##3. Safakhah HA, Taghavi T, Rashidy-Pour A, Vafaei AA, Sokhanvar M, Mohebbi N, et al. Effects of saffron (Crocus sativus L.) stigma extract and its active constituent crocin on neuropathic pain responses in a rat model of chronic constriction injury. Iran J Pharm Res. 2016;15(1):253-61.##4. Muthuraman A, Singh N. Attenuating effect of Acorus calamus extract in chronic constriction injury induced neuropathic pain in rats: an evidence of anti-oxidative, anti-inflammatory, neuroprotective and calcium inhibitory effects. BMC Complement Altern Med. 2011;11:24.##5. Forouzanfar F, Hosseinzadeh H. Medicinal herbs in the treatment of neuropathic pain: a review. Iran J Basic Med Sci. 2018;21(4):347-58.##6. Dyck GJB, Raj P, Zieroth S, Dyck JRB, Ezekowitz JA. The effects of resveratrol in patients with cardiovascular disease and heart failure: a narrative review. Int J Mol Sci. 2019; 20(4):904.##7. Zhang Y, Li Y, Wang Y, Wang G, Mao L, Zhang D, et al. Effects of resveratrol on learning and memory in rats with vascular dementia. Mol Med Rep. 2019;20(5):4587-93.##8. Guo J, Wang C, Niu X, Zhou F, Li H, Gao W. Effects of resveratrol in the signaling of neuropathic pain involving P2X3 in the dorsal root ganglion of rats. Acta Neurol Belg. 2019; 119(4):601-8.##9. Faghihzadeh F, Hekmatdoost A, Adibi P. Resveratrol and liver: a systematic review. J Res Med Sci. 2015;20(8):797-810.##10. Murasawa H, Kobayashi H, Saeki K, Kitano Y. Anxiolytic effects of the novel α2δ ligand mirogabalin in a rat model of chronic constriction injury, an experimental model of neuropathic pain. Psychopharmacology. 2020; 237 (1):189-97.##11. Naderi Tehrani M, Heydari A, Nasrollahi S, Esmaili Z, Hamidi G. Effect of acute caffeine administration on hyperalgesia and allodynia in a rat neuropathic pain model. Koomesh. 2020;22(2):334-40.##12. Drummond PD. Neuronal changes resulting in up-regulation of alpha-1 adrenoceptors after peripheral nerve injury. Neural Regen Res. 2014; 9 (14):1337-40.## ##

کیفیت رژیم غذایی به عنوان عامل محافظت کننده در برابر استرس و اختلالات خلقی در محیط‌های نظامی: راهبرد تغذیه در مدیریت ریسک سازمانی Diet Quality as a Protective Factor Against Stress and Mood Disorders in Military Settings: Nutritional Strategies for Organizational Risk Management 1 1 با توجه به شیوع گسترده و قابل توجه انواع اختلالات روانی در میان نیروهای نظامی، و همچنین با در نظر گرفتن نقش حیاتی و غیرقابل انکار سلامت روان در ارتقاء عملکرد فردی و کارآمدی سازمانی این نیروها، ضرورت پرداختن به عوامل مؤثر بر بهداشت روانی آنان بیش از پیش احساس می‌شود. بر همین اساس، پژوهش حاضر با هدف بررسی دقیق و علمی ارتباط میان کیفیت رژیم غذایی (FQS) و شاخص‌های روان‌شناختی شامل میزان تاب‌آوری، سطح استرس، شدت اضطراب و میزان افسردگی در میان ۱۹۴ نفر از نیروهای نظامی منتخب طراحی و اجرا گردید. این مطالعه به صورت مقطعی انجام شد و در آن کیفیت رژیم غذایی شرکت‌کنندگان با استفاده از شاخص معتبر FQS مورد سنجش قرار گرفت. همچنین وضعیت روانی آنان با بهره‌گیری از پرسشنامه‌های استاندارد و شناخته‌شده DASS-21 و RISC-CD ارزیابی شد تا تصویری جامع و علمی از وضعیت روانی و تغذیه‌ای افراد به دست آید. تحلیل داده‌های به‌دست‌آمده نشان داد که داشتن رژیم غذایی سالم و متعادل، به طور معناداری با کاهش سطح استرس و کاهش شدت افسردگی همراه بوده است. با این حال، نتایج نشان داد که رژیم غذایی سالم تأثیر قابل توجهی بر میزان اضطراب و سطح تاب‌آوری افراد نداشت و این دو متغیر تحت تأثیر مستقیم کیفیت تغذیه قرار نگرفتند. یافته‌های این پژوهش اهمیت ویژه توجه به تغذیه و رژیم غذایی را به عنوان یک ابزار سیاستی و یک عامل محافظتی در ارتقاء سلامت روان نیروهای نظامی برجسته می‌سازد. به طور خاص، نتایج نشان می‌دهد که اصلاح الگوی تغذیه می‌تواند به عنوان راهبردی مؤثر در مدیریت و کاهش استرس و افسردگی مورد استفاده قرار گیرد. این موضوع نه تنها در سطح فردی برای بهبود کیفیت زندگی نیروهای نظامی اهمیت دارد، بلکه در سطح سازمانی نیز می‌تواند به افزایش کارایی، کاهش فرسودگی روانی و ارتقاء توان عملیاتی نیروها منجر شود. بنابراین، توجه به تغذیه سالم باید به عنوان بخشی جدایی‌ناپذیر از برنامه‌های ارتقاء سلامت روان در نیروهای نظامی در نظر گرفته شود و در سیاست‌گذاری‌های مرتبط جایگاه ویژه‌ای پیدا کند.  2 Given the high and widespread prevalence of mental health disorders among military personnel, and considering the vital and undeniable role of mental health in enhancing individual performance and organizational effectiveness, addressing the determinants of psychological well-being in this population is of increasing importance. Accordingly, the present study was designed and conducted to rigorously examine the association between diet quality, assessed using the Food Quality Score (FQS), and key psychological indicators including resilience, stress levels, anxiety severity, and depression among 194 selected military personnel. This cross-sectional study evaluated participants’ diet quality using the validated FQS index. Psychological status was assessed using the well-established Depression, Anxiety, and Stress Scale (DASS-21) and the Connor–Davidson Resilience Scale (CD-RISC), providing a comprehensive assessment of both nutritional and mental health status. Data analysis revealed that adherence to a healthy and balanced diet was significantly associated with lower levels of stress and reduced severity of depression. However, the findings indicated that diet quality had no statistically significant effect on anxiety levels or resilience, suggesting that these variables were not directly influenced by nutritional quality in this cohort. The findings of this study underscore the importance of dietary patterns as both a policy-relevant tool and a protective factor in promoting mental health among military personnel. Specifically, the results suggest that dietary modification may serve as an effective strategy for the management and reduction of stress and depressive symptoms. This approach is not only valuable at the individual level for improving quality of life, but also at the organizational level, where it may contribute to enhanced efficiency, reduced psychological burnout, and improved operational readiness. Therefore, healthy nutrition should be regarded as an integral component of mental health promotion programs for military personnel and afforded a prominent role in related policy-making initiatives.   27 30 2025/12/192026/01/72026/01/52025/11/262025/12/222025/12/7 1404/9/16 2026/01/302026/01/302026/01/272026/01/272026/01/252026/01/21 1404/11/1 محمد حسین میکائیلی Mohammad Hossein Mikaeili کریم پرستویی Karim Parastouei مرکز تحقیقات سلامت، پژوهشکده سبک زندگی، دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله (عج)، تهران، ایران parastouei@gmail.com Diet quality Resilience Military mental health Depression Stress Gut–brain axis کیفیت رژیم غذایی تاب‌آوری سلامت روان نظامیان افسردگی استرس محور روده-مغز 1. Mohammadi M, Vaisi-Raygani A, Jalali R, Ghobadi A, Salalri N. Prevalence of depression in soldiers of Iranian military centers: a meta-analysis. Ebnesina. 2020; 21 (4):34-40.##2. Shekari H, Yousefi S, Ahmadi M. Depression of severity and frequency of study forces defense air Lengeh Bandar in. J Mil Health Sci Paramed. 2018; 13(1):27-32.##3. Mirzaei A, Saffari M, Sanaeinasab H, Rashidi-jahann H, Rahmati F, Pakpour A, et al. Stress, anxiety, depression and related factors in a sample of military forces. J Mil Health Promot. 2021;2(2):355-64.##4. Hruby A, Lieberman HR, Smith TJ. Symptoms of depression, anxiety, and post-traumatic stress disorder and their relationship to health-related behaviors in over 12,000 US military personnel: bi-directional associations. J Affect Disord. 2021;283: 84-93##5. Bui E, Blackburn AM, Brenner LH, Laifer LM, Park ER, Fricchione GL, et al. Military and veteran caregivers' perspectives of stressors and a mind-body program. Issues Ment Health Nurs. 2018;39(10):850-7.##6. Owen R, Combs T. Caring for military families: understanding their unique stressors. Nurse Pract. 2017;42(5):26-32.##7. Steenkamp MM, Litz BT, Hoge CW, Marmar CR. Psychotherapy for military-related PTSD: a review of randomized clinical trials. JAMA.2015;314(5):489-500.##8. Miri M, Hemati A, Mikaeili N. A meta-analysis of researches on relationship between resilience and life satisfaction. Knowl Res Appl Psychol.2021;22(1): 182-92.##9. Isanejad O, Haydarian M. The effectiveness of resilience training on improving the quality of marital life and resiliency of prisoners of war families. J Mil Med. 2020;22(5):410-20.##10. Dyal RN, Deschamps BA, McGraw SM, Jayne JM, Karl JP, Cole RE. Healthy Eating Score-7 as a measure of diet quality in a military population. J Nutr Educ Behav. 2022;54(5):455-64.##11. Hu FB. Dietary pattern analysis: a new direction in nutritional epidemiology. Curr Opin Lipidol. 2002;13 (1): 3-9.##12. Cole RE, Jayne JM, O'Connor K, McGraw SM, Beyl R, DiChiara AJ, et al. Development and validation of the Military Eating Behavior Survey. J Nutr Educ Behav. 2021;53(9):798-810.##13. Elnitsky CA, Fisher MP, Blevins CL. Military service member and veteran reintegration: a conceptual analysis, unified definition, and key domains. Front Psychol. 2017;8:369.## ##

نقش زیست‌فناوری دریایی در کشف داروهای جدید و امنیت دارویی- خلاصه سیاستی The Role of Marine Biotechnology in Novel Drug Discovery and Pharmaceutical Security: A Policy Brief 1 1 کشف داروهای جدید از منابع طبیعی دریایی به یکی از اولویت‌های راهبردی برای تأمین امنیت دارویی در سطح جهان تبدیل شده است. اقیانوس‌ها با تنوع زیستی عظیم خود، منبعی غنی و تا حد زیادی بکر از ترکیبات زیست‌فعال با خواص ضدسرطانی، ضدویروسی، ضدالتهابی و ضدمیکروبی هستند. با این حال، مسیر تبدیل این ترکیبات ارزشمند به محصولات دارویی تجاری با چالش اساسی "تأمین پایدار" مواجه است، زیرا مواد مؤثره در طبیعت به مقدار بسیار کم توسط موجودات زنده تولید می‌شوند و برداشت بی‌رویه از منابع طبیعی غیرممکن و مخرب است. این خلاصه سیاستی بر دو حوزه راهبردی بیوشیمی محصولات طبیعی دریایی (برای شناسایی و استخراج ترکیبات مؤثر) و فناوری‌های تأمین پایدار مواد کمیاب (شامل زیست‌شناسی مصنوعی، تخمیر صنعتی و آبزی‌پروری کنترل‌شده) تأکید دارد. چهار راهبرد کلان شامل ایجاد زیرساخت یکپارچه اکتشاف و غربالگری، توسعه فناوری‌های زیست‌شناسی مصنوعی و تخمیر صنعتی، توانمندسازی سرمایه انسانی و ایجاد اکوسیستم نوآوری، و تدوین چارچوب مقرراتی و تأمین مالی هدفمند پیشنهاد می‌شود. اجرای این راهبردها زمینه را برای کاهش وابستگی به واردات مواد اولیه دارویی، کمک به حل مشکل مقاومت آنتی‌بیوتیکی، و ایجاد صنعت داروسازی دریایی فراهم می‌آورد. 2 The discovery of novel pharmaceuticals derived from marine natural resources has emerged as a strategic priority for ensuring global pharmaceutical security. Oceans, with their immense biodiversity, represent a rich and largely untapped reservoir of bioactive compounds possessing anticancer, antiviral, anti-inflammatory, and antimicrobial properties. However, the pathway from discovering these valuable compounds to developing commercial pharmaceutical products faces a fundamental challenge: "sustainable supply." The active substances are produced in minute quantities by marine organisms in their natural habitats, making large-scale harvesting from wild stocks both impractical and ecologically destructive. This policy brief focuses on two strategic domains: the biochemistry of marine natural products (for the identification and extraction of effective compounds) and technologies for the sustainable supply of rare substances (including synthetic biology, industrial fermentation, and controlled aquaculture). Four overarching strategies are proposed: establishing an integrated infrastructure for exploration and screening; advancing synthetic biology and industrial fermentation technologies; empowering human capital and fostering an innovation ecosystem; and developing a regulatory framework with targeted financing mechanisms. The implementation of these strategies would pave the way for reducing dependence on imported pharmaceutical raw materials, contributing to the resolution of the antibiotic resistance crisis, and establishing a marine-based pharmaceutical industry. 31 34 2025/12/192026/01/72026/01/52025/11/262025/12/222025/12/72026/02/25 1404/12/6 2026/01/302026/01/302026/01/272026/01/272026/01/252026/01/212026/01/30 1404/11/10 مجتبی سجادیان Mojtaba Sajjadian صادق زارعی Sadegh Zarei مرکز تحقیقات پزشکی مولکولی، پژوهشکده علوم پایه پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان، رفسنجان، ایران zarei88ss@gmail.com Marine biotechnology Natural products Pharmaceutical security Sustainable supply Policy brief زیست‌فناوری دریایی محصولات طبیعی امنیت دارویی تأمین پایدار خلاصه سیاستی ## ##

mRNA واکسن‌ها راهکاری برای چالش‌های بهداشتی آینده mRNA Vaccines: A Solution for Future Health Challenges 1 1 امروزه نگرانی های جهانی درباره بیماریهای عفونی با کنترل کووید-19 پایان نیافته است. تهدیدهای موجود و درحال بروز همچنان برجمعیت جهانی و بدنبال آن برجمعیت ایران تاثیر بسزایی دارد. با توجه به افزایش بروز بیماریهای باز پدید و نوظهور، افزایش مقاومتهای دارویی، کاهش نرخ واکسیناسیون در کشورهای جهان سوم نگرانی های WHO در مورد بهداشت جهانی افزایش یافته است. بیماریهای نوظهور معمولا در جمعیت انسانی ایمنی موثری ندارند و از این منظر آنها بسیار مسری و خطرناک هستند. طبیعت غیر قابل پیش بینی و گسترش سریع آنها چالشهای عظیمی برای مقابله و پاسخ موثر به این بیماریها برای سیستم بهداشت و درمان ایجاد می کند. بسیاری از بیماریهای نوظهور همانطور که در کووید-19 مشاهده شد نتیجه افزایش تماس انسان و حیوان می باشد که با افزایس سفرها در میان جمعیتهای مختلف گسترش می‌یابد. تولید انبوه، واکسیناسیون سریع و به موقع و استفاده از واکسنهای موثر نقش به سزایی در کنترل این عفونتها داشته و از ایجاد همه گیری و گسترش سریع و خطرناک این بیماریها جلو گیری می کند. پلتفرمهای مختلف واکسنها مزایا و معایب مختلفی دارند ولی در مورد این بیماریها همانطور که در همه گیری کووید-19 مشاهده شد نیاز به تحقیق، توسعه و ایجاد زیر ساختهای لازم برای واکسنهای نسل جدید از جمله mRNA واکسنها یکی از نیازهای ضروری در حوزه بهداشت و درمان کشور می باشد. با توجه به گسترش سریع آنها و نرخ بالای موتاسیونها در این بیماریها و بدنبال آن تغییرات سویه ای ایجاد شده  الزامی می باشد. انتخاب یک پلتفرم واکسن و گسترش زیرساختهای لازم برای تحقیق و توسعه، تولید انبوه واکسن موثر و همچنین ایجاد یک بانک کاندید واکسن می تواند در مقابله با چالشهای ناشی از این نوع بیماریها و همچنین در درمان و پیشگیری از برخی از سرطانها نقش موثری داشته باشد. لذا در این مقاله به دلایل انتخاب و ایجاد زیر ساخات برای برخی از پلفرمهای نسل جدید واکسنها اشاره می‌گردد.   2 Global concerns regarding infectious diseases have not ended with the control of COVID-19. Existing and emerging threats continue to exert a significant impact on the global population and, consequently, on the population of Iran. The increasing incidence of re-emerging and emerging infectious diseases, rising antimicrobial resistance, and declining vaccination coverage in developing countries have intensified the World Health Organization’s concerns about global health. Emerging infectious diseases often encounter little to no effective immunity in human populations, rendering them highly contagious and potentially dangerous. Their unpredictable nature and rapid spread pose substantial challenges to healthcare systems in terms of preparedness, response, and effective control. Many emerging infectious diseases, as observed during the COVID-19 pandemic, are the result of increased human-animal interactions, with their spread further amplified by the expansion of international travel and population mobility. Large-scale vaccine production, rapid and timely vaccination, and the deployment of effective vaccines play a critical role in controlling such infections and preventing pandemics and their rapid and dangerous dissemination. Although different vaccine platforms have distinct advantages and limitations, the COVID-19 pandemic clearly demonstrated that investment in research, development, and infrastructure for next-generation vaccines -particularly mRNA-based vaccines- is an essential requirement for national health systems. Given the rapid transmission and high mutation rates of these pathogens, leading to the continuous emergence of new variants, it is imperative to select appropriate vaccine platforms and to develop the necessary infrastructure for research and development, large-scale production of effective vaccines, and the establishment of a vaccine candidate bank. Such capacities can play a crucial role not only in addressing challenges posed by emerging and re-emerging infectious diseases, but also in the prevention and treatment of certain cancers. Accordingly, this article highlights the rationale for selecting and developing infrastructure for selected next-generation vaccine platforms. 35 39 2025/12/192026/01/72026/01/52025/11/262025/12/222025/12/72026/02/252026/01/7 1404/10/17 2026/01/302026/01/302026/01/272026/01/272026/01/252026/01/212026/01/302026/01/25 1404/11/5 محمد حسن درویشی Mohammad Hassan Darvishi حمیدرضا جوادی Hamidreza Javadi مرکز تحقیقات نانوبیوتکنولوژی، پژوهشکده فناوریهای نوین سلامت، دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله (عج)، تهران، ایران hjavadi53r@gmail.com Next-generation vaccines Emerging and re-emerging infectious diseases Vaccine platforms COVID-19 واکسنهای نسل جدید بیماریهای نوپدید و نوظهور پلت فرمهای واکسن کووید-19 1. Li X, Geng M, Peng Y, Meng L, Lu S. Molecular immune pathogenesis and diagnosis of COVID-19. J Pharm Anal. 2020;10(2):102-8.##2. Shang W, Yang Y, Rao Y, Rao X. The outbreak of SARS-CoV-2 pneumonia calls for viral vaccines. NPJ Vaccines. 2020;5(1):18.##3. Pardi N, Hogan MJ, Porter FW, Weissman D. mRNA vaccines - a new era in vaccinology. Nat Rev Drug Discov. 2018;17(4):261-79.##4. Baden LR, El Sahly HM, Essink B, Kotloff K, Frey S, Novak R, et al. Efficacy and safety of the mRNA-1273 SARS-CoV-2 vaccine. N Engl J Med. 2021;384(5):403-16.##5. Kramps T, Elbers K. Introduction to RNA vaccines. Methods Mol Biol. 2017;1499:1-11.##6. Naderi Sohi A, Kiani J, Arefian E, Khosrojerdi A, Fekrirad Z, Ghaemi S, et al. Development of an mRNA-LNP vaccine against SARS-CoV-2: evaluation of immune response in mouse and rhesus macaque. Vaccines. 2021;9(9):1007.##7. Machado MT, Dias FT, Mendonça DA, Oliveira A. Overview of the main anti-SARS-CoV-2 vaccines: mechanism of action, efficacy and safety. Infect Drug Resist. 2021;14:3459-76.##8. van Riel D, de Wit E. Next-generation vaccine platforms for COVID-19. Nat Mater. 2020;19 (8):810-2.##9. Li T, Huang T, Guo C, Wang A, Shi X, Mo X, et al. Genomic variation, origin tracing, and vaccine development of SARS-CoV-2: a systematic review. Innovation. 2021;2(2): 100116.##10. Li S, Zheng L, Zhong J, Gao X. Advancing mRNA vaccines for infectious diseases: key components, innovations, and clinical progress. Essays Biochem. 2025;69(2):EBC20253009.## ##

توسعه نانوداروها جهت مقابله با عفونت‌های بیمارستانی مقاوم به درمان Development of Nanodrugs to Combat Treatment-Resistant Hospital-Acquired Infections 1 1 عفونتهای بیمارستانی مقاوم به درمان (HAIs - Infections Associated-Healthcare) به عنوان یک تهدید چند وجهی و رو به افزایش، سلامت عمومی جهانی را به طور جدی به چالش می کشند. افزایش مقاومت ضد میکروبی (AMR - Resistance Antimicrobial) نه تنها کارایی آنتی بیوتیکهای موجود را کاهش داده است، بلکه نیاز مبرمی به استراتژیهای درمانی نوین را در محیطهای بالینی و بیمارستانی ایجاد کرده است. در این میان، نانوتکنولوژی پزشکی به دلیل توانایی در مهندسی مواد در مقیاس اتمی و مولکولی، به عنوان یک فناوری نوظهور در حیطه های مختلف درمانی ظاهر شده است. پتانسیل نانوداروها، چه از طریق تحویل هدفمند دارو و چه از طریق ایجاد عوامل ضدمیکروبی با مکانیسمهای عمل جدید، نقشی محوری در این مبارزه ایفا میکند. یکی ازمهم ترین دلایل شکست آنتی‌بیوتیک‌های سنتی، ناشی از ناتوانی آن‌ها در مقابله با بیوفیلم‌های محافظتی باکتری‌ها در عفونت‌های بیمارستانی (HAIs) است. نانوذرات، به دلیل توانایی در نفوذ به ساختار بیوفیلم‌ها و همچنین از بین بردن باکتری‌ها از طریق مکانیزم‌های فیزیکی و غیراختصاصی میتوانند از مقاومت ژنتیکی باکتری‌ها عبور کرده و یک پلتفرم درمانی پایدار و با دوام را ارائه می‌دهند. این مطالعه به بررسی عفونتهای شایع بیمارستانی مقاوم به درمان، راهکارهای مبتنی بر نانوتکنولوژی برای مقابله با مقاومت میکروبی و ارایه راهبردهایی جهت توسعه، تنظیم گری و استفاده نانوداروها در مدیریت HAIs می پردازد.   2 Treatment-resistant healthcare-associated infections (HAIs) represent a growing and multifaceted threat that poses serious challenges to global public health. The increasing prevalence of antimicrobial resistance (AMR) has not only reduced the effectiveness of existing antibiotics but has also created an urgent need for novel therapeutic strategies in clinical and hospital settings. In this context, medical nanotechnology, owing to its ability to engineer materials at the atomic and molecular scale, has emerged as a promising and transformative technology across various therapeutic domains. The potential of nanomedicines -either through targeted drug delivery systems or by introducing antimicrobial agents with novel mechanisms of action- plays a pivotal role in addressing this critical challenge. One of the most important reasons for the failure of conventional antibiotics in healthcare-associated infections is their inability to effectively combat protective bacterial biofilms. Nanoparticles, due to their capacity to penetrate biofilm structures and eradicate bacteria through physical and non-specific mechanisms of action, can bypass bacterial genetic resistance and provide a durable and sustainable therapeutic platform. This article reviews the most common treatment-resistant healthcare-associated infections, examines nanotechnology-based strategies to combat antimicrobial resistance, and proposes approaches for the development, regulation, and clinical implementation of nanomedicines in the management of HAIs.   40 46 2025/12/192026/01/72026/01/52025/11/262025/12/222025/12/72026/02/252026/01/72025/12/20 1404/9/29 2026/01/302026/01/302026/01/272026/01/272026/01/252026/01/212026/01/302026/01/252026/01/24 1404/11/4 حمیدرضا جوادی Hamidreza Javadi محمد طایب پور Mohammad Tayebpour محمد حسن درویشی Mohammad Hassan Darvishi مرکز تحقیقات نانوبیوتکنولوژی، پژوهشکده فناوریهای نوین سلامت، دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله (عج)، تهران، ایران darvishi@alumnus.tums.ac.ir Nanomedicines Healthcare-associated infections (HAIs) Antimicrobial resistance (AMR) نانوداروها عفونت های بیمارستانی مقاوم به درمان (HAIs) مقاومت ضد میکروبی (AMR) 1. Murray CJ, Ikuta KS, Sharara F, Swetschinski L, Aguilar GR, Gray A, et al. Global burden of bacterial antimicrobial resistance in 2019: a systematic analysis. Lancet. 2022;399(10325): 629-55.##2. World Health Organization. Global antimicrobial resistance and use surveillance system (GLASS) report 2025. Geneva: World Health Organization; 2025.##3. Institute for Health Metrics and Evaluation. The burden of antimicrobial resistance (AMR) in Iran (Islamic Republic of). In: Global burden of bacterial antimicrobial resistance 2019. Seattle: IHME; 2022.##4. Rimaz S, Tajzadeh P, Bahrami M, Nooghabi M, Eshrati B, Effati S, et al. Epidemiological features, antimicrobial resistance profile and clinical outcomes of healthcare-associated infections in Islamic Republic of Iran. East Mediterr Health J. 2023;29(9):696-704.##5. Murphy F, Tchetchik A, Furxhi I. Reduction of health care-associated infections (HAIs) with antimicrobial inorganic nanoparticles incorporated in medical textiles: an economic assessment. Nanomaterials. 2020;10(5):999.##6. Lessa FC, Sievert DM. Antibiotic resistance: a global problem and the need to do more. Clin Infect Dis. 2023;77(Suppl 1):S1-3.##7. Kariuki S. Global burden of antimicrobial resistance and forecasts to 2050. Lancet. 2024; 404 (10459):1172-3.## ##

پیش‌بینی و مدیریت ریسک عوارض بعد از جراحی قلب: کاربرد مدل‌های طولی چندمتغیره در ایجاد یک ابزار پایش جامع برای پارامترهای حیاتی و درناژ روزانه Prediction and Risk Management of Post-Cardiac Surgery Complications: Application of Multivariate Longitudinal Models to Develop a Comprehensive Monitoring Tool for Vital Signs and Daily Drainage 1 1 دوره‌ نقاهت پس از جراحی قلب یکی از حساس‌ترین مراحل درمانی بیماران محسوب می‌شود، زیرا در این بازه‌ زمانی شاخص‌های حیاتی بدن دچار نوسانات پیچیده و گاه غیرقابل پیش‌بینی می‌شوند. این تغییرات می‌توانند شامل ضربان قلب، فشار خون، میزان اکسیژن خون و سایر پارامترهای حیاتی باشند که هر کدام نقش مهمی در سلامت عمومی بیمار دارند. بنابراین، پایش دقیق و مستمر این شاخص‌ها نه تنها برای پیشگیری از بروز عوارض احتمالی ضروری است، بلکه می‌تواند به شناسایی زودهنگام مشکلات و مداخله‌ی سریع تیم درمانی منجر شود. اهمیت این موضوع زمانی بیشتر آشکار می‌شود که بدانیم کوچک‌ترین تغییر در وضعیت حیاتی بیماران قلبی می‌تواند پیامدهای جدی و گاه غیرقابل جبران به همراه داشته باشد. در این مطالعه، پژوهشگران با بهره‌گیری از مدل‌سازی طولی چندمتغیره، داده‌های تکرارشونده‌ی ۷۲ بیمار که تحت عمل جراحی قلب قرار گرفته بودند را مورد بررسی دقیق قرار دادند. این روش آماری امکان تحلیل تغییرات در طول زمان را فراهم می‌کند و علاوه بر آن، روابط میان متغیرهای مختلف و همبستگی‌های موجود بین شاخص‌های حیاتی را آشکار می‌سازد. هدف اصلی این تحلیل، شناسایی الگوهای زمانی و تعیین شاخص‌های پیش‌بینی‌کننده‌ وضعیت بیماران بود تا بتوان از آن‌ها در طراحی پروتکل‌های مراقبتی دقیق‌تر استفاده کرد. چنین رویکردی به پزشکان و پرستاران اجازه می‌دهد تا با دیدی جامع‌تر نسبت به وضعیت بیمار تصمیم‌گیری کنند و از بروز بحران‌های ناگهانی جلوگیری نمایند. نتایج حاصل از این پژوهش نشان داد که شدت درد پس از جراحی ارتباط معناداری با تغییرات نامطلوب در علائم حیاتی دارد. به عبارت دیگر، افزایش سطح درد می‌تواند موجب بی‌ثباتی در فشار خون، ضربان قلب و سایر شاخص‌های حیاتی شود که این امر ضرورت مدیریت مؤثر درد را بیش از پیش برجسته می‌سازد. همچنین مشخص شد میزان درناژ روزانه، به‌ویژه در روزهای نخست پس از عمل، توانایی پیش‌بینی تغییرات آتی فشار خون را دارد. این یافته نشان می‌دهد که توجه به میزان خروج مایعات از بدن می‌تواند به عنوان یک شاخص هشداردهنده‌ی اولیه در نظر گرفته شود و پزشکان را نسبت به تغییرات احتمالی آماده سازد. یافته‌های این مطالعه ارزش کاربردی بالایی دارند و می‌توانند به تصمیم‌گیرندگان و مدیران بخش‌های درمانی کمک کنند تا پروتکل‌های مدیریت درد و پایش بیماران را بهینه‌سازی کنند. علاوه بر این، نتایج می‌تواند مبنای توسعه‌ی سیستم‌های هشداردهنده‌ی هوشمند در بخش‌های مراقبت ویژه باشد؛ سیستم‌هایی که با تحلیل داده‌های لحظه‌ای بیماران، تغییرات غیرعادی را شناسایی کرده و تیم درمانی را به سرعت مطلع سازند. چنین فناوری‌هایی نه تنها کیفیت مراقبت از بیماران را ارتقا می‌دهند، بلکه می‌توانند میزان مرگ‌ومیر و عوارض پس از جراحی قلب را به شکل قابل توجهی کاهش دهند. در مجموع، این پژوهش گامی مهم در جهت تلفیق دانش بالینی با ابزارهای آماری پیشرفته و فناوری‌های نوین مراقبتی به شمار می‌رود.   2 The postoperative recovery period following cardiac surgery represents one of the most critical phases in patient care, as vital signs often exhibit complex and sometimes unpredictable fluctuations. These changes may include heart rate, blood pressure, oxygen saturation, and other physiological parameters, each playing a crucial role in overall patient health. Therefore, continuous and precise monitoring of these indicators is essential not only for preventing potential complications but also for the early detection of problems and timely intervention by the clinical team. The importance of this monitoring becomes particularly evident given that even minor alterations in the vital signs of cardiac patients can lead to serious and potentially irreversible consequences. In this study, researchers employed multivariate longitudinal modeling to analyze repeated measurements from 72 patients who had undergone cardiac surgery. This statistical approach allows for the examination of temporal changes and the interrelationships among different variables, revealing correlations between vital signs over time. The primary aim of this analysis was to identify temporal patterns and predictive indicators of patient status, which could inform the design of more precise care protocols. Such an approach enables physicians and nurses to make more comprehensive clinical decisions and prevent sudden critical events. The results demonstrated that postoperative pain intensity was significantly associated with adverse changes in vital signs. In other words, higher pain levels contributed to instability in blood pressure, heart rate, and other physiological parameters, highlighting the critical importance of effective pain management. Additionally, daily drainage volume -particularly during the early postoperative days- was found to predict subsequent blood pressure changes. This finding suggests that fluid output can serve as an early warning indicator, preparing clinicians for potential physiological alterations. The findings of this study have high practical relevance and can assist healthcare administrators and clinicians in optimizing pain management protocols and patient monitoring. Moreover, the results provide a foundation for developing intelligent early-warning systems in intensive care units, capable of analyzing real-time patient data, detecting abnormal changes, and alerting the clinical team promptly. Such technologies not only enhance the quality of patient care but also have the potential to significantly reduce postoperative morbidity and mortality following cardiac surgery. Overall, this research represents an important step toward integrating clinical expertise with advanced statistical tools and innovative monitoring technologies.   47 50 2025/12/192026/01/72026/01/52025/11/262025/12/222025/12/72026/02/252026/01/72025/12/202026/01/5 1404/10/15 2026/01/302026/01/302026/01/272026/01/272026/01/252026/01/212026/01/302026/01/252026/01/242026/01/30 1404/11/10 امیرحسین یدالهی Amirhossein Yadolahi نگار اسدپناه Negar Asadpanah مهدی راعی Mehdi Raei مرکز تحقیقات هوش مصنوعی در سلامت، پژوهشکده فناوری های زیست پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله (عج)، تهران، ایران mehdi_r_d@yahoo.com Cardiac surgery Patient monitoring Risk management Postoperative complications جراحی قلب پایش مدیریت ریسک عوارض 1. Hassan Z, et al. Post-operative critical care challenges and monitoring in cardiac surgery. J Cardiothorac Surg. 2023;18(1):55-70.##2. Smith J, et al. Essential vital signs and hemodynamic monitoring in the intensive care unit. Crit Care Med. 2022;50(3):400-15.##3. Chang C, et al. Interdependency and time-variability of physiological markers post-cardiac surgery: a clinical review. Anesth Analg. 2021; 133 (5):1301-10.##4. Wang Y, et al. The need for advanced statistical modeling in complex clinical data analysis. Stat Med. 2024;43(1):150-65.##5. Nazar E, et al. Retrospective longitudinal study design in post-operative care data mining. J Biomed Inform. 2024;150:104617.##6. Liang Y, et al. Data collection protocols for repeated measures of vitals and clinical indices in surgical patients. Int J Nurs Stud. 2023;145: 104085.##7. Martinez A, et al. Standardization of pain, drainage, and blood pressure measurement post-cardiac bypass. J Card Surg. 2022;37(11):3712-20.##8. Ghasemi H, et al. Principles and application of multivariate longitudinal data analysis in clinical research. Biometrics. 2021;77(4):1120-35.##9. Rojas R, et al. Joint modeling of multiple correlated outcomes over time: a statistical perspective. Ann Appl Stat. 2023;17(3):2010-35.##10. Oliveira P, Santos L. Linking longitudinal clinical predictors to short-term outcomes after major surgery. BMC Med Res Methodol. 2020;20(1):285.##11. Almasi A, et al. Performance of longitudinal models in identifying temporal patterns of vital signs. Crit Care. 2023;27(1):105.##12. Kim H, et al. Trajectory analysis of systolic and diastolic blood pressure following coronary artery bypass grafting. Hypertension. 2022;79 (8):1790-800.##13. Muzzarelli RAA. Relationship between post-surgical pain scores and concurrent physiological markers. Pain Manag. 2021;11(6): 665-75.##14. Khaksar MA, et al. Multivariate analysis of inter-dependencies among respiratory rate, heart rate, and blood pressure. Physiol Meas. 2020;41 (12): 125001.##15. Chen L, et al. Predictive utility of early post-operative chest drainage for subsequent hemodynamic instability. Eur J Cardiothorac Surg. 2024;65(3):ezad429.##16. Brown B, et al. Challenges in statistical inference with complex time-series clinical data. J R Stat Soc Ser C Appl Stat. 2023;72(5):1412-30.##17. Food and Drug Administration. Guidelines for pain management and monitoring of vitals in acute care settings. Silver Spring (MD): FDA; 2018.##18. Smith J, et al. The impact of uncontrolled pain on cardiopulmonary function after cardiac surgery. J Pain Symptom Manage. 2022;64(5): 490-9.##19. Wang Y, et al. Development of early warning systems based on longitudinal prediction models. J Am Med Inform Assoc. 2023;30(11): 1850-60.##20. Food and Drug Administration. Regulatory considerations for clinical decision support software utilizing advanced analytical models. Silver Spring (MD): FDA; 2024.## ##

استفاده از آموزه‌های دینی اسلامی در بهبود سلامت معنوی کارکنان نظامی دانشگاه علوم پزشکی بقیه‌الله (عج) Applying Islamic Religious Teachings to Enhance Spiritual Health of Military Staff at Baqiyatallah University of Medical Sciences 1 1 این پژوهش نیمه‌تجربی با هدف بررسی و تعیین میزان تأثیر آموزه‌های دینی مبتنی بر سبک زندگی اسلامی بر ارتقای شاخص‌های سلامت معنوی در میان کارکنان نظامی، به‌ویژه سربازان وظیفه دانشگاه علوم پزشکی بقیه‌الله (عج)، طراحی و اجرا شد. جامعه مورد مطالعه شامل ۱۶۰ نفر از سربازان وظیفه بود که به‌صورت هدفمند انتخاب شدند تا بتوان نتایج حاصل را با دقت بیشتری مورد ارزیابی قرار داد. در این تحقیق، گروه مداخله طی یک دوره آموزشی فشرده و برنامه‌ریزی‌شده، تحت هشت ساعت آموزش مستقیم عقیدتی قرار گرفتند. این آموزش‌ها با محوریت آموزه‌های دینی و اصول سبک زندگی اسلامی ارائه شد و تلاش گردید تا مفاهیم نظری با مثال‌های کاربردی و مصادیق عملی در زندگی روزمره نظامیان همراه شود. نتایج حاصل از مطالعه نشان داد که این مداخله آموزشی تأثیر بسیار معنی‌داری بر ارتقای بهزیستی معنوی و همچنین افزایش نمره کل سلامت معنوی کارکنان نظامی داشته است. از سوی دیگر، نتایج مطالعه نشان داد که این آموزش‌ها تأثیر مثبت و قابل توجهی بر شاخص‌های کلی سلامت روان نیز داشته‌اند. در مجموع، یافته‌های این تحقیق به‌طور روشن اثربخشی آموزه‌های دینی مبتنی بر سبک زندگی اسلامی را در ارتقاء سلامت معنوی و روان کارکنان نظامی تأیید می‌کند. این نتایج بر اهمیت و ضرورت ادغام چنین آموزش‌هایی در برنامه‌های مدیریت سلامت نیروهای مسلح تأکید دارد؛ چرا که توجه به ابعاد معنوی و دینی در کنار ابعاد جسمانی و روانی، می‌تواند رویکردی جامع و کارآمد برای ارتقای سطح سلامت و بهزیستی نیروهای نظامی فراهم آورد. بنابراین، پیشنهاد می‌شود که نهادهای مسئول در حوزه سلامت و آموزش نیروهای مسلح، این نوع آموزش‌ها را به‌عنوان بخشی جدایی‌ناپذیر از برنامه‌های رسمی خود در نظر گرفته و به‌طور مستمر اجرا کنند تا آثار مثبت آن در بلندمدت تثبیت شود. 2 This quasi-experimental study was designed to investigate and quantify the impact of religious teachings based on the Islamic lifestyle on enhancing spiritual health indicators among military personnel, particularly conscripted soldiers at Baghiyatollah University of Medical Sciences. The study population consisted of 160 conscripts who were purposefully selected to allow for precise evaluation of the intervention outcomes. Participants in the intervention group underwent an intensive and structured training program totaling eight hours of direct religious instruction. The curriculum was centered on religious teachings and principles of the Islamic lifestyle, with efforts made to link theoretical concepts to practical examples and real-life applications relevant to the daily routines of military personnel. The results demonstrated that this educational intervention had a highly significant effect on improving spiritual well-being and increasing the overall spiritual health scores of military personnel (P < 0.001). Additionally, the study found that these teachings produced a positive and notable impact on general mental health indicators as well (P < 0.01). Overall, the findings clearly confirm the effectiveness of religious teachings based on the Islamic lifestyle in enhancing both spiritual and psychological health among military personnel. These results highlight the importance of integrating such training into military health management programs, as attention to spiritual and religious dimensions alongside physical and psychological aspects can provide a comprehensive and effective approach to promoting the overall well-being of military forces. It is therefore recommended that relevant authorities in military health and education adopt these programs as an integral part of official training curricula and implement them consistently to ensure the long-term stabilization of their beneficial effects.   51 54 2025/12/192026/01/72026/01/52025/11/262025/12/222025/12/72026/02/252026/01/72025/12/202026/01/52025/12/20 1404/9/29 2026/01/302026/01/302026/01/272026/01/272026/01/252026/01/212026/01/302026/01/252026/01/242026/01/302026/01/30 1404/11/10 عباس رضوان Abbas Rezvan کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی بقیه‌الله، تهران، ایران فاطمه رحمتی Fatemeh Rahmati مرکز تحقیقات بهداشت نظامی، پژوهشکده سبک زندگی، دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله (عج)، تهران، ایران fatemeh_rahmaty@yahoo.com محمد رضا جعفری Mohammad Reza Jafari راحله رحمتی نجارکلائی Raheleh Rahmati Najarkolaei Religious teachings Spiritual health Military personnel Lifestyle آموزه‌های دینی سلامت معنوی نظامی سبک زندگی 1. Koenig HG. Religion, spirituality, and health: the research and clinical implications. ISRN Psychiatry. 2012;2012:278730.##2. Levin J. Religion and mental health: theory and research. Int J Appl Psychoanal Stud. 2010;7(2):102-15.##3. Park CL. Religion and meaning. In: Paloutzian RF, Park CL, editors. Handbook of the psychology of religion and spirituality. 2nd ed. New York: Guilford Press; 2013. p. 357-79.##4. Pargament KI. Spiritually integrated psychotherapy: understanding and addressing the sacred. New York: Guilford Press; 2011.##5. Abdel-Khalek AM. Quality of life, subjective well-being, and religiosity in Muslim college students. Qual Life Res. 2010;19(8):1133-43.##6. Nasr SH. Islamic life and thought. Albany: State University of New York Press; 1981.##7. Al-Ghazali. Ihya ulum al-din. Beirut: Dar al-Kutub al-Ilmiyyah; 2005.##8. Hosseini SH, Mohammadi F. The role of Islamic lifestyle in promoting mental and spiritual health. J Relig Health. 2019;58(6):1965-78.##9. Khamenei A. Islamic lifestyle. Tehran: Office for the Preservation and Publication of the Works of Imam Khamenei; 2012.##10. Koenig HG, King DE, Carson VB. Handbook of religion and health. 2nd ed. Oxford: Oxford University Press; 2012.##11. Seyedfatemi N, Rezaei M, Givari A. Spiritual health in Iranian population: a systematic review. J Relig Health. 2016;55(6):1891-904.##12. Pietrzak RH, et al. Spiritual well-being and resilience in military personnel. J Nerv Ment Dis. 2014;202(9):660-5.## ##

تأثیرات حاد کفی‌های کفش مختلف بر فعالیت عضلات مرکزی و فشار کف پا در طول وظایف شبیه‌سازی شده روزمره و نظامی The Acute Effects of Different Shoe Insoles on Core Muscle Activity and Plantar Pressure During Simulated Everyday and Military Tasks 1 1 پژوهش حاضر به بررسی تأثیر فوری وج‌گذاری‌های مختلف کفی کفش بر فعالیت عضلات منتخب ناحیۀ تنه، متغیرهای فشار کف پایی و سطح راحتی حین راه رفتن، دویدن و رژۀ نظامی در دانشجویان مرد سالم پرداخته است. این مطالعه نیمه‌تجربی با طرح اندازه‌گیری‌های تکراری بر روی 25 مرد سالم با میانگین سنی ۲۴/۲۳ سال انجام شد. نه وضعیت مختلف وج‌گذاری کفی کفش (بدون وج، وج پشت، جلو، داخل، خارج، پشت-داخل، پشت-خارج، جلو-داخل و جلو-خارج) با استفاده از پرینتر سه‌بعدی طراحی و ساخته شدند. فعالیت الکترومیوگرافی سطحی هشت عضلۀ ناحیۀ تنه (راست شکمی، مورب خارجی و داخلی شکم، پشتی بزرگ، ارکتوراسپاین پشتی و کمری، چندسر و مربع کمری)، توزیع فشار کف پا و سطح راحتی ذهنی حین انجام تکالیف راه رفتن، دویدن و رژۀ نظامی اندازه‌گیری و ثبت شد. داده‌ها با استفاده از آزمون تحلیل واریانس با اندازه‌های تکراری و آزمون تعقیبی LSD تجزیه‌وتحلیل شدند. وج‌گذاری‌های مختلف تأثیر معناداری بر متغیرهای وابسته داشتند. به طور کلی، وضعیت‌های وج پشت-خارج و جلو-خارج بیشترین تغییرات را در فعالیت عضلانی (افزایش یا کاهش بسته به عضله و تکلیف) ایجاد کردند. این دو وضعیت همچنین منجر به تغییرات معناداری در توزیع فشار کف پا، به ویژه افزایش فشار در ناحیه پاشنه یا پنجه، شدند. از نظر سطح راحتی ذهنی، وضعیت‌های بدون وج و وج‌های ساده (مانند وج جلو یا داخل) بالاترین امتیاز راحتی را دریافت کردند، در حالی که وضعیت‌های ترکیبی مانند پشت-خارج و جلو-خارج کم‌ترین امتیاز را داشتند. طراحی کفی کفش با وج‌گذاری خاص می‌تواند به‌صورت فوری الگوی فعالیت عضلات تنه و توزیع فشار کف پا را در حین فعالیت‌های عملکردی مختلف تغییر دهد. اگرچه برخی وج‌گذاری‌ها (مانند وج پشت-خارج) ممکن است از نظر بیومکانیکی تغییرات مطلوبی ایجاد کنند، اما ممکن است با کاهش احساس راحتی همراه باشند. بنابراین، در طراحی کفی کفش به‌ویژه برای محیط‌های نظامی یا شغلی، باید بین اهداف بیومکانیکی (مانند کاهش بار عضلانی یا تعدیل فشار) و حفظ سطح راحتی کاربر تعادل برقرار کرد. پیشنهاد می‌شود در مطالعات آتی، اثرات بلندمدت این وج‌گذاری‌ها و همچنین تأثیر آن‌ها بر جمعیت‌های خاص (مانند افراد با ناهنجاری‌های پا یا کمردرد) بررسی شود. 2 This study investigated the immediate effects of different shoe insole wedges on selected trunk muscle activity, plantar pressure variables, and perceived comfort during walking, running, and military marching in healthy male students. A semi-experimental repeated-measures design was employed involving 25 healthy male participants with a mean age of 24.23 years. Nine insole wedge conditions (no wedge, rear, front, medial, lateral, rear-medial, rear-lateral, front-medial, and front-lateral) were designed and manufactured using a 3D printer. Surface electromyography (sEMG) was used to record the activity of eight trunk muscles (rectus abdominis, external and internal obliques, latissimus dorsi, thoracic and lumbar erector spinae, multifidus, and quadratus lumborum). Plantar pressure distribution and subjective comfort levels were also measured during walking, running, and military marching tasks. Data were analyzed using repeated-measures ANOVA followed by LSD post hoc tests. Different wedge conditions had significant effects on the dependent variables. Overall, the rear-lateral and front-lateral wedge conditions produced the greatest changes in muscle activity, either increasing or decreasing activation depending on the muscle and task. These two conditions also induced significant alterations in plantar pressure distribution, particularly increasing pressure in the heel or forefoot regions. In terms of perceived comfort, the no-wedge and single-wedge conditions (e.g., front or medial wedge) received the highest comfort scores, whereas combined wedges such as rear-lateral and front-lateral received the lowest. Shoe insole design with specific wedge placement can immediately modify trunk muscle activation patterns and plantar pressure distribution during various functional activities. While some wedge configurations (e.g., rear-lateral) may produce biomechanically desirable changes, they may also reduce perceived comfort. Therefore, in designing shoe insoles, especially for military or occupational settings, a balance must be struck between biomechanical objectives (e.g., reducing muscle load or modulating plantar pressure) and user comfort. Future studies are recommended to examine the long-term effects of these wedge configurations and their impact on special populations, such as individuals with foot deformities or low back pain.   55 58 2025/12/192026/01/72026/01/52025/11/262025/12/222025/12/72026/02/252026/01/72025/12/202026/01/52025/12/202026/01/4 1404/10/14 2026/01/302026/01/302026/01/272026/01/272026/01/252026/01/212026/01/302026/01/252026/01/242026/01/302026/01/302026/01/29 1404/11/9 علیرضا شمس الدینی Alireza Shamsoddini مرکز تحقیقات فیزیولوژی ورزش، پژوهشکده سبک زندگی، دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله (عج)، تهران، ایران alirezaot@bmsu.ac.ir حسین شیروانی Hossein Shirvani محمدحسین قاسمی Mohammad-Hossein Ghasemi Shoe insoles Wedge placement Trunk muscles Electromyography Plantar pressure Military marching توکفشی وج‌گذاری عضلات تنه الکترومیوگرافی فشار کف پا رژۀ نظامی 1. Morley RE, et al. The effect of foot orthoses on muscle activity: a systematic review. J Electromyogr Kinesiol. 2010;20(6):1050-5.##2. Ribeiro C, et al. The influence of foot position on muscle activation during the single-leg squat. J Appl Biomech. 2007;23(2):127-34.##3. Boyden G, et al. The effect of foot position on quadriceps muscle activity during the parallel squat. J Strength Cond Res. 2000;14(4):379-82.##4. Anbarian M, et al. The effect of heel wedge on the electromyographic activity of trunk muscles during weight lifting. J Med Sci Res. 2018;16(3): 155-62.##5. Williams DS, McClay IS. Measurements used to characterize the foot and the medial longitudinal arch: reliability and validity. Phys Ther. 2000;80(9):864-71.##6. Hermens HJ, et al. Development of recommendations for SEMG sensors and sensor placement procedures. J Electromyogr Kinesiol. 2000;10(5):361-74.##7. Leveau BF, Norkin CC. Joint structure and function: a comprehensive analysis. 5th ed. Philadelphia: F.A. Davis Company; 2011.##8. Morley RE, et al. The effect of foot orthoses on lower limb muscle activity: a review of the literature. J Foot Ankle Res. 2009;2(1):20.##9. Mills K, et al. A systematic review of the effect of foot orthoses on lower limb biomechanics. Br J Sports Med. 2010;44(14): 1050-6.##10. Shirvani H, Shamsoddini A. Myoelectric activity of selected trunk muscles following the use of various insole wedges during running. J Sci Sport Exerc. 2023;5(4):378-84.##11. Nagano H, Begg RK. Shoe-insole technology for injury prevention in walking. Sensors. 2018;18(5):1468.## ##

کاربرد پلیمرهای آهسته رهش حاوی آنتی بیوتیک در کنترل عفونت‌های پس از عمل جراحی و ترومای جنگی Application of Antibiotic-loaded Sustained-release Polymers in Controlling Postoperative and Trauma Infections 1 1 عفونت­ زخم های ترومایی و عفونت محل جراحی یکی از شایع ترین عفونت های مرتبط با مراقبت های بهداشتی هستند. عفونت محل ترومای جنگی و محل جراحی به خصوص در شرایط جنگی و بیمارستان­های صحرایی بسیار نگران کننده است. موقعیت و محل عمل جراحی در مجروحینی که بدنبال ترومای جنگی دچار آسیب شده اند؛ می­تواند در ایجاد عوارض شدید و یا شهادت در مجروحین نقش داشته باشد. علت بروز عفونت های بیمارستانی به دلیل رعایت نکردن نکات بهداشتی قبل، بعد و در حین عمل جراحی و یا به دلیل اقامت طولانی مدت در بیمارستان­ها است. علی‌رغم پیشرفت‌های انجام‌شده در کنترل عفونت، از جمله بهبود تهویه اتاق عمل، روش‌های استریل سازی، تکنیک‌های جراحی و در دسترس بودن پروفیلاکسی ضد میکروبی، عفونت محل جراحی همچنان یکی از علل مهم عوارض بعد از جراحی، بستری شدن طولانی‌مدت در بیمارستان و مرگ است. در واقع، اکثر عفونت های محل جراحی در صورت اعمال استراتژی های مناسب قابل پیشگیری هستند. یکی از استراتژی های نوین، استفاده از پلیمرهای هوشمند و آهسته رهش حاوی آنتی بیوتیک از جمله  ایمپلنت­های پلیمری تزریق شونده تشکیل شونده در محل می باشد که می تواند علاوه بر مزیت تجویز موضعی دارو، شرایط سخت و نامناسب تجویز خوراکی یا تزریقی آنتی بیوتیک هنگام انتقال مجروح از میدان به بیمارستان را پس از انجام اقدامات اولیه درمانی پوشش دهد. این خلاصه سیاستی به بررسی کاربرد پلیمرهای آهسته رهش و ایمپلنت‌های تشکیل شونده در محل در کنترل عفونت‌های پس از عمل جراحی و در بیمارستان‌های صحرایی در جبهه نبرد می‌پردازد. عفونت‌های پس از عمل جراحی می‌توانند به عوارض جدی منجر شوند و در شرایط جنگی، این مسئله به دلیل محدودیت منابع و زیرساخت‌ها تشدید می‌شود. پلیمرهای آهسته رهش به عنوان سیستم‌های دارورسانی هدفمند و ایمپلنت‌های تشکیل شونده در محل به عنوان راهکارهایی نوین، می‌توانند به کاهش عفونت‌ها و بهبود روند بهبودی کمک کنند. این مقاله به بررسی شواهد موجود و تحلیل چالش‌های موجود در این حوزه می‌پردازد.  2 Traumatic wound infections and surgical site infections (SSIs) are among the most common healthcare-associated infections. In particular, infections at sites of war-related trauma and surgical interventions in field hospitals present significant concerns. The location and type of surgery in injured personnel can contribute to severe complications or even mortality. Hospital-acquired infections often arise due to inadequate hygiene before, during, or after surgery, or prolonged hospital stays. Despite advances in infection control, including improved operating room ventilation, sterilization techniques, surgical methods, and antimicrobial prophylaxis, SSIs remain a major cause of postoperative complications, extended hospitalization, and death. In fact, most SSIs are preventable with appropriate strategies. One innovative approach involves the use of smart, sustained-release polymers containing antibiotics, such as in situ-forming injectable polymer implants. These systems offer the advantage of local drug delivery and can address the challenges of oral or injectable antibiotic administration during patient transfer from the battlefield to the hospital following initial medical interventions. This policy-focused summary examines the application of sustained-release polymers and in situ-forming implants in controlling postoperative infections, particularly in field hospitals on the battlefield. Postoperative infections can lead to serious complications, which are exacerbated in combat settings due to limited resources and infrastructure. Sustained-release polymers, as targeted drug delivery systems, and in situ-forming implants, as novel therapeutic strategies, can help reduce infection rates and improve recovery outcomes. This article reviews current evidence and analyzes the challenges associated with implementing these technologies in such critical environments.   59 62 2025/12/192026/01/72026/01/52025/11/262025/12/222025/12/72026/02/252026/01/72025/12/202026/01/52025/12/202026/01/42025/12/20 1404/9/29 2026/01/302026/01/302026/01/272026/01/272026/01/252026/01/212026/01/302026/01/252026/01/242026/01/302026/01/302026/01/292026/01/30 1404/11/10 مرضیه دهقانی Marzieh Dehghani علی بهرامی فر Ali Bahramifar حکیمه نیک زاد Hakimeh Nikzad رمضانعلی طاهری Ramezan Ali Taheri مرکز تحقیقات نانوبیوتکنولوژی، پژوهشکده فناوری های نوین سلامت، دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله(عح)، تهران، ایران taheri@bmsu.ac.ir Infection control Surgery War-related trauma Sustained-release polymers In situ-forming implants کنترل عفونت جراجی ترومای جنگی پلیمر آهسته رهش ایمپلنت تشکیل شونده در محل 1. Manring MM, Calhoun JH, Marculescu C. Minimizing the risk of postoperative infection. Curr Orthop Pract. 2009;20(4):429-36.##2. Ramos F, Willart JF, Neut C, Agossa K, Siepmann J, Siepmann F. In-situ forming PLGA implants: towards less toxic solvents. Int J Pharm. 2024;657: 124121.##3. Bhusal P, Harrison J, Sharma M, Jones DS, Hill AG, Svirskis D. Controlled release drug delivery systems to improve post-operative pharmacotherapy. Drug Deliv Transl Res. 2016;6(5):441-51.##4. Nagaichuk V, Gerashchenko I, Chornopyshchuk R, Nazarchuk O, Kukolevska O, Faustova M, et al. Polymeric material with controlled release of antimicrobial agents for medical application. Int J Med Med Res. 2022;8(1):45-53.##5. Ter Boo GJA, Grijpma DW, Moriarty TF, Richards RG, Eglin D. Antimicrobial delivery systems for local infection prophylaxis in orthopedic and trauma surgery. Biomaterials. 2015;52:113-25.##6. Eshaghi M, Dehghani M, Abedi A, Moghaddam MM, Taheri RA. Poly(lactic-co-glycolic acid) nanoparticles and microparticles for peptide delivery: release mechanisms and controlling factors. ADMET DMPK. 2025;13(1):3091.##7. Li Y, Li G, Sha X, Li L, Zhang K, Liu D, et al. An intelligent vancomycin release system for preventing surgical site infections of bone tissues. Biomater Sci. 2020;8(11):3202-11.## ##

فناوری mRNA: فرصت ها و چالش های پیش رو mRNA Technology: Opportunities and Future Challenges 1 1 فناوری mRNA به‌عنوان یک پلتفرم نوین دارویی و واکسنی می باشد که به‌طور چشمگیری پس از موفقیت واکسن‌های کووید-۱۹ مورد توجه جهانی قرار گرفته است. این فناوری دارای مزایا، چالش‌ها، کاربردهای گسترده و راهکارهایی برای آینده می‌باشد. سازگاری سریع و تولید چابک آن امکان طراحی و تولید سریع واکسن‌ها در برابر پاتوژن‌های نوظهور (مانند SARS-CoV-2) را فراهم می‌کند. در حوزه واکسن این فناوری سبب ایمنی و کارایی بالا می شود عدم نیاز به ورود به هسته سلول و نداشتن خطر ادغام در ژنوم میزبان. همچنین، بیان پروتئین درون سلولی، تقلید دقیقی از آنتی‌ژن طبیعی را ممکن می‌سازد. که این موضوعات از اصلی ترین مزایای این فناوری می‌باشند. فناوری mRNA سکوئی چندمنظوره باکاربردهای وسیع از قبیل واکسن‌های عفونی و سرطان گرفته تا درمان‌های جایگزینی پروتئین (مثل هموفیلی و فنیل‌کتونوری) و ویرایش ژن (مثل CRISPR-Cas9) می باشد. عدم ایجاد ایمنی در برابر وکتور، امکان تجویز مکرر و سهولت نسبی در مقیاس‌پذیری تولید سبب برتری آن نسبت به وکتورهای ویروسی می شود. برای کشورهای در حال توسعه پتانسیل ایجاد استقلال در تولید واکسن به‌واسطه فرآیند تولید نسبتاً کوچک و موثر.چالش‌های اصلی این فناوری عبارتند از ناپایداری و نیاز به زنجیره سرد شدید و ذخیره‌سازی در دمای بسیار پایین (تا °۸۰- سانتی‌گراد) که توزیع جهانی، به‌ویژه در کشورهای کم‌درآمد، را دشوار می‌کند. اگرچه واکسن‌های موجود ایمن هستند، اما پایش عوارض بلندمدت و مدیریت پاسخ‌های ایمنی (مانند التهاب) همچنان مهم است. تولید مقادیر عظیم mRNA و لیپیدهای تخصصی مورد نیاز برای نانوذرات (LNP)، وابستگی به تعداد محدودی تأسیسات تولیدی در جهان دارد. وابستگی به واردات مواد اولیه، نیاز به آموزش نیروی متخصص، محدودیت‌های مالکیت فکری و لزوم ایجاد زیرساخت‌های تولیدی مطابق با استانداردهای بین‌المللی نیز از دیگر چالش‌های این فناوری می‌باشد. چشم‌اندازه آینده‌ای فناوری شامل بهبود میزان پایداری و امکان ذخیره‌سازی در دمای یخچال (°۴ سانتی‌گراد)، توسعه mRNA خودتکثیرشونده، حرکت به سمت ایجاد تأسیسات تولیدی کوچک‌مقیاس و چندمنظوره در مناطق مختلف جهان (از جمله آفریقا) برای دسترسی عادلانه‌تر و پاسخ سریع‌تر به پاندمی‌ها و همچنین توسعه داروهای شخصی شده به ویژه در حوزه سرطان می‌باشد.  2 mRNA technology is a revolutionary pharmaceutical platform that gained global prominence with the successful development of COVID-19 vaccines. Its core advantages lie in its rapid adaptability allowing swift vaccine design against emerging pathogens and its high safety profile, as it doesn't integrate into the host genome and enables precise antigen production within cells. As a versatile platform, mRNA extends beyond infectious disease vaccines to include cancer immunotherapies, protein replacement therapies (e.g., for hemophilia), and gene-editing tools like CRISPR-Cas9. It holds particular promise for developing nations due to its scalable production process and independence from viral vectors, avoiding associated immunity issues. However, significant challenges remain. Extreme cold-chain requirements (down to -80°C) hinder global distribution, especially in low-income regions. Manufacturing complexities including mass production of mRNA and specialized lipid nanoparticles rely on limited global facilities. Additional barriers include supply chain dependencies, intellectual property constraints, and the need for specialized infrastructure and workforce development. Future progress centers on overcoming these limitations through stability improvements for refrigerator-temperature storage, development of self-amplifying mRNA (dramatically reducing dose requirements), and establishing regional, small-scale production hubs to ensure equitable access. The technology's modular nature also paves the way for personalized cancer vaccines and therapies for rare diseases. In essence, mRNA technology represents a transformative shift in biomedicine, balancing extraordinary potential against practical challenges in distribution, manufacturing, and global equity-with its ultimate impact depending on collaborative efforts to make these advanced therapies universally accessible.   63 72 2025/12/192026/01/72026/01/52025/11/262025/12/222025/12/72026/02/252026/01/72025/12/202026/01/52025/12/202026/01/42025/12/202026/01/7 1404/10/17 2026/01/302026/01/302026/01/272026/01/272026/01/252026/01/212026/01/302026/01/252026/01/242026/01/302026/01/302026/01/292026/01/302026/01/23 1404/11/3 حمید کوشکی Hamid Kooshki لیلی کوشکی Leyli Kooshki مرکز تحقیقات نانوبیوتکنولوژی، پژوهشکده فناوری های نوین سلامت، دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله(عج)، تهران، ایران hmdkooshki@gmail.com mRNA technology Self-amplifying mRNA Therapeutic vaccine فناوری mRNA واکسن درمانی mRNA خود تکثیر شونده 1. Jirikowski GF, Sanna PP, Maciejewski-Lenoir D, Bloom FE. Reversal of diabetes insipidus in Brattleboro rats: intrahypothalamic injection of vasopressin mRNA. Science. 1992;255(5047):996-8.##2. Weissman D, Karikó K. mRNA: fulfilling the promise of gene therapy. Mol Ther. 2015;23(9):1416.##3. Travieso T, Li J, Mahesh S, Mello JDFRE, Blasi M. The use of viral vectors in vaccine development. NPJ Vaccines. 2022;7(1):1-10.##4. Bulcha JT, Wang Y, Ma H, Tai PWL, Gao G. Viral vector platforms within the gene therapy landscape. Signal Transduct Target Ther. 2021;6(1):1-24.##5. Bloom K, van den Berg F, Arbuthnot P. Self-amplifying RNA vaccines for infectious diseases. Gene Ther. 2020;28(3-4):1-13.##6. Pollard C, Rejman J, De Haes W, Verrier B, Van Gulck E, Naessens T, et al. Type I IFN counteracts the induction of antigen-specific immune responses by lipid-based delivery of mRNA vaccines. Mol Ther. 2013;21(1):251-9.##7. Blakney A, Ip S, Geall A. An update on self-amplifying mRNA vaccine development. Vaccines. 2021;9(2):1-26.##8. Gustafsson C, Govindarajan S, Minshull J. Codon bias and heterologous protein expression. Trends Biotechnol. 2004;22(7):346-53.##9. Webster MW, Chen YH, Stowell JAW, Alhusaini N, Sweet T, Graveley BR, et al. mRNA deadenylation is coupled to translation rates by the differential activities of Ccr4-not nucleases. Mol Cell. 2018;70(6):1089-100.e8.##10. Vaidyanathan S, Azizian KT, Haque AKMA, Henderson JM, Hendel A, Shore S, et al. Uridine depletion and chemical modification increase Cas9 mRNA activity and reduce immunogenicity without HPLC purification. Mol Ther Nucleic Acids. 2018;12:530-42.##11. Mauro VP, Chappell SA. A critical analysis of codon optimization in human therapeutics. Trends Mol Med. 2014;20(11):604-13.##12. Karikó K, Ni H, Capodici J, Lamphier M, Weissman D. mRNA is an endogenous ligand for toll-like receptor 3. J Biol Chem. 2004;279(13):12542-50.##13. Hogan MJ, Pardi N. mRNA vaccines in the COVID-19 pandemic and beyond. Annu Rev Med. 2022;73:17-39.##14. Karikó K, Buckstein M, Ni H, Weissman D. Suppression of RNA recognition by toll-like receptors: the impact of nucleoside modification and the evolutionary origin of RNA. Immunity. 2005;23 (2): 165-75.##15. Karikó K, Muramatsu H, Welsh FA, Ludwig J, Kato H, Akira S, et al. Incorporation of pseudouridine into mRNA yields superior nonimmunogenic vector with increased translational capacity and biological stability. Mol Ther. 2008;16(11):1833-40.##16. Morais P, Adachi H, Yu YT. The critical contribution of pseudouridine to mRNA COVID-19 vaccines. Front Cell Dev Biol. 2021;9:789427.##17. Ramanathan A, Robb GB, Chan SH. mRNA capping: biological functions and applications. Nucleic Acids Res. 2016;44(16):7511-26.##18. Henderson JM, Ujita A, Hill E, Yousif-Rosales S, Smith C, Ko N, et al. Cap 1 messenger RNA synthesis with co-transcriptional CleanCap® analog by in vitro transcription. Curr Protoc. 2021;1(2):e39.##19. Vogel AB, Kanevsky I, Che Y, Swanson KA, Muik A, Vormehr M, et al. BNT162b vaccines protect rhesus macaques from SARS-CoV-2. Nature. 2021;592(7853):283-9.##20. Corbett KS, Edwards DK, Leist SR, Abiona OM, Boyoglu-Barnum S, Gillespie RA, et al. SARS-CoV-2 mRNA vaccine design enabled by prototype pathogen preparedness. Nature. 2020;586(7830):567-71.##21. Leppek K, Das R, Barna M. Functional 5′ UTR mRNA structures in eukaryotic translation regulation and how to find them. Nat Rev Mol Cell Biol. 2017;19(3):158-74.##22. Yoshioka N, Gros E, Li HR, Kumar S, Deacon DC, Maron C, et al. Efficient generation of human iPSCs by a synthetic self-replicative RNA. Cell Stem Cell. 2013;13(2):246-54.##23. Mizuguchi H, Xu Z, Ishii-Watabe A, Uchida E, Hayakawa T. IRES-dependent second gene expression is significantly lower than cap-dependent first gene expression in a bicistronic vector. Mol Ther. 2000;1(4):376-82.##24. Hennecke M, Kwissa M, Metzger K, Oumard A, Kröger A, Schirmbeck R, et al. Composition and arrangement of genes define the strength of IRES-driven translation in bicistronic mRNAs. Nucleic Acids Res. 2001;29(16):3327-34.##25. Ko HL, Park HJ, Kim J, Kim H, Youn H, Nam JH. Development of an RNA expression platform controlled by viral internal ribosome entry sites. J Microbiol Biotechnol. 2019;29(1):127-40.##26. Hyde JL, Chen R, Trobaugh DW, Diamond MS, Weaver SC, Klimstra WB, et al. The 5′ and 3′ ends of alphavirus RNAs – non-coding is not non-functional. Virus Res. 2015;206:99-107.##27. Beissert T, Koste L, Perkovic M, Walzer KC, Erbar S, Selmi A, et al. Improvement of in vivo expression of genes delivered by self-amplifying RNA using vaccinia virus immune evasion proteins. Hum Gene Ther. 2017;28(12):1138-46.##28. Jensen S, Thomsen AR. Sensing of RNA viruses: a review of innate immune receptors involved in recognizing RNA virus invasion. J Virol. 2012;86(6): 2900-10.##29. Zhang Z, Ohto U, Shibata T, Krayukhina E, Taoka M, Yamauchi Y, et al. Structural analysis reveals that toll-like receptor 7 is a dual receptor for guanosine and single-stranded RNA. Immunity. 2016;45(4): 737-48.##30. Tanji H, Ohto U, Shibata T, Taoka M, Yamauchi Y, Isobe T, et al. Toll-like receptor 8 senses degradation products of single-stranded RNA. Nat Struct Mol Biol. 2015;22(2):109-15.## ##

استفاده از باکتری‌ها و ویروس‌های انکولیتیک:گامی نو در درمان سرطان ریه Use of oncolytic bacteria and viruses: A new step in the treatment of lung cancer 1 1 در این مطالعه، اثرات ترکیبی ویروس انکولیتیک اکوویروس-6 و باکتری‌های لاکتوباسیلوس کازئی و باسیلوس کواگولانس به همراه هایپرترمیا تراپی بر روی سلول‌های سرطان ریه (A549) مورد بررسی قرارگرفت. نتایج نشان داد که این روش ترکیبی نه تنها زنده مانی سلول‌های سرطانی را به طور معناداری کاهش داد، بلکه افزایش قابل توجهی در میزان آپوپتوز، تولید رادیکال‌های آزاد اکسیژن و آزادسازی لاکتات دهیدروژناز را نیز به همراه داشت. به علاوه، این روش ترکیبی نسبت به روش‌های تک عاملی و دارویی مانند دوکسوروبیسین، اثرات بهتری ایجاد کرد. این مطالعه نشان می‌دهد که استفاده از ترکیب ویروس انکولیتیک اکوویروس-6 با باکتری‌های مفید مانند لاکتوباسیلوس کازئی و باسیلوس کواگولانس، همراه با هایپرترمیا تراپی، می‌تواند به عنوانیک روش نوین و هدفمند در درمان سرطان ریه مورد استفاده قرارگیرد. با توجه به کم‌خطر بودن و هدفمند بودن این روش، می‌توان آن را به عنوان یک گزینه مکمل در کنار جراحی، رادیوتراپی و شیمی‌درمانی، در برنامه‌های درمانی سرطان ریه مطرح کرد. این یافته‌ها می‌توانندگامی مهم در توسعه درمان‌های مبتنی بر میکروارگانیسم‌های انکولیتیک در حوزه پزشکی ایمن و هدفمند باشند. 2 In this study, the combined effects of oncolytic echovirus-6 and beneficial bacteria such as Lactobacillus casei and Bacillus coagulans, along with hyperthermia therapy, were evaluated on lung cancer cells (A549). The results showed that this combined approach not only significantly reduced the viability of cancer cells, but also led to a notable increase in apoptosis, production of reactive oxygen species, and lactate dehydrogenase release. Moreover, this combined method demonstrated better efficacy compared to single-agent and conventional drug treatments such as doxorubicin. The findings suggest that the combination of oncolytic echovirus-6 with beneficial bacteria, in conjunction with hyperthermia therapy, could serve as a novel and targeted approach for the treatment of lung cancer. Given its safety and specificity, this method can be considered as a complementary option alongside surgery, radiotherapy, and chemotherapy in lung cancer treatment programs. These findings may represent a significant step forward in the development of oncolytic microorganism-based therapies in the field of safe and targeted medicine.   73 76 2025/12/192026/01/72026/01/52025/11/262025/12/222025/12/72026/02/252026/01/72025/12/202026/01/52025/12/202026/01/42025/12/202026/01/72026/01/8 1404/10/18 2026/01/302026/01/302026/01/272026/01/272026/01/252026/01/212026/01/302026/01/252026/01/242026/01/302026/01/302026/01/292026/01/302026/01/232026/01/26 1404/11/6 سید کیارش آقایان Seyed Kiarash Aghayan هادی اسمعیلی گورچین قلعه Hadi Esmaeili Gouvarchin Ghaleh رضا گل محمدی Reza Golmohammadi مرکز تحقیقات گوارش و کبد، پژوهشکده علوم بالینی، دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله (عج)، تهران، ایران golmohammadi27@yahoo.com Lung cancer Oncolytic bacteria Oncolytic virus Hyperthermia Doxorubicin سرطان ریه باکتری انکولیتیک ویروس انکولیتیک هایپرترمیا دوکسوروبیسین 1. Tesfaw LM, Dessie ZG, Mekonnen Fenta H. Lung cancer mortality and associated predictors: systematic review using 32 scientific research findings. Front Oncol. 2023;13:1308897.##2. Zafar A, Khatoon S, Khan MJ, Abu J, Naeem A. Advancements and limitations in traditional anti-cancer therapies: a comprehensive review of surgery, chemotherapy, radiation therapy, and hormonal therapy. Discov Oncol. 2025;16(1):607.##3. Berns A, Ringborg U, Celis J, Jönsson B, Baumann M. Strategies to reduce the cancer burden and improve access to effective and affordable cancer interventions in Europe. Mol Oncol. 2025;19(6):1553-60.##4. Zou H, Mou XZ, Zhu B. Combining of oncolytic virotherapy and other immunotherapeutic approaches in cancer: a powerful functionalization tactic. Glob Chall. 2022;7(1):2200094.## ##

داروهای زیستی در ایران: تحلیل دستاوردها، چالش‌ها و سیاست‌گذاری Biopharmaceuticals in Iran: Analyzing Achievements, Challenges, and Policy-Making 1 1 صنعت داروهای زیستی ایران وضعیتی پارادوکسیکال را تجربه می‌کند. از یک سو، به‌عنوان یکی از حوزه‌های پیشروی فناوری در کشور مطرح شده و موفقیت‌هایی چون خودکفایی نسبی، تولید داروهای Biosimilar و صادرات به بازارهای منطقه‌ای را به ثبت رسانده است. از سوی دیگر، این صنعت با چالش‌های ساختاری عمیقی در حوزه سیاست‌گذاری، تأمین مالی، نظام مقررات و نوآوری روبه‌روست. این مقاله با بررسی دوگانه «دستاوردها» در مقابل «چالش‌های سیاستی»، ضمن ارائه تحلیل وضع موجود، بر ضرورت تکمیل و تقویت «اکوسیستم نوآوری» به‌عنوان راهبرد کلیدی تأکید می‌کند. راه‌حل پایدار، نه در انبوهی از اقدامات پراکنده، بلکه در ایجاد یک چارچوب یکپارچه، پایدار و کارآمد سیاستی نهفته است. 2 The Iranian biopharmaceutical industry is currently experiencing a paradoxical situation. On one hand, it has emerged as a leading technological sector in the country, achieving notable successes such as partial self-sufficiency, the production of biosimilar drugs, and exports to regional markets. On the other hand, the industry faces deep structural challenges in policy-making, financing, regulatory frameworks, and innovation. This article examines the dual perspective of “achievements” versus “policy challenges” and, while providing an analysis of the current status, emphasizes the need to complete and strengthen the innovation ecosystem as a key strategic priority. Sustainable solutions lie not in a multitude of fragmented actions but in the establishment of a coherent, resilient, and efficient policy framework.   77 80 2025/12/192026/01/72026/01/52025/11/262025/12/222025/12/72026/02/252026/01/72025/12/202026/01/52025/12/202026/01/42025/12/202026/01/72026/01/82025/12/7 1404/9/16 2026/01/302026/01/302026/01/272026/01/272026/01/252026/01/212026/01/302026/01/252026/01/242026/01/302026/01/302026/01/292026/01/302026/01/232026/01/262026/01/19 1404/10/29 مظفر محمدی Mozafar Mohammadi محمد صادق هاشم زاده Mohammad Sadegh Hashemzadeh مرکز تحقیقات نانوبیوتکنولوژی، پژوهشکده فناوری های نوین سلامت، دانشگاه علوم پزشکی بقیه االله، تهران، ایران msh.biotechnology@gmail.com Biopharmaceuticals Biosimilars Innovation ecosystem National biotechnology roadmap داروهای زیستی بیوسیمیلار اکوسیستم نوآوری سند ملی زیست فناوری 1. Siadati S, et al. Evaluation of the technological capability of biopharmaceutical firms in Iran. Commer Surv. 2021;19(109):9-24. Persian.##2. Siadati H, Afsharimofrad M. Policies to encourage open innovation. Sci Technol Policy. 2019;11(42):379-93. Persian.##3. Siadati S, et al. Analysis of innovative collaborations along the value chain of the biopharmaceutical industry in Iran. Mark Manag. 2022;17(56):41-64. Persian.##4. Azadi Ahmabadi G, Behifar M. Mapping the interactions of key stakeholders in technological innovation of biopharmaceuticals. Innov Manag. 2024;13(48):81-117. Persian.##5. Tabatabaeian SH, et al. Analysis of the biopharmaceutical innovation ecosystem in Iran. Technol Dev Manag. 2018;6(20):9-45. Persian.## ##

پزشکی بازساختی، کلید راهبردی مقابله با چالش‌های نظام سلامت ایران و الزامات تجاری‌سازی آن Regenerative Medicine: A Strategic Key to Addressing Iran's Healthcare Challenges and the Requirements for Its Commercialization 1 1 نظام سلامت ایران با چالش‌های ساختاری عمیقی در حوزه‌های حکمرانی، تأمین مالی، نیروی انسانی، زیرساخت و اپیدمیولوژی روبروست. پزشکی بازساختی به عنوان یک حوزه تحول‌آفرین، با ارائه راه‌حل‌های بنیادین برای بیماری‌های مزمن و صعب‌العلاج، پتانسیل تبدیل شدن به یک راهبرد کلیدی برای مقابله با این چالش‌ها را دارد. این مقاله با رویکردی تطبیقی، ابتدا چالش‌های نظام سلامت ایران را تحلیل کرده، سپس پتانسیل‌های پزشکی بازساختی را به عنوان پاسخ راهبردی بررسی می‌نماید. در ادامه، چالش‌های تجاری‌سازی این حوزه در ایران و جهان مقایسه شده و در نهایت راهکارهای بالقوه برای توسعه آن در ایران ارائه می‌شود. 2 The Iranian healthcare system faces deep structural challenges in governance, financing, human resources, infrastructure, and epidemiology. Regenerative medicine, as a transformative field offering fundamental solutions for chronic and hard-to-treat diseases, holds the potential to serve as a strategic approach to address these challenges. This article adopts a comparative approach, first analyzing the structural challenges of Iran’s healthcare system and then examining the strategic potential of regenerative medicine as a key solution. Subsequently, the commercialization challenges of this field are compared between Iran and global contexts, and potential strategies for its development in Iran are proposed.   81 85 2025/12/192026/01/72026/01/52025/11/262025/12/222025/12/72026/02/252026/01/72025/12/202026/01/52025/12/202026/01/42025/12/202026/01/72026/01/82025/12/72026/01/19 1404/10/29 2026/01/302026/01/302026/01/272026/01/272026/01/252026/01/212026/01/302026/01/252026/01/242026/01/302026/01/302026/01/292026/01/302026/01/232026/01/262026/01/192026/01/29 1404/11/9 مهرداد موسی زاده مقدم Mehrdad Moosazadeh Moghaddam مرکز تحقیقات مهندسی بافت و پزشکی بازساختی، پژوهشکده فناوری های نوین سلامت، دانشگاه علوم پزشکی بقیه اله، تهران، ایران mm.genetics@gmail.com Regenerative medicine Iranian healthcare system Structural challenges Commercialization Health governance پزشکی بازساختی نظام سلامت ایران چالش‌های ساختاری تجاری‌سازی حکمرانی سلامت 1. Iran Health Landscape Report. Tehran: National Institute of Health Research, Tehran University of Medical Sciences; 2021-2025. Persian.##2. National Strategic Document for the Development of Converging Technologies. Tehran: Vice Presidency for Science and Technology of Iran; 2022. Persian.##3. Tavakoli Targhi A, et al. Technology commercialization in Iran: challenges and solutions. In: Proceedings of the Second International Conference on Technology Commercialization; 2014; Tehran, Iran. Tehran:; 2014. Persian.##4. Roadmap of the Tissue Engineering and Regenerative Medicine Research Center. Tehran: Baqiyatallah University of Medical Sciences; 2021. Persian.##5. Polak DJ. Regenerative medicine: opportunities and challenges: a brief overview. J R Soc Interface. 2010;7(Suppl 6):S777-81.## ##

تأثیر آموزش هوش اخلاقی بر عملکرد بالینی و رضایتمندی شغلی پرستاران The Impact of Ethical Intelligence Training on Clinical Performance and Job Satisfaction of Nurses 1 1 بهبود کیفیت مراقبت و افزایش رضایتمندی شغلی پرستاران از اولویت‌های نظام سلامت است. این پژوهش نیمه‌تجربی با مشارکت ۱۲۰ پرستار در بیمارستان بقیه‌الله (عج) انجام شد و تأثیر آموزش هوش اخلاقی را بر عملکرد بالینی و رضایتمندی شغلی بررسی کرد. نتایج نشان داد آموزش هوش اخلاقی باعث افزایش معنی‌دار سطح هوش اخلاقی و رضایتمندی شغلی پرستاران شد. هرچند عملکرد بالینی در گروه مداخله افزایش یافت، اما از نظر آماری معنادار نبود. این مطالعه تأکید می‌کند که تقویت هوش اخلاقی از طریق برنامه‌های آموزشی مداوم می‌تواند مسیر مؤثری برای ارتقای کیفیت ارائه خدمات پرستاری باشد. 2 Improving the quality of care and enhancing nurses’ job satisfaction are among the key priorities of healthcare systems. This quasi-experimental study was conducted with 120 nurses at Baqiyatallah Hospital to investigate the effect of ethical intelligence training on clinical performance and job satisfaction. Results indicated that ethical intelligence training significantly increased nurses’ ethical intelligence and job satisfaction. Although clinical performance improved in the intervention group, the change was not statistically significant. This study emphasizes that strengthening ethical intelligence through continuous educational programs can serve as an effective strategy to enhance the quality of nursing care delivery.   86 89 2025/12/192026/01/72026/01/52025/11/262025/12/222025/12/72026/02/252026/01/72025/12/202026/01/52025/12/202026/01/42025/12/202026/01/72026/01/82025/12/72026/01/192026/01/7 1404/10/17 2026/01/302026/01/302026/01/272026/01/272026/01/252026/01/212026/01/302026/01/252026/01/242026/01/302026/01/302026/01/292026/01/302026/01/232026/01/262026/01/192026/01/292026/01/21 1404/11/1 امیرحسین یدالهی Amirhossein Yadolahi یاسین زنگارکی فراهانی Yasin Zangarki Farahani حسن گرزین Hasan Gorzin بتول نحریر Batool Nehrir مرکز تحقیقات مدیریت سلامت، دانشکده پرستاری، دانشگاه علوم پزشکی بقیه‌الله، تهران، ایران rnehrir1739@yahoo.com Ethical intelligence Nurse Job satisfaction Clinical performance Ethical intelligence training هوش اخلاقی پرستار رضایتمندی شغلی عملکرد بالینی آموزش هوش اخلاقی 1. Cheraghi R, Parizad N, Alinejad V, et al. The effect of emotional intelligence on nurses' job performance: the mediating role of moral intelligence and occupational stress. BMC Nurs. 2025;24:130.##2. Mehralian G, Bordbar S, Bahmaei J, et al. The impact of emotional and moral intelligence on nurses' organizational commitment. BMC Nurs. 2024;23:800.##3. Alinejad V, Parizad N, Cheraghi R, et al. Evaluation of occupational stress and job performance in Iranian nurses: the mediating effect of moral and emotional intelligence. BMC Psychiatry. 2023;23:769.##4. Nobahar M, Yarahmadi S, Raiesdana N, Shahidi Delshad E, Hajizadegan F, Ebrahimzadeh F. Predicting moral intelligence in nursing students and its relationships with self compassion, and cultural competence. BMC Nurs. 2022;21:327.##5. Hadian Shirazi Z, Sabetsarvestani R. Moral intelligence in nursing: an evolutionary concept analysis. Nurs Pract Today. 2021;8(4):288-98.##6. Mousavi SR, Hassanvand P, Mahmoudi A, Hosseinigolafshani SZ, Rajabi M, et al. The relationship between emotional intelligence and the moral performance of nurses. J Nurs Midwifery Sci. 2023;10(4):e141609.## ##

میزان دانش در مورد بیماری هپاتیت C در بین افراد مراجعه‌کننده به مراکز آزمایش پیش از ازدواج در شهر تهران Assessment of Knowledge on Hepatitis C Among Individuals Attending Premarital Screening Centers in Tehran 1 1 هپاتیت C یکی از چالش‌های مهم سلامت عمومی است و سازمان جهانی بهداشت (WHO) هدف ریشه‌کنی آن را تا سال 2030 تعیین کرده است. نخستین گام در دستیابی به این هدف، ارزیابی سطح آگاهی جامعه نسبت به این بیماری است. مطالعه حاضر با هدف سنجش دانش افراد مراجعه‌کننده به مراکز مجاز آزمایش پیش از ازدواج در تهران (مهر تا بهمن ۱۴۰۰) درباره انتقال، درمان و ضرورت غربالگری هپاتیت C اجرا شد. این پژوهش مقطعی با مشارکت ۲۵۳۴ فرد ۱۴ تا ۸۴ ساله انجام شد. یافته‌ها نشان داد که 3/30 درصد از شرکت‌کنندگان هرگز نام هپاتیت C را نشنیده بودند، بیش از 70% نمی‌دانستند کدام عضو بدن درگیر می‌شود، و حدود 80% از درمان‌پذیری بیماری اطلاعی نداشتند. میانگین دانش کلی درباره انتقال، درمان و ضرورت غربالگری 77/38% برآورد شد. افراد با ساعات مطالعه بیشتر نمرات دانش معنی‌دار بالاتری داشتند. نتایج بیانگر نیاز جدی به مداخلات آموزشی، برنامه‌های آگاهی‌بخشی و ارتقای نهادی غربالگری هپاتیت C است. 2 Hepatitis C represents a significant public health challenge, and the World Health Organization (WHO) has set the goal of its elimination by 2030. The first step toward achieving this objective is assessing public awareness of the disease. The present study aimed to evaluate the knowledge of individuals attending authorized pre-marriage testing centers in Tehran (October to February 2022) regarding transmission, treatment, and the necessity of Hepatitis C screening. This cross-sectional study included 2,534 participants aged 14 to 84 years. Findings revealed that 30.3% of participants had never heard of Hepatitis C, over 70% were unaware of the organ primarily affected, and approximately 80% did not know that the disease is treatable. The mean overall knowledge score regarding transmission, treatment, and the necessity of screening was estimated at 38.77%. Participants with longer study hours had significantly higher knowledge scores. These results underscore the urgent need for educational interventions, public awareness programs, and the institutional strengthening of Hepatitis C screening initiatives.   90 93 2025/12/192026/01/72026/01/52025/11/262025/12/222025/12/72026/02/252026/01/72025/12/202026/01/52025/12/202026/01/42025/12/202026/01/72026/01/82025/12/72026/01/192026/01/72026/01/13 1404/10/23 2026/01/302026/01/302026/01/272026/01/272026/01/252026/01/212026/01/302026/01/252026/01/242026/01/302026/01/302026/01/292026/01/302026/01/232026/01/262026/01/192026/01/292026/01/212026/01/27 1404/11/7 محمد هیئت Mohammad Heyat محمدعلی ابیضی Mohammad Ali Abyazi مرکز تحقیقات گوارش و کبد، پژوهشکده علوم بالینی، دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله (عج)، تهران، ایران yashar862@gmail.com Hepatitis C HCV Screening Public awareness Public health هپاتیتC ویروسHCV غربالگری آگاهی عمومی سلامت همگانی 1. Simoncini GM, Koren DE. Hepatitis C update and expanding the role of primary care. J Am Board Fam Med. 2019;32(3):428-30.##2. World Health Organization. Hepatitis C [Internet]. Geneva: WHO; 2024 [cited 2026 Feb 13]. Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/hepatitis-c##3. McGlynn KA, Petrick JL, El-Serag HB. Epidemiology of hepatocellular carcinoma. Hepatology. 2021;73(S1):4-13.##4. Heath K, Hill A. WHO hepatitis C elimination targets: the global equity challenge. Lancet Gastroenterol Hepatol. 2024;9(4):286-8.##5. Hellard M, Schroeder SE, Pedrana A, Doyle J, Aitken C. The elimination of hepatitis C as a public health threat. Cold Spring Harb Perspect Med. 2020;10(4):a036939.## ##

مقایسه تاثیر معنویت درمانی و آموزش مبتنی بر الگوی خودمراقبتی اورم بر سبک زندگی، اضطراب، افسردگی و دردهای مزمن سالمندان بازنشسته نیروهای مسلح Comparing the Effects of Spiritual Therapy and Orem’s Self-Care Model-Based Education on Lifestyle, Anxiety, Depression, and Chronic Pain in Retired Military Elderly 1 1 باتوجه به خلا موجود در مطالعات و اینکه افراد بازنشسته و به ویژه بازنشستگان نیروهای مسلح کمتر مورد توجه قرار گرفته اند، این مطالعه با هدف مقایسه تاثیر معنویت درمانی و آموزش مبتنی بر الگوی خودمراقبتی اورم بر سبک زندگی، اضطراب، افسردگی و دردهای مزمن سالمندان بازنشسته نیروهای مسلح انجام شد. این مطالعه نیمه تجربی با کسب مجوزهای لازم از دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله (عج) بر روی سالمندان بازنشسته سپاه پاسداران انقلاب اسلامی شهرستان مسجدسلیمان در سال 1399 صورت گرفت. در گروه مداخله خودمراقبتی اورم، پس از نیازسنجی محتوی آموزشی استاندارد آموزش داده شد و در گروه معنویت درمانی، راهنمای معنویت درمانی ریچادرز و برگین اجرا شد. ابزار گردآوری داده ها پرسشنامه های سبک زندگی، دردهای مزمن، افسردگی و اضطراب سالمندان بودند. تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزارآماری SPSS و آزمون های آماری T مستقل، T زوجی و کای اسکوئر انجام شد. تفاوت آماری معنی داری بین دو گروه از نظر متغیرهای دموگرافیک مشاهده نشد (05/0<p). نتایج این تحقیق حاکی از تاثیر مثبت و معنی دار آماری معنویت درمانی نسبت به الگوی خودمراقبتی اورم بر روی افسردگی (0001/0>p) و اضطراب (0001/0>p) می باشد اما تاثیر مداخله خودمراقبتی اورم بر روی سبک زندگی (10/0=p) و دردهای مزمن (80/0=p) نسبت به معنویت درمانی از نظر آماری تفاوت معناداری نداشته است هرچند در گروه اورم تاثیر بصورت بالینی بیشتر بوده است. می توان از این الگوها در جهت ارتقای سبک زندگی و کاهش دردهای مزمن، اضطراب و افسردگی سالمندان بازنشسته استفاده نمود. 2 Given the existing research gap and the limited attention to retirees, particularly those from the armed forces, this study aimed to compare the effects of spiritual therapy and Orem’s self-care model–based training on lifestyle, anxiety, depression, and chronic pain among retired elderly military personnel. This quasi-experimental study was conducted in 2020 on retired elderly individuals from the Islamic Revolutionary Guard Corps in Masjed-Soleyman, with approval from Baqiyatallah University of Medical Sciences. In the Orem self-care intervention group, participants received standardized educational content following a needs assessment, while the spiritual therapy group received the Richards and Bergin spiritual therapy protocol. Data were collected using questionnaires on lifestyle, chronic pain, depression, and anxiety. Data analysis was performed using SPSS software with independent t-tests, paired t-tests, and chi-square tests. No statistically significant differences were observed between the two groups in terms of demographic variables (p > 0.05). The findings indicated that spiritual therapy had a statistically significant positive effect on depression (p < 0.001) and anxiety (p < 0.001) compared to Orem’s self-care model. However, the Orem self-care intervention did not show statistically significant differences compared to spiritual therapy in terms of lifestyle (p = 0.10) and chronic pain (p = 0.80), although clinically it had a greater impact in the Orem group. Both intervention models can be utilized to improve lifestyle and reduce chronic pain, anxiety, and depression among retired elderly individuals, particularly those from the military.   94 102 2025/12/192026/01/72026/01/52025/11/262025/12/222025/12/72026/02/252026/01/72025/12/202026/01/52025/12/202026/01/42025/12/202026/01/72026/01/82025/12/72026/01/192026/01/72026/01/132025/12/5 1404/9/14 2026/01/302026/01/302026/01/272026/01/272026/01/252026/01/212026/01/302026/01/252026/01/242026/01/302026/01/302026/01/292026/01/302026/01/232026/01/262026/01/192026/01/292026/01/212026/01/272026/01/22 1404/11/2 یعقوب مدملی Yaghoub Modamoli سید مرتضی حسینی Seyed Morteza Hosseini مرکز تحقیقات سلامت معنوی، پژوهشکده سبک زندگی، دانشگاه علوم پزشکی بقیه ... (عج)، تهران، ایران sm_hosseini@yahoo.com Spiritual therapy Orem’s self-care model Lifestyle Anxiety Depression Chronic pain Elderly معنویت درمانی الگوی خودمراقبتی اورم سبک زندگی اضطراب افسردگی دردهای مزمن سالمندان 1. Shahnazi H, Sobhani A. Study and comparison of different aspects healthy lifestyle of the elderly people residing in nursing homes, Isfahan, Iran. Salmand: Iran J Ageing. 2016;10(4):192-201.##2. Anbari S, Estaji Z, Rastaqhi S. Assessment effect of Rosa damascena juice aromatherapy on elderly chronic musculoskeletal pain in Sabzevar retirement clubs. Salmand: Iran J Ageing. 2018;13(2):250-61. Persian.##3. Karimi Z, Marvesti A, Momeni A, Nikkho H, Ayatollah A. Knowledge, attitude and use of pain relief methods after surgery in children from nurse's point of view in surgical wards of hospitals affiliated to Shiraz University of Medical Sciences. Q J Rafsanjan Nurs Midwifery Fac. 2007;2(1):46-52.##4. Mohammadi F, Mohammadkhani P, Dolatshahi B, Asghari MA. The effects of "mindfulness meditation for pain management" on the severity of perceived pain and disability in patients with chronic pain. Salmand: Iran J Ageing. 2011;6(1). Persian.##5. Zis P, Daskalaki A, Bountouni I, Sykioti P, Varrassi G, Paladini A. Depression and chronic pain in the elderly: links and management challenges. Clin Interv Aging. 2017;12:709-20.##6. Alizadehfard S. The effect of life review group therapy on elderly with chronic pain. Salmand: Iran J Ageing. 2012;7(2):60-7. Persian.##7. Atkins J, Naismith SL, Luscombe GM, Hickie IL. Psychological distress and quality of life in older persons: relative contribution of fixed and modifiable risk factors. BMC Psychiatry. 2013;13:249.##8. Sohrabi A, Mahmoudi H, Salamezadeh Zavareh E, Siratinir M. Effect of cardiopulmonary resuscitation training based on stabilizing model on depression, anxiety and stress of intensive care unit nurses. Bimonthly Educ Strateg Med Sci. 2014;7(2):83-8.##9. Montazeri N, Sorbi MH, Ahmadi M, Yazdanpoor SH. Comparison of depression, anxiety and stress between athletic and non-athletic elderly in 2013. J Rehab Med. 2014;3(2):15-22.##10. Pantic I, Damjanovic A, Todorovic J, Topalovic D, Bojovic-Jovic D, Ristic S, et al. Association between online social networking and depression in high school students: behavioral physiology viewpoint. Psychiatr Danub. 2012;24(1):90-3.##11. Izgar H. An investigation of depression and loneliness among school principals. Educ Sci Theory Pract. 2009;9(1):247-58.##12. Firuzi A, Amini M, Asghari Z, Moghimi-Dehkordi B. The relationship between religious belief and mental health: a study on high school students in Dargaz, Iran, 2010-2011. J Health Dev. 2013;2(2):138-48. Persian.##13. Koenig HG, George LK, Peterson BL. Religiosity and remission of depression in medically ill older patients. Am J Psychiatry. 1998;155(4):536-42.##14. Kazemi M, Ansari A, Allah Tavakoli M, Karimi S. The effect of the recitation of Holy Quran on mental health in nursing students of Rafsanjan University of Medical Sciences. J Rafsanjan Univ Med Sci. 2004;3(1):52-7. Persian.##15. Kashfi SM, Yazdankhah M, Babaei Heydarabadi A, Khani Jeihooni A, Tabrizi R. The relationship between religious attitude and mental health in students of Shiraz University of Medical Sciences. J Res Relig Health. 2015;1(3):33-40. Persian.##16. Preston JL, Ritter RS. Different effects of religion and God on prosociality with the ingroup and outgroup. Pers Soc Psychol Bull. 2013;39(11):1471-83.##17. Bolhari J, Naziri G, Zamanian S. Effectiveness of spiritual group therapy in reducing depression, anxiety, and stress of women with breast cancer. Sociol Women. 2012;3(9):85-115.##18. Simmons L. Dorothea Orem's self care theory as related to nursing practice in hemodialysis. Nephrol Nurs J. 2009;36(4):419-23.##19. Shah M, Abdullah A, Khan H. Compare and contrast of grand theories: Orem's self-care deficit theory and Roy's adaptation model. Int J Nurs. 2015;5(1):1-6.##20. O'Shaughnessy M. Application of Dorothea Orem's theory of self-care to the elderly patient on peritoneal dialysis. Nephrol Nurs J. 2014;41(5):495-8.##21. Madmoli Y, Akhaghi Dezfuli SM, Adavi A, Maraaghi E, Heidari Soureshjani R, Madmoli M. The effect of Orem self-care on mental health of patients with thalassemia major. J Clin Nurs Midwifery. 2018;7(2):108-15. Persian.##22. Baraz S, Rostami M, Farzianpor F, Rasekh A. Effect of Orem self care model on elders' quality of life in health care centers of Masjed Solaiman in 2007-2008. J Arak Univ Med Sci. 2009;12(2):51-9. Persian.##23. Richards PS, Bergin AE. A spiritual strategy for counseling and psychotherapy. Washington (DC): American Psychological Association; 1997.##24. Mohammadian MA. The nature of psychological factors and coping skills in amputated individuals with phantom limb [master's thesis]. Tehran: Tehran Psychiatric Institute; 1995. Persian.##25. Momeni Kh, Karami S, Majzoobi MR. Comparing lifestyle, self-esteem and mental health of the along, non-along and residing nursing home elderly. Dev Psychol. 2014;10(38):195-204.##26. Malakouti SK, Fatollahi P, Mirabzadeh A, Salavati M, Zandi T. Reliability, validity and factor structure of the GDS-15 in Iranian elderly. Int J Geriatr Psychiatry. 2006;21(6):588-93.##27. Pourebrahim T, Rasouli R. Effect of group logotherapy on decreasing depression and increasing meaning in life on older adults resident in sanitarium. J Appl Psychol. 2008;2(3):673-85. Persian.##28. Bandari R, Heravi-Karimooi M, Mohebi L, Montazeri A. Validation of the Persian version of the Geriatric Anxiety Inventory. Payesh. 2016;15(4):422-31.##29. Yang K-P, Mao X-Y. A study of nurses' spiritual intelligence: a cross-sectional questionnaire survey. Int J Nurs Stud. 2007;44(6):999-1010.##30. Elham H, Hazrati M, Momennasab M, Sareh K. The effect of need-based spiritual/religious intervention on spiritual well-being and anxiety of elderly people. Holist Nurs Pract. 2015;29(3):136-43.## ##