1404 7 2 30 140

نقش و اهمیت هوش مصنوعی در بهداری رزم دریایی و ماموریت‌های درازمدت دریانوردی نظامی The Role and Significance of Artificial Intelligence in Naval Medicine and Long-Duration Military Maritime Missions 1 1 امروزه، انقلاب صنعتی چهارم با محوریت هوش مصنوعی (AI) در حال بازتعریف صنایع مختلف، از تولید و مالی گرفته تا سلامت و دفاع است. بهداری رزمی، به عنوان خط مقدم ارائه خدمات پزشکی در محیط‌های عملیاتی پرتنش، پرخطر و اغلب دور از دسترس، یکی از حوزه‌هایی است که پتانسیل تحول‌آفرین هوش مصنوعی در آن چشمگیر است. این فناوری نویدبخش، با قابلیت‌های منحصر به فرد خود در تحلیل داده‌های حجیم، یادگیری مستمر، و اتخاذ تصمیمات سریع و دقیق، قادر است کارایی، سرعت، و دقت در ارائه خدمات پزشکی در میدان نبرد را به طور چشمگیری ارتقا بخشد و در نهایت، منجر به نجات جان‌های بیشتر و بهبود نتایج درمانی شود. چالش‌های ذاتی مأموریت‌های دریایی و ضرورت راهکارهای نوین ناوگان‌های نظامی در عصر حاضر، اغلب مجبور به انجام مأموریت‌های بسیار طولانی‌مدت در پهنه‌های وسیع اقیانوسی، دور از دسترس خدمات درمانی استاندارد زمینی هستند. این شرایط، طیف وسیعی از چالش‌ها را برای تیم‌های بهداری رزمی ایجاد می‌کند: فواصل دور از مراکز درمانی: رسیدن به نزدیک‌ترین بیمارستان یا مرکز درمانی مجهز، ممکن است ساعت‌ها یا حتی روزها طول بکشد. در شرایط اورژانسی، این تأخیر می‌تواند حیاتی باشد. محدودیت امکانات و تجهیزات: فضای محدود در شناورهای نظامی، امکان حمل تجهیزات پزشکی فوق تخصصی و پیشرفته را محدود می‌کند. کمبود نیروی انسانی متخصص: جذب و حفظ پزشکان و کادر درمانی متخصص در نیروی دریایی، به دلیل شرایط کاری خاص و انزوای شغلی، با دشواری‌هایی همراه است. تنوع و شدت آسیب‌پذیری‌ها: پرسنل نظامی در دریا، علاوه بر بیماری‌های رایج، در معرض خطرات خاصی مانند بیماری‌های ناشی از فشار، آسیب‌های ناشی از کار با تجهیزات سنگین، حوادث دریایی، مواجهه با عوامل محیطی نامساعد (سرما، گرما، رطوبت بالا) و همچنین تنش‌های روانی ناشی از انزوا و فشارهای مأموریتی قرار دارند. نیاز به حفظ آمادگی عملیاتی: هرگونه کاهش در توان عملیاتی پرسنل به دلیل مشکلات پزشکی، مستقیماً بر موفقیت مأموریت تأثیر می‌گذارد. در چنین محیطی، ابزارهای سنتی بهداری رزمی، با وجود اهمیت خود، به تنهایی قادر به پاسخگویی به تمامی نیازها نیستند. اینجاست که هوش مصنوعی، با قابلیت‌های پردازش داده، یادگیری ماشینی، و توانایی ارائه راهکارهای هوشمند، وارد عرصه شده و پتانسیل ایجاد تحولی بنیادین را دارد. نقش هوش مصنوعی در تشخیص و درمان: دقت، سرعت و دسترسی یکی از برجسته‌ترین کاربردهای هوش مصنوعی در بهداری رزمی دریایی، توانایی آن در تسهیل و ارتقاء فرایندهای تشخیص و درمان است. در محیطی که دسترسی به پزشکان متخصص محدود است،AI  می‌تواند به عنوان یک «پزشک کمکی» یا «مشاور بالینی» عمل کند. تشخیص زودهنگام و پیش‌بینی بیماری‌ها تحلیل داده‌های سلامت زیستی (Biometric Data Analysis): سیستم‌های مبتنی بر AI می‌توانند حجم عظیمی از داده‌های حیاتی پرسنل را که از حسگرهای پوشیدنی (مانند ساعت‌های هوشمند، پچ‌های پوستی) یا دستگاه‌های پزشکی مستقر در شناور جمع‌آوری می‌شود، به طور مستمر تحلیل کنند. این داده‌ها شامل ضربان قلب، فشار خون، اشباع اکسیژن خون، دمای بدن، نرخ تنفس، الگوی خواب، و حتی داده‌های بیوشیمیایی (در صورت وجود تجهیزات) شناسایی سندروم‌ها (الگوهای غیرعادی): الگوریتم‌های یادگیری عمیق (Deep Learning) قادرند الگوهای ظریف و غیرعادی را که ممکن است توسط چشم غیرمسلح یا حتی پزشک انسانی به راحتی تشخیص داده نشوند، شناسایی کنند. این الگوها می‌توانند نشان‌دهنده شروع یک بیماری، یک عفونت در حال گسترش، یا یک وضعیت استرس فیزیولوژیکی باشند. پیش‌بینی ریسک: با شناسایی زودهنگام این الگوها، AI  می‌تواند ریسک ابتلای یک فرد به بیماری‌های خاص (مانند بیماری‌های قلبی-عروقی، مشکلات تنفسی، یا حتی برخی اختلالات روانی) را پیش‌بینی کند. این قابلیت، امکان مداخله زودهنگام و اتخاذ اقدامات پیشگیرانه را فراهم می‌آورد، که در محیط دریایی، تأثیر بسزایی در جلوگیری از وخامت حال بیمار و کاهش هزینه‌های درمانی دارد. تشخیص تصویری (Medical Imaging Diagnosis): در صورت وجود تجهیزات تصویربرداری (مانند دستگاه‌های سونوگرافی قابل حمل یا اشعه ایکس)، AI می‌تواند در تحلیل تصاویر پزشکی کمک کند. الگوریتم‌های یادگیری ماشینی آموزش‌دیده بر روی هزاران تصویر پزشکی، می‌توانند به سرعت ناهنجاری‌ها را در عکس‌های رادیولوژی، اسکن‌های اولتراسوند، یا تصاویر پوستی شناسایی کرده و به پزشک یا کادر بهداری در تشخیص دقیق‌تر کمک کنند. کمک به تصمیم‌گیری‌های درمانی ارائه پروتکل‌های درمانی استاندارد: بر اساس تشخیص صورت گرفته و با توجه به علائم بیمار،AI  می‌تواند پروتکل‌های درمانی استاندارد و مبتنی بر شواهد را به کادر بهداری ارائه دهد. این امر، به ویژه در مواردی که پزشک متخصص حضور ندارد، اطمینان حاصل می‌کند که درمان‌ها مطابق با بهترین شیوه‌های پزشکی انجام می‌شوند. پشتیبانی از تصمیم‌گیری برای پزشکان: حتی در حضور پزشک، AI می‌تواند به عنوان یک "مشاور دوم" عمل کند. با ارائه اطلاعات جامع در مورد وضعیت بیمار، گزینه‌های درمانی موجود، عوارض احتمالی، و آخرین یافته‌های علمی مرتبط،AI  به پزشک در اتخاذ بهترین تصمیم بالینی کمک می‌کند. جراحی‌های از راه دور (Tele-surgery) و رباتیک: در آینده،AI  می‌تواند در هدایت ربات‌های جراحی برای انجام عملیات‌های پیچیده یا نیمه‌پیچیده از راه دور، نقش کلیدی ایفا کند. یک جراح متخصص در خشکی، می‌تواند با هدایت یک سیستم رباتیک که توسط AI پشتیبانی می‌شود، بر روی یک بیمار در شناوری دوردست جراحی انجام دهد. این امر، محدودیت دسترسی به جراحان فوق تخصص در دریا را به طور چشمگیری برطرف خواهد کرد. شخصی‌سازی درمان: AI  با تحلیل جامع داده‌های بیمار (تاریخچه پزشکی، ژنتیک، وضعیت فعلی)، قادر به پیشنهاد درمان‌های شخصی‌سازی شده خواهد بود که اثربخشی بیشتری داشته و عوارض جانبی کمتری دارند. نظارت مستمر بر سلامت: اطمینان از آمادگی در هر لحظه یکی از مهمترین ابعاد حضور در مأموریت‌های طولانی‌مدت، نیاز به پایش مداوم و دقیق وضعیت سلامتی تمامی پرسنل است. AI در این زمینه نیز قابلیت‌های منحصر به فردی ارائه می‌دهد: حسگرهای پوشیدنی و اینترنت اشیاء پزشکی (IoMT): با گسترش استفاده از حسگرهای پوشیدنی که اطلاعات حیاتی را به طور مداوم جمع‌آوری می‌کنند،AI می‌تواند این جریان پیوسته داده را پردازش و تحلیل کند. این حسگرها می‌توانند در لباس، مچ‌بند، یا چسب‌های پوستی ادغام شوند. پایش وضعیت سلامت در زمان واقعی (Real-time Health Monitoring): AI به طور مداوم پارامترهای فیزیولوژیکی را رصد کرده و هرگونه انحراف از وضعیت طبیعی را فوراً شناسایی می‌کند. این شامل تغییرات نامحسوس در ضربان قلب که می‌تواند نشان‌دهنده استرس یا خستگی شدید باشد، تغییرات در الگوی تنفس که می‌تواند نشان‌دهنده مشکلات ریوی باشد، یا تغییرات در کیفیت خواب که بر عملکرد شناختی و توان رزمی تأثیر می‌گذارد. هشدار زودهنگام و واکنش سریع: در صورت شناسایی هرگونه وضعیت نگران‌کننده، سیستم AI می‌تواند به صورت خودکار به پرسنل مربوطه، کادر بهداری، و حتی فرماندهان هشدار دهد. این امکان، زمان واکنش را به حداقل رسانده و فرصت مداخله پیش از بروز حوادث جدی را فراهم می‌کند. ارزیابی سطح استرس و خستگی: مأموریت‌های نظامی، به ویژه در دریا، با سطوح بالای استرس و خستگی همراه هستند. AI می‌تواند با تحلیل الگوهای فیزیولوژیکی و حتی رفتاری (مانند الگوهای حرکتی یا گفتاری)، به شناسایی پرسنلی که در معرض فرسودگی شغلی یا کاهش توانایی شناختی هستند، کمک کند. این اطلاعات برای مدیریت وظایف و استراحت پرسنل بسیار حیاتی است. تشخیص زودهنگام همه‌گیری‌ها و بیماری‌های عفونی: در دوران همه‌گیری‌ها،AI  می‌تواند با پایش علائم خفیف و اولیه، به شناسایی و جداسازی سریع افراد آلوده کمک کند و از شیوع بیماری در محیط بسته شناور جلوگیری نماید. مدیریت منابع و لجستیک پزشکی: بهینه‌سازی در شرایط بحران مدیریت کارآمد منابع، به ویژه در محیط‌های دورافتاده و محروم، از اصول اساسی موفقیت مأموریت است. AI می‌تواند در بهینه‌سازی لجستیک پزشکی نقشی حیاتی ایفا کند: مدیریت موجودی هوشمند (Smart Inventory Management) پیش‌بینی نیازها: AI  با تحلیل داده‌های مربوط به تعداد پرسنل، مدت زمان باقیمانده مأموریت، میانگین مصرف داروها و تجهیزات در طول مأموریت‌های مشابه، شرایط محیطی (مانند شیوع بیماری در منطقه عملیات)، و تاریخ انقضای اقلام، قادر به پیش‌بینی دقیق نیازهای آینده پزشکی است. بهینه‌سازی سفارش‌گذاری: این پیش‌بینی‌ها به فرماندهان و مسئولین لجستیک کمک می‌کند تا به طور مؤثرتری داروها و تجهیزات را سفارش دهند، از کمبود اقلام ضروری جلوگیری کرده و از انباشت بیش از حد و فاسد شدن اقلام جلوگیری شود. کاهش هدررفت: با برنامه‌ریزی دقیق‌تر، هدررفت ناشی از انقضا، آسیب‌دیدگی، یا سفارش‌گذاری اشتباه به حداقل می‌رسد. برنامه‌ریزی برای تخلیه پزشکی (Medical Evacuation Planning) بهترین مسیر و زمان: در موارد اورژانسی که نیاز به تخلیه پزشکی دارد،AI  می‌تواند با درنظر گرفتن عوامل متعددی مانند موقعیت فعلی شناور، آب و هوای مسیر، فاصله تا نزدیک‌ترین پایگاه یا بیمارستان، در دسترس بودن وسایل نقلیه هوایی یا دریایی، و وضعیت بیمار، بهترین و سریع‌ترین مسیر و زمان ممکن برای انتقال بیمار را پیشنهاد دهد. هماهنگی منابع :AI می‌تواند در هماهنگی بین شناور مبدأ، شناور یا هواپیمای در حال انتقال، و مرکز درمانی مقصد، نقش بسزایی ایفا کند. مدیریت پایگاه پزشکی شناور:AI  می‌تواند به بهینه‌سازی چیدمان و استفاده از فضای موجود در درمانگاه‌های شناور، مدیریت تخصیص تخت‌ها، و اولویت‌بندی بیماران در شرایط بحران کمک کند. آموزش و شبیه‌سازی: آمادگی برای سناریوهای ناشناخته آمادگی پرسنل، کلید مواجهه موفق با هرگونه حادثه یا وضعیت اضطراری است. هوش مصنوعی ابزارهای نوینی را برای ارتقاء سطح آموزش فراهم می‌آورد: شبیه‌سازهای پزشکی مبتنی بر  AI واقع‌گرایی بالا: سیستم‌های شبیه‌سازی که توسط AI هدایت می‌شوند، می‌توانند سناریوهای پزشکی بسیار واقعی و متنوعی را شبیه‌سازی کنند. این شامل شبیه‌سازی علائم بیماری، واکنش‌های فیزیولوژیکی بیمار به درمان، و عوارض جانبی احتمالی داروها. تمرین در محیط‌های شبیه‌سازی شده: پرسنل بهداری و حتی پرسنل غیرپزشکی (مانند کمک‌های اولیه) می‌توانند در محیطی امن و بدون ریسک، تمرینات خود را بر روی بیماران مجازی با حالات مختلف انجام دهند. این تمرینات شامل احیای قلبی-ریوی (CPR)، پانسمان زخم‌ها، تزریق داروها، و مدیریت تروما می‌شود. بازخورد و ارزیابی دقیق:AI  می‌تواند عملکرد افراد را در طول شبیه‌سازی ثبت و تحلیل کرده و بازخورد دقیق و سازنده‌ای در مورد نقاط قوت و ضعف آن‌ها ارائه دهد. این ارزیابی مستمر به پرسنل کمک می‌کند تا مهارت‌های خود را به طور پیوسته بهبود بخشند. دستیارهای آموزشی هوشمند: AI می‌تواند به عنوان یک دستیار آموزشی تعاملی برای یادگیری مفاهیم پزشکی، داروشناسی، و پروتکل‌های درمانی عمل کند. این دستیارها می‌توانند به سوالات دانشجویان پاسخ داده و منابع آموزشی مرتبط را پیشنهاد دهند. آموزش مداوم و به‌روزرسانی دانش: با توجه به پیشرفت سریع دانش پزشکی،AI  می‌تواند با شناسایی آخرین مقالات و دستورالعمل‌های پزشکی، محتوای آموزشی را به طور مداوم به‌روزرسانی کرده و در اختیار کادر درمانی قرار دهد. آینده بهداری رزمی دریایی با هوش مصنوعی هوش مصنوعی، فراتر از یک ابزار کمکی، پتانسیل ایجاد تحولی بنیادین در بهداری رزمی دریایی و تضمین موفقیت مأموریت‌های درازمدت دریانوردی نظامی را داراست. قابلیت‌های بی‌نظیر AI در تشخیص زودهنگام و دقیق بیماری‌ها، ارائه راهنمایی‌های درمانی هوشمند، پایش مستمر و فعال سلامت پرسنل، بهینه‌سازی لجستیک پزشکی در شرایط محدود، و ارتقاء سطح آموزش از طریق شبیه‌سازی‌های واقع‌گرایانه، همگی به ارتقاء چشمگیر سلامت، ایمنی و آمادگی رزمی نیروهای نظامی دریایی منجر خواهند شد. سرمایه‌گذاری در تحقیق، توسعه، و پیاده‌سازی فناوری‌های مبتنی بر هوش مصنوعی در حوزه بهداری رزمی دریایی، یک ضرورت راهبردی است. لازم است تا سیاست‌گذاران، فرماندهان ارشد نظامی، و متخصصان حوزه بهداشت و درمان، با درک عمیق از پتانسیل‌های این فناوری نوظهور، راه را برای ادغام هرچه بیشتر آن در سیستم بهداری رزمی دریایی هموار سازند. این امر نه تنها به حفظ جان و سلامت سربازان و دریانوردان ما کمک خواهد کرد، بلکه توانمندی عملیاتی و پایداری نیروهای مسلح را در مواجهه با چالش‌های پیچیده آینده، تضمین خواهد کرد. 2 Editorial 65 67 2025/09/9 1404/6/18 2025/09/9 1404/6/18 محمد نوبخت Mohammad Nobakht مرکز تحقیقات طب دریا، دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله (عج)، تهران، ایران maeinemedicine@gmai.com Artificial Intelligence Military Medicine Naval Military Medicine Naval Missions هوش مصنوعی طب رزمی طب رزم دریایی مأموریت های دریایی 1. Topol EJ. High-performance medicine: the convergence of human and artificial intelligence. Nat Med. 2019;25:44-56.##2. Carley KM. AI applications in military medicine: challenges and opportunities. Mil Med. 2021;186(1-2).##3. Romano A, Campanella M. Artificial Intelligence in Combat Casualty Care. Front Artif Intell. 2022.##4. US Army Medical Research and Development Command (USAMRDC). Artificial Intelligence in Military Health Systems – White Paper. 2023.##5. Liu Y, Chen P. AI-driven battlefield healthcare: diagnosing and triage in near real-time. IEEE Access. 2020.##1. Topol EJ. High-performance medicine: the convergence of human and artificial intelligence. Nat Med. 2019;25:44-56.##2. Carley KM. AI applications in military medicine: challenges and opportunities. Mil Med. 2021;186(1-2).##3. Romano A, Campanella M. Artificial Intelligence in Combat Casualty Care. Front Artif Intell. 2022.##4. US Army Medical Research and Development Command (USAMRDC). Artificial Intelligence in Military Health Systems – White Paper. 2023.##5. Liu Y, Chen P. AI-driven battlefield healthcare: diagnosing and triage in near real-time. IEEE Access. 2020. ##

تأثیر هشت‌هفته تمرین تناوبی شدید همراه با مکمل‌یاری آهن بر توان هوازی و بی‌هوازی مردان ورزشکار نیروهای مسلح The Effect of Eight Weeks of High-Intensity Interval Training Combined with Iron Supplementation on Aerobic and Anaerobic Power in Military Athletes 1 1 زمینه و هدف: توان هوازی یک شاخص تعیین‌کننده در توانایی دویدن مکرر با حداکثر سرعت و تسریع در فرآیند بازیافت شناخته می‌شود. این مطالعه به بررسی تأثیر هشت‌هفته تمرین تناوبی شدید (HIIT) همراه با مصرف مکمل آهن بر توان هوازی و بی‌هوازی مردان ورزشکار نیروهای مسلح پرداخت. روش‌ها: در این مطالعه نیمه‌تجربی، 48 مرد ورزشکار (با دامنه سنی 35-25 سال) از نیروهای مسلح شهر خرم‌آباد به صورت داوطلبانه انتخاب و به‌طور تصادفی در چهار گروه همسان قرار گرفتند: 1) تمرین + مکمل آهن، 2) تمرین، 3) مکمل آهن، و 4) کنترل. پروتکل تمرین برای گروه‌های تمرینی شامل هشت هفته تمرین تناوبی شدید (سه جلسه 60‌ دقیقه‌ای در هفته با شدت 95-90 درصد حداکثر ضربان قلب) بود. پروتکل مکمل‌یاری برای گروه‌های مربوطه، مصرف 100 میلی‌گرم فروس سولفات (دو قرص 50 میلی‌گرمی) قبل و بعد از هر جلسه تمرین به مدت هشت هفته در نظر گرفته شد. توان هوازی (آزمون بالک) و توان بی‌هوازی (آزمون پرش سارجنت) 48 ساعت قبل و پس از دوره مداخله اندازه‌گیری شد. داده‌ها با آزمون t وابسته، آنووا یک‌طرفه و آزمون تعقیبی توکی در سطح معنی‌داری 05/0 تحلیل شدند. یافته‌ها: نتایج نشان داد که هر سه گروه مداخله (تمرین + مکمل، تمرین، و مکمل) در مقایسه با گروه کنترل، افزایش معنی‌داری در توان هوازی و بی‌هوازی داشتند (P=0.003). اگرچه بین بهبود ایجادشده در گروه‌های «تمرین + مکمل» و «تمرین» به‌تنهایی تفاوت معنی‌داری مشاهده نشد (P=0.026)، اما میزان بهبود توان هوازی در گروه «مکمل به‌تنهایی» به‌طور معنی‌داری کمتر از دو گروه دیگر بود (P=0.02). نتیجه‌گیری: به‌طور کلی، اگرچه ترکیب تمرین تناوبی شدید با مکمل آهن منجر به بهبود توان هوازی و بی‌هوازی شد، اما این ترکیب برتری معنی‌داری نسبت به تمرین به‌تنهایی نداشت. با این حال، با توجه به بهبود مشاهده‌شده در تمامی گروه‌های مداخله، به‌کارگیری تمرینات تناوبی شدید برای ارتقای این شاخص‌های فیزیولوژیک به ورزشکاران توصیه می‌شود. 2 Background and Aim: Aerobic power is a key determinant of the ability to perform repeated sprints at maximal speed and to accelerate the recovery process. This study investigated the effect of eight weeks of high-intensity interval training (HIIT) combined with iron supplementation on aerobic and anaerobic power in male military athletes. Methods: In this quasi-experimental study, 48 male athletes (aged 25–35 years) from the armed forces in Khorramabad voluntarily participated and were randomly assigned to four matched groups: 1) training + iron supplementation, 2) training, 3) iron supplementation, and 4) control. The training protocol for the intervention groups consisted of eight weeks of HIIT (three 60-minute sessions per week at 90–95% of maximum heart rate). The supplementation protocol involved the consumption of 100 mg ferrous sulfate (two 50 mg tablets) before and after each training session for eight weeks. Aerobic power (Balke test) and anaerobic power (Sargent jump test) were measured 48 hours before and after the intervention. Data were analyzed using paired t-test, one-way ANOVA, and Tukey’s post-hoc test at a significance level of 0.05. Results: Findings showed that all three intervention groups (training+supplementation, training only, and supplementation only) experienced a significant increase in both aerobic and anaerobic power compared to the control group (P=0.003). Although no significant difference was observed between the “training+ supplementation” and “training only” groups (P=0.26), the improvement in aerobic power in the “supplementation only” group was significantly lower than in the other two intervention groups (P=0.02). Conclusion: Overall, while the combination of HIIT and iron supplementation improved both aerobic and anaerobic power, it did not show a significant advantage over training alone. Nevertheless, given the observed improvements across all intervention groups, high-intensity interval training is recommended for athletes aiming to enhance these physiological indices. 68 74 2025/09/92025/08/15 1404/5/24 2025/09/92025/09/6 1404/6/15 محمد مهدی امیری Mohammad Mahdi Amiri گروه تربیت بدنی و علوم ورزشی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد خرم آباد، خرم آباد، ایران mm.amiri68@gmail.com بهمن حسنوند Bahman Hassanvand گروه تربیت بدنی و علوم ورزشی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد خرم آباد، خرم آباد، ایران hasanvand121@gmail.com High-intensity interval training Iron supplementation Aerobic power Anaerobic power Athletes تمرین تناوبی شدید مکمل آهن توان هوازی توان بی‌هوازی ورزشکاران 1. Atakan MM, Güzel Y, Bulut S, Koşar ŞN, McConell GK, Turnagöl HH. Six high-intensity interval training sessions over 5 days increases maximal oxygen uptake, endurance capacity, and sub-maximal exercise fat oxidation as much as 6 high-intensity interval training sessions over 2 weeks. J Sport Health Sci. 2021;10(4):478-87. doi:10.1016/j.jshs.2020.06.008.##2. Tran B, Allnutt AA, Wong A. COVID-19 Pandemic and Youth Fitness: A Systematic Review. J Prev Complement Med. 2023; 2(1): 3-10. doi: 10.22034/ncm.2023.381863.1069##3. Houston BL, Hurrie D, Graham J, Perija B, Rimmer E, Rabbani R, et al. Efficacy of iron supplementation on fatigue and physical capacity in non-anaemic iron-deficient adults: a systematic review of randomised controlled trials. BMJ Open. 2018;8(4):e019240. doi:10.1136/bmjopen-2017-019240.##4. Pompano LM, Haas JD. Increasing iron status through dietary supplementation in iron-depleted, sedentary women increases endurance performance at both near-maximal and submaximal exercise intensities. J Nutr. 2019;149(2):231-9. doi:10.1093/jn/nxy271.##5. Stoffel NU, Zeder C, Brittenham GM, Moretti D, Zimmermann MB. Iron absorption from supplements is greater with alternate day than with consecutive day dosing in iron-deficient anemic women. Haematologica. 2020;105(5):1232-9. doi:10.3324/haematol.2019.220830.##6. Jeroense FM, Michel L, Zeder C, Herter-Aeberli I, Zimmermann MB. Consumption of galacto-oligosaccharides increases iron absorption from ferrous fumarate: a stable iron isotope study in iron-depleted young women. J Nutr. 2019;149(5):738-46. doi:10.1093/jn/nxy327.##7. Eskici G. Effect of different dosages of zinc supplementation on nutritional status, aerobic and anaerobic performance in elite female volleyball players. S Afr J Res Sport Phys Educ Recreat. 2021;43(1):43-56. doi:10.29359/BJHPA.13.2.06.##8. Getu S. The Effect of Iron Deficiency and Supplementation on Players Performance: In Case of Lemo and Ambericho Super League Football Clubs. Clin Oncol. 2022;7:180-5. doi:10.33140/COA.##9. Askari R, Badri N, Balavi A. Effect of 8 weeks aerobic training along with two different intensities and iron supplementation on iron contents and aerobic capacity of female students. J Pract Stud Biosci Sport. 2020;8 (15):98-111 doi:10.22077/jpsbs.2018.1694.1427.##10. Omidali F, Hamzeloo M. Effect of interval exercise with iron supplementation on aerobic power and some hematologic indexes among the 15-18 years old boys. Feyz J Med Sci. 2017;21(2):142-8. ##11. Ramezani AR, Mohammadioun M. The effect of iron supplementation on aerobic power in 14-17-year-old girl students with different iron deficiency levels. Sci J Iran Blood Transfus Organ. 2013;9(4):429-37. ##12. Cheng H, Frise MC, Curtis MK, Bart NK, Petousi N, Robbins P, et al. Impact of intravenous iron on systolic pulmonary arterial pressure and exercise capacity in older individuals. Physiol Rep. 2019;7(1):e14164. doi:10.14814/phy2.14164.##13. Masuki S, Morita A, Kamijo YI, Ikegawa S, Kataoka Y, Ogawa Y, et al. Impact of 5-aminolevulinic acid with iron supplementation on exercise efficiency and home-based walking training achievement in older women. J Appl Physiol (1985). 2016;120(1):87-96. doi:10.1152/japplphysiol.00582.2015.##14. Semenova EA, Miyamoto-Mikami E, Akimov EB, Al-Khelaifi F, Murakami H, Zempo H, et al. The association of HFE gene H63D polymorphism with endurance athlete status and aerobic capacity: novel findings and a meta-analysis. Eur J Appl Physiol. 2020;120(3):665-73. doi:10.1007/s00421-020-04306-8.##15. Iaia FM, Rampinini E, Bangsbo J. High-intensity training in football. Int J Sports Physiol Perform. 2009;4(3):291-306. doi:10.1123/ijspp.4.3.291.##16. Zidashti ZH, Kebria SS. The effect of 8-week combined exercises along with consumption of Feroglobin supplement on some physical fitness factors in female athlete: an experimental study]. J Sabzevar Univ Med Sci. 2015;9(9) doi:20.1001.1.17357799.1394.9.9.7.6.##17. Harmsen WJ, Ribbers GM, Slaman J, Heijenbrok-Kal MH, Khajeh L, van Kooten F, et al. The six-minute walk test predicts cardiorespiratory fitness in individuals with aneurysmal subarachnoid hemorrhage. Top Stroke Rehabil. 2017;24(4):250-5. doi:10.1080/10749357.2016.1260263.## ##

تأثیر غلظت‌های مختلف مس و سرب بر رشد، محتوای کلروفیل a، پروتئین و لیپید ریزجلبک Chaetoceros muelleri The Effect of Different Concentrations of Copper and Lead on Growth, Chlorophyll a Content, Protein, and Lipid in the Microalga Chaetoceros muelleri 1 1 زمینه و هدف: آلودگی ناشی از فلزات سنگین به‌دلیل پایداری شیمیایی، تجزیه‌ناپذیری و توانایی تجمع زیستی، یکی از جدی‌ترین تهدیدات برای اکوسیستم‌های آبی به‌شمار می‌رود. این مطالعه با هدف بررسی تأثیر سمیت غلظت‌های مختلف مس (Cu) و سرب (Pb) بر شاخص‌های رشد، محتوای کلروفیل a، پروتئین و لیپید در ریزجلبک Chaetoceros muelleri  انجام شد. روش‌ها: ریزجلبک C. muelleri  در محیط کشت F2 با شوری ppt 25 کشت داده شد. تیمارهای آزمایشی شامل پنج غلظت (۰، ۵، ۵۰، ۲۵۰ و ۵۰۰ میکروگرم بر لیتر) از هر یک از فلزات مس و سرب بود. تأثیر این تیمارها بر تراکم سلولی، محتوای کلروفیل a، پروتئین و لیپید به‌مدت ۱۵ روز مورد ارزیابی قرار گرفت. یافته‌ها: نتایج نشان داد که غلظت‌های ۲۵۰ و ۵۰۰ میکروگرم بر لیتر از هر دو فلز، رشد ریزجلبک را به‌طور معنی‌داری مهار کردند، در حالی که بیشترین میزان رشد در غلظت ۵ میکروگرم بر لیتر مشاهده شد. همچنین، بیشترین محتوای کلروفیل a در تیمارهای مربوط به مس و کمترین میزان آن در تیمارهای سرب اندازه‌گیری شد. به‌علاوه، مس در غلظت‌های پایین باعث کاهش و در غلظت‌های بالا سبب افزایش محتوای پروتئین و لیپید شد. در مقابل، سرب در غلظت‌های پایین محتوای پروتئین و لیپید را افزایش و در غلظت‌های بالا آن را کاهش داد. نتیجه‌گیری: یافته‌ها حاکی از آن است که اگرچه C. muelleri  قادر به تحمل و رشد در غلظت‌های پایین فلزات سنگین است، اما با افزایش غلظت این فلزات، شاهد(بازدارندگی رشد آن خواهیم بود. پاسخ متغیر متابولیت‌های سلولی (پروتئین و لیپید) به غلظت‌های مختلف فلزات، می‌تواند نشان‌دهنده‌ی مکانیسم‌های تطابقی و دفاعی متفاوت این ریزجلبک در مواجهه با استرس اکسیداتیو باشد.   2 Background and Aim: Heavy metal pollution is considered one of the most serious threats to aquatic ecosystems due to its chemical stability, non-biodegradability, and potential for bioaccumulation. This study aimed to investigate the toxic effects of varying concentrations of copper (Cu) and lead (Pb) on growth indices, chlorophyll a content, protein, and lipid in the microalga Chaetoceros muelleri. Methods: C. muelleri was cultured in F2 medium at 25 ppt salinity. Experimental treatments included five concentrations (0, 5, 50, 250, and 500 μg/L) of each metal (Cu and Pb). The effects of these treatments on cell density, chlorophyll a content, protein, and lipid were evaluated over a 15-day period. Results: The results indicated that concentrations of 250 and 500 μg/L of both metals significantly inhibited algal growth, whereas the highest growth was observed at 5 μg/L. The maximum chlorophyll a content was measured in copper treatments, while the lowest was observed in lead treatments. Furthermore, copper at low concentrations reduced, but at high concentrations increased, protein and lipid contents. In contrast, lead at low concentrations enhanced protein and lipid levels, while at higher concentrations it reduced them. Conclusion: The findings suggest that while C. muelleri can tolerate and grow at low concentrations of heavy metals, increasing concentrations exert inhibitory effects on growth. The variable responses of cellular metabolites (protein and lipid) to different metal concentrations may reflect distinct adaptive and defensive mechanisms employed by this microalga when exposed to oxidative stress. 75 83 2025/09/92025/08/152025/06/11 1404/3/21 2025/09/92025/09/62025/09/9 1404/6/18 زهرا فیروزی Zahra Firoozi دانشگاه پیام نور firoozizahra73@gmail.com محمدرضا طاهری زاده Mohammad Reza Taherizadeh گروه زیست دریا، دانشکده علوم وفنون دریایی، دانشگاه هرمزگان، ایران taheri.1965@gmail.com سهیلا ابراهیمی Sohila Ebrahimi دانشگاه پیام نور soeilaebarhimi121@gmail.com زهره برخورداری احمدی Zohreh Barkhordari Ahmady دانشگاه هرمزگان zohre.barkhordari2@gmail.com Heavy metals Copper Lead Chaetoceros muelleri Chlorophyll a Ecotoxicology فلزات سنگین مس سرب Chaetoceros muelleri کلروفیلa اکوتوکسیکولوژی. 1. Yu JA, Chen Z, Gao W, He S, Xiao D, Fan W, et al. Global trends and prospects in research on heavy metal pollution at contaminated sites. J Environ Manage. 2025; 383:125402.##2. Dixit R, Malaviya D, Pandiyan K, Singh UB, Sahu A, Shukla R, et al. Bioremediation of heavy metals from soil and aquatic environment: an overview of principles and criteria of fundamental processes. Sustainability. 2015;7 (2): 2189-212.##3. Wang S, Kalkhajeh YK, Qin Z, Jiao W. Spatial distribution and assessment of the human health risks of heavy metals in a retired petrochemical industrial area, south China. Environ Res. 2020;188:109661##4. Mehta D, Selvamary L, Kumar R, Anandan S. Chemopreventive effects of vitamins in oral cancer. J Prev Complement Med 2025; 4(2): 116-125. doi: 10.22034/jpcm.2025.500872.1199##5. Richard FJ, Gigauri M, Bellini G, Rojas O, Runde A. Warning on nine pollutants and their effects on avian communities. Glob Ecol Conserv. 2021;32:e01898.##6. Junior MM, Silva LO, Leão DJ, Ferreira SL. Analytical strategies for determination of cadmium in Brazilian vinegar samples using ET AAS. Food Chem. 2014;160:209-13.##7. Andrade LR, Farina M, Amado Filho GM. Effects of copper on Enteromorpha flexuosa (Chlorophyta) in vitro. Ecotoxicol Environ Saf. 2004;58(1):117-25.##8. Kapkov VI, Belenikina OA. A Study of the resistance of mass marine algae to heavy metals. Moscow Univ Biol Sci Bull. 2007;62(1):30-3.##9. Creswell L. Phytoplankton culture for aquaculture feed. Southern Regional Aquaculture Center; 2010.##10. El-Naggar AH, Sheikh HM. Response of the green microalga Chlorella vulgaris to the oxidative stress caused by some heavy metals. Life Sci J. 2014;11(10):1249-57.##11. Benemann JR. Microalgae aquaculture feeds. J Appl Phycol. 1997;4:233-45.##12. Yap CK, Ismail A, Omar H, Tan SG. Toxicities and tolerances of Cd, Cu, Pb and Zn in a primary producer (Isochrysis galbana) and in a primary consumer (Perna viridis). Environ Int. 2004;29(8):1097-104.##13. Koening LM, Demacedo JS. Urban secondary sewage: an alternative medium for the culture of Tetraselmis chuii (Prasinophyceae) and Dunaliella viridis (Chlorophyceae). Braz Arch Biol Technol. 2004;47(3):451-9.##14. Jeffrey SWT, Humphrey GF. New spectrophotometric equations for determining chlorophylls a, b, c1 and c2 in higher plants, algae and natural phytoplankton. Biochem Physiol Pflanz. 1975;167(2):191-4.##15. Bradford MM. A rapid and sensitive method for the quantitation of microgram quantities of protein utilizing the principle of protein-dye binding. Anal Biochem. 1976;72:248-54.##16. Abu AL-Rub F, EL-Naas M, Benyahia F, Ashour I. Biosorption of nickel on blank alginate beads, free and immobilized algal cells. Process Biochem. 2004;39(11):1767-73.##17. Kumar SD, Nandakumar R. Optimization of pH and retention time on the removal of nutrients and heavy metal (zinc) using immobilized marine microalga Chlorella marina. J Biol Sci. 2013;13(5):400-5.##18. Oyakhilome GI, Aiyesanmi AF, Adefemi SO, Asaolu SS. Heavy metals concentration in sediment and fish samples from owena multi-purpose dam, Ondo State, southern Nigeria. Br J Appl Sci Technol. 2013;3(1):65-76.##19. Yi YJ, Zhang SH. The relationships between fish heavy metal concentrations and fish size in the upper and middle reach of Yangtze River. Procedia Environ Sci. 2012;13: 1699–707.##20. Hosseini M, Nabavi MB, Parsa Y, Saadatmand M. Mercury contamination in some marine biota species from Khuzestanshore, Persian Gulf. Toxicol Ind Health. 2014;31(12):1187-94.##21. Khummongkol D, Canterford GS, Fryer C. Accumulation of heavy metals in unicellular algae. Biotechnol Bioeng. 1982;24(12):2643-60.##22. Wilde EW, Benemann JR. Bioremoval of heavy metals by the use of microalgae. Biotechnol Adv. 1993;11(4):781-812.##23. Marella TK, Saxena A, Tiwari A. Diatom mediated heavy metal remediation: A review. Bioresour Technol. 2020; 305:123068.##24. Ayele A, Suresh A, Benor S. Phycoremediation of heavy metals, factors involved and mechanisms related to functional groups in the algae cell surface, A review. In: Marimuthu J, Sundaram R, Jeyachandran S, editors. Strategies and Tools for Pollutant Mitigation: Avenues to a Cleaner Environment. Springer International Publishing; 2021. p. 269-89.##25. Anantharaj K, Govindasamy C, Natanamurugaraj G, Jeyachandran S. Effect of heavy metals on marine diatom Amphor coffeaeformis (Agardh. Kutz). Glob J Environ Res. 2011;5(3):112-7.##26. Wilde KL, Stauber JL, Markich SJ, Franklin NM, Brown PL. The effect of pH on the uptake and toxicity of copper and zinc in a tropical freshwater alga (Chlorella sp.). Arch Environ Contam Toxicol. 2006;51(2):174-85.##27. Lim CY, Yoo YH, Sidharthan M, Ma CW, Bang IC, Kim JM, et al. Effects of copper (I) oxide on growth and biochemical compositions of two marine microalgae. J Environ Biol. 2006;27(3):461-6.##28. Ouyang H, Kong X, He W, Qin N, He Q, Wang Y, et al. Effects of five heavy metals at sub-lethal concentrations on the growth and photosynthesis of Chlorella vulgaris. Chin Sci Bull. 2012;57(25):3363-70.##29. Burzynski M. Influence of lead and cadmium on the absorption and distribution of potassium, calcium, magnesium and iron in cucumber seedlings. Acta Physiol Plant. 1987;9(3):229-38.##30. Baron M, Arellano JB, Gorge JL. Copper and photosystem 2: A controversial relationship: review [nutrient deficiency]. Physiol Plant. 1995;94(1):174-80.##31. Bajguz A. Suppression of Chlorella vulgaris growth by cadmium, lead, and copper stress and its restoration by endogenous brassinolide. Arch Environ Contam Toxicol. 2011;60(3):406-16.##32. Taha HM, Said HA, Abdel-aziz WM, Khaleafa AEF. Effect of zink and copper toxicity on growth and some metabolites of the green alga Tetrselmis chuii butcher. J Am Sci. 2012;8(7):593-600.##33. Bajguz A. Suppression of Chlorella vulgaris growth by cadmium, lead, and copper stress and its restoration by endogenous brassinolide. Arch Environ Contam Toxicol. 2011;60(3):406-16.##34. Singh PK, Tewari RK. Cadmium toxicity induced changes in plant water relations and oxidative metabolism of Brassica juncea L. plants. J Environ Biol. 2003;24(1): 107-12.##35. Lage OM, Parente AM, Soares HMV, Vasconcelos MTSD, Salema R. Some effects of copper on the dinoflagellates Amphidinium carterae and Prorocentrum micans in batch culture. Eur J Phycol. 1994;29(4):253-60.##36. Kim MK, Smith RE. Effect of ionic copper toxicity on the growth of green alga, Selenastrum capricornutum. J Microbiol Biotechnol. 2001;11(2):211-6.##37. Butler RS. Effect of heavy metals found in flue gas on growth and lipid accumulation for green algae Scenedesmus obliquus [dissertation]. Utah State University; 2011.##38. Sharma KK, Schuhmann H, Schenk PM. High lipid induction in microalgae for biodiesel production. Energies. 2012;5(5):1532-53.## ##

شناسایی جانداران خطرناک دریایی در خلیج فارس و دریای خزر و اصول نجات مصدومان ناشی از گزیدگی و سموم دریایی Identification of Dangerous Marine Organisms in the Persian Gulf and the Caspian Sea, and Principles of Rescue for Victims of Envenomation and Marine Toxins 1 1 زمینه و هدف: خلیج فارس و دریای خزر با برخورداری از تنوع زیستی قابل توجه، میزبان گونه‌های متعددی از جانداران دریایی هستند که برخی از آن‌ها می‌توانند برای انسان خطرناک باشند. از آن‌جایی که تعاملات انسانی با این محیط‌ها (از طریق غواصی، شنا و صیادی) در حال افزایش است، شناخت این گونه‌های خطرآفرین و فراگیری اصول کمک‌های اولیه و نجات مصدومان از ضروریات اجتناب‌ناپذیر به‌شمار می‌رود. این مقاله به منظور شناسایی گونه‌های خطرناک و ارائه پروتکل‌های امدادی در مواجهه با آن‌ها تدوین شده است. روش‌ها: در این مطالعه مروری، گونه‌های خطرناک و سمی آب‌های خلیج فارس و دریای خزر بر اساس مطالعات کتابخانه‌ای و پایگاه‌های داده معتبر علمی شناسایی و دسته‌بندی شدند. سپس، با استناد به استانداردهای بین‌المللی امداد و نجات (مانند دستورالعمل‌های سازمانهای معتبری مانند Red Cross و DAN) پروتکل‌های علمی برای پیشگیری و اقدامات اولیه پزشکی پس از گزیدگی، برقگرفتگی و مسمومیت‌های ناشی از این جانداران ارائه گردید. یافته‌ها: مهم‌ترین گونه‌های شناسایی‌شده در این نواحی شامل عروس‌های دریایی سمی (مانند Cassiopea andromeda)، ماهیان زهرآگین (مانند عقربماهی و سنگماهی)، انواع کِرم‌های پرتار خاردار،stingrays  (ساسماهیان) و نیز کوسه‌ها هستند. حملات این جانداران عموماً دفاعی و در پاسخ به تهاجم به قلمروی آن‌ها صورت می‌پذیرد. یافته‌ها بر اهمیت اقدامات فوری مانند شستشوی محل آسیب با آب دریا (و نه آب شیرین)، خارج کردن اجسام خارجی، استفاده از گرمای خشک برای غیرفعال کردن سموم و انتقال سریع مصدوم به مراکز درمانی تأکید دارد. نتیجه‌گیری: آگاهی از اکوسیستم محل فعالیت، شناسایی جانداران خطرناک و رعایت اصول ایمنی، مؤثرترین راه برای پیشگیری از حوادث است. با این حال، آموزش همگانی اصول اولیه کمک‌های اولیه ویژه گزیدگی‌ها و سموم دریایی برای کاستن از عوارض و افزایش احتمال نجات مصدومان امری حیاتی است. پیشنهاد می‌شود این آموزش‌ها در اختیار گروه‌های پرخطر مانند غواصان، صیادان و نیروهای امدادی قرار گیرد. 2 Background and Aim: The Persian Gulf and the Caspian Sea, with their remarkable biodiversity, host numerous marine species, some of which may pose serious risks to human health. As human interactions with these environments -through activities such as diving, swimming, and fishing- continue to increase, recognizing hazardous species and mastering first-aid principles for managing marine injuries and envenomations have become indispensable. This article was developed to identify dangerous species and to provide rescue protocols for dealing with their associated risks. Methods: In this review study, hazardous and toxic species of the Persian Gulf and the Caspian Sea were identified and categorized based on library research and authoritative scientific databases. Subsequently, first-aid and rescue protocols were developed in accordance with international standards (such as guidelines from the Red Cross and Divers Alert Network [DAN]) for the prevention and initial medical management of stings, electrocution, and poisoning caused by these marine organisms. Results: The main species identified in these regions include toxic jellyfish (e.g., Cassiopea andromeda), venomous fish (such as scorpionfish and stonefish), various bristle-bearing polychaete worms, stingrays, and sharks. Attacks by these organisms are generally defensive, occurring in response to intrusion into their territory. The findings emphasize the importance of immediate actions such as rinsing the affected site with seawater (not freshwater), removing embedded foreign bodies, applying dry heat to inactivate toxins, and rapidly transferring the victim to medical facilities. Conclusion: Awareness of the local ecosystem, accurate identification of dangerous organisms, and adherence to safety protocols are the most effective strategies for preventing incidents. Nevertheless, widespread education on first-aid principles specific to marine envenomation and toxicity is vital for reducing complications and increasing survival chances. It is recommended that such training be provided to high-risk groups, including divers, fishermen, and rescue personnel. 84 91 2025/09/92025/08/152025/06/112025/08/24 1404/6/2 2025/09/92025/09/62025/09/92025/09/9 1404/6/18 سامان بوستانی Saman Boostani گروه دامپزشکی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران samy1389@yahoo.com امیرمحمد سروری Amir Mohammad Sorouri گروه دامپزشکی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران amirmohammadsorouri@gmail.com محمدرضا حیدری Mohammad Reza Heydari گروه دامپزشکی، واحد شبستر، دانشگاه آزاد اسلامی، شبستر، ایران momh7972@gmail.com محمد نوبخت Mohammad Nobakht مرکز تحقیقات طب دریا، دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله(عج)، تهران، ایران marinemedicine@gmail.com First aid Marine toxins Persian Gulf Caspian Sea Dangerous animals Rescue کمک‌های اولیه سموم دریایی خلیج فارس دریای خزر جانوران خطرناک امداد و نجات. 1. Afzali A, Nasrolahi A, Kourandeh MB. Ecological coastal design: Evaluating microtexture and groove manipulations in the Persian Gulf and Gulf of Oman. Deep Sea Res Part II Top Stud Oceanogr. 2025 ;221: 105482##2. Khazali M. An overview of Persian Gulf environmental pollutions. E3S Web Conf. 2021; 325:01001##3. Zaki Y. Environmental Problems of Persian Gulf From Ecopolitical Perspective. Int J Marit Policy. 2021; 1 (2): 1-25##4. Dehghani R, Fathi B, Dehghani M, Mohamadzadeh N. Venomous and poisonous arthropods in Iran, West Asia, and the Middle East: an overview of their identification, bites, stings, behavior, biology and geographical distribution. Iran J Vet Sci Technol. 2025;17(1):1-15##5. Payet E. Animal Bodies, Oil, and the Apocalyptic in the First Gulf War Aftermath. Photogr Cult. 2021 Apr 3;14(2):173-90##6. Giangaspero M, Al Mahdhori S, Al Bulushi S, Said AS, Al Ghafri MK. Wild fauna in Oman: Current situation and perspectives, with particular interest to turtles and ungulates. Open Vet J. 2025;15(1):35-47##7. Eyvazov E. Assessment of Sediment Contamination and Hazard from Theoretically Toxic Materials in the North-Central Persian Gulf [Internet]. SSRN; 2024 [cited 2024 Dec 12]. Available from: https://ssrn.com/abstract=5217835##8. Gholamhosseini A, Soltanian S, Heidarieh M, Banaee M, Shiry N. Assessment of heavy metals concentration and health risk in four species of Persian Gulf sharks in Hormozgan Province. J Trace Elem Med Biol. 2025;87: 127581##9. Kawiyani R, Ben-Hasan A, Mohsen K, Almojil D. Status, threats, and conservation considerations of selected marine habitats and organisms in the Arabian/Persian Gulf. Mar Environ Res. 2024;198: 106556.##10. Navarro J, Rastgoo AR, Giménez J. Unravelling the trophic ecology of poorly studied and threatened elasmobranchs inhabiting the Persian Gulf and Gulf of Oman. Mar Biol. 2024;171(1):24##11. Bishop JM, Dashti T, Jazzaf S. Orca (Orcinus orca) observations in the Arabian (Persian) Gulf. Zool Middle East. 2023 Jan 2;69(1):73-5##12. Natoli A, Moura AE, Sillero N. Citizen science data of cetaceans in the Arabian/Persian Gulf: Occurrence and habitat preferences of the three most reported species. Mar Mammal Sci. 2022;38(1):235-55##13. Al-Ghassani A, Piah RM. Biological aspects of the pickhandle barracuda, Sphyraena jello from Dhofar coastal waters of Oman (Arabian Sea). Iran J Fish Sci. 2024 Jan 10;23(1):151-69##14. Zohra K, Yousuf F, Ahmed Q, Ali QM, Bilgin S, Bat L. A Study on Diet Composition and Feeding Habits of Sphyraena putnamae Jordan & Seale, 1905 from the Northern Arabian Sea. Turk J Fish Aquat Sci. 2024;25 (4): TRJFAS24041##15. Gholamhosseini A, Razbanian M, Esmaeili HR, Eagderi S. Molecular systematics and morphological variation in the Mesopotamian spiny eel Mastacembelus mastacembelus (Teleostei: Mastacembelidae). Eur Zool J. 2022;89(1):546-55##16. Gholamhosseini A, Soltanian S, Heidarieh M, Banaee M, Shiry N. Assessment of heavy metals concentration and health risk in four species of Persian Gulf sharks in Hormozgan Province. J Trace Elem Med Biol. 2025;87:127581##17. Elorriaga-Verplancken FR, Morales-Vázquez JE, Ortega-Ortiz CD, Llamas-González M, Meza-Yáñez R, Páez-Rosas D. Northernmost Record of the Galapagos sea lion (Zalophus wollebaeki): Sightings along the Mexican Central Pacific and the Gulf of California during La Niña conditions. Aquat Mamm. 2022;48(6): 478-84##18. Elorriaga-Verplancken FR, Paniagua-Mendoza A, Hernández-Camacho CJ, Webber MA, Cruz-Vallejo R, Nevels CR, et al. A new Guadalupe fur seal colony in the Gulf of California? Ecological and conservation implications. Aquat Mamm. 2021;47(1):1-9##19. Mobaraki A, Erfani M, Abtin E, Brito JC, Wei C, Ziegler T, et al. Last chance to see? Iran and India as strongholds for the Mugger Crocodile (Crocodylus palustris). Salamandra. 2023 Oct 30;59(4):323-40##20. Moradi N, Joger U, Shafiei Bafti S, Sharifi A, Sehhatisabet ME. Biogeography of the Iranian snakes. PLoS One. 2024;19(10):e0309120##21. Borna M, Archangi B, Savari A, Valinassab T, Safahieh AR. Bycatch and discards in the shrimp trawl fishery off the Persian Gulf. Iran J Fish Sci. 2023;22 (6):1159-83##22. Gholamifard A, Taghipour M, De Milio E. Identification and checklist of the Persian Gulf fishes in the food basket of the people native to southern Fars, Iran. Iran J Ichthyol. 2023;10(3):195-206##23. Châari M, Neifar L. Redescription of Ptychobothrium belones (Dujardin, 1845)(Cestoda: Bothriocephalidea) from needlefishes (Beloniformes: Belonidae) in the Mediterranean Sea. Syst Parasitol. 2022;99(2):203-15##24. Taghavi M, Shadboorestan A, Kalankesh LR, Mohammadi-Bardbori A, Ghaffari HR, Safa O, et al. Health risk assessment of heavy metal toxicity in the aquatic environment of the Persian Gulf. Mar Pollut Bull. 2024;202:116360##25. Torabi S, Gholizadeh M, Yazarlo M, Riahi Z. Health risk assessment of heavy metals in marine fish caught from the northwest Persian Gulf. Biol Trace Elem Res. 2024;202(8):3789-99##26. Gholamhosseini A, Soltanian S, Heidarieh M, Banaee M, Shiry N. Assessment of heavy metals concentration and health risk in four species of Persian Gulf sharks in Hormozgan Province. J Trace Elem Med Biol. 2025;87:127581##27. Orimi JR, Nasiri E, Siamian H, Moallemi M, Balaghafari A, Padashi S. Classification of Poisonings and Natural Toxins in Iranian Medicine and its Comparison with Modern Classification. J Liaquat Univ Med Health Sci. 2022;21(03):163-70##28. Mirbehresi H, Pirhadi M, Shokri S, Esmaeili A. Epidemiological aspects of poisoning Infectious-toxic bacteria of botulism on food poisoning in Iran; A review study. Egypt J Vet Sci. 2022;53(1):25-30##29. Rabbaniha M, Motlagh SA, Niameymandi N, Gerami MH, Akhondi M. Effect of Climate change on Stingrays in Northern parts of the Persian Gulf and Oman Gulf. J Anim Environ. 2021;13(4):159-68##30. Omrani S, Golzarianpour K, Malek M, Golestaninasab M, Seiedy M. Two new marine species of Rhinebothrium (Cestoda: Rhinebothriidea) from stingrays from the Persian Gulf and Gulf of Oman. J Helminthol. 2025 Jan;99:e18##31. Yan Y, Aierken A, Wang C, Jin W, Quan Z, Wang Z, et al. Neuronal circuits associated with fear memory: potential therapeutic targets for posttraumatic stress disorder. Neuroscientist. 2023 Jun;29(3):332-51##32. Soostani SB, Darki BZ, Yousefzadi M, Ranjbar MS. Antioxidant of the Endosymbiotic Dinoflagellate Symbiodinium sp. from the Sea Anemone Stichodactyla haddoni Saville-Kent. Int J Algae. 2025;27(3):207-18##33. Bazzaz MP, Mostafavi PG, Moradi AM. Contribution to the Diversity of Zoanthids (Anthozoa: Hexacorallia) in the Northern Persian Gulf and Gulf of Oman. Ocean Sci J. 2024 Dec;59(4):46##34. Avendano O, Cedillo C, Roura A, Lopez-Rocha JA, Gonzalez AF, Velazquez-Abunader I, et al. Richness of the exploited species in the octopus fisheries of the Gulf of Mexico. Reg Stud Mar Sci. 2025;85:104149##35. Badali R, Paighambari SY, Zare P, Abbaspour Naderi R. Investigation of the relative abundance of cephalopods in the neritic zone of Northeast Gulf of Oman using field data. Environ Resour Res. 2024 Jul 1;12(1):1-8##36. Dehghani H, Rashedinia M, Mohebbi G, Vazirizadeh A. Studies on secondary metabolites and in vitro and in silico anticholinesterases activities of the Sea Urchin Echinometra mathaei crude venoms from the Persian Gulf-Bushehr. Nat Prod J. 2024;14(2):14-31##37. Ghanavati H, Salamat N, Salari Aliabadi MA, Fakhri A, Rezaie A. Gametogenesis and reproduction cycle of the sea urchin Echinometra sp. from the Northern Persian Gulf based on the histology and gonad indices. Iran J Fish Sci. 2025;24(4):819-35##38. Darvishi Y, Pourkhabbaz H, Pastorino P, Esposito G, Banaee M, Faggio C. Bioaccumulation Patterns of Trace Elements in Jellyfish (Crambionella orsini and Cassiopea andromeda) from Northwestern Coastal Waters of the Persian Gulf. J Mar Sci Eng. 2024 Oct 29;12(11):1938##39. Hashemi SA, Doustdar M, Azhdari A, Rahimi G, Rahmati R. Population parameters and exploitation status of banana jellyfish (Catostylus perezi, Ranson, 1945) in the northern waters of the Oman Sea. Iran Sci Fish J. 2025 Jul 10;34(2):57-70##40. Jawad LA, Mutlak F, Mohamed AR, Al-Mamry JM, Hameed EK, Ibrahim M. Juveniles and larvae of eleven fish species collected from three countries of the Arabian Gulf and the Arabian Sea. Proc Zool Inst RAS. 2021;325(4):457-68##41. Takeuchi A, Kuroki M, Miller MJ, Pogonoski JJ, Otake T, Takasuka A. Early life-history characteristics of Conger leptocephali in the western South Pacific. Mar Freshw Res. 2023;74(16):1404-19##42. Radashevsky VI, Al-Kandari M, Malyar VV, Pankova VV. Pseudopolydora (Annelida: Spionidae) from the arabian gulf, Kuwait. Eur J Taxon. 2021; 773:120-68##43. Aghajari Khazaei S, Safaie M, Valinassab T, Noorinezhad M, Mortazavi MS. Assessing the diversity of macroinvertebrates communities and their relationship with environmental factors in the Persian Gulf and the Gulf of Oman. Iran J Fish Sci. 2021 Nov 1;20(6):1704-26##44. Rajabi H, Zolgharnein H, Ronagh MT, Savari A. Persian Gulf Cone Snail Venom (Conus coronatus): First Report as A Potential Source of Antagonist Conotoxins. J Appl Biotechnol Rep. 2022;9(3):775-80##45. Salimi A, Rahimitabar N, Vazirizadeh A, Adhami V, Pourahmad J. Persian Gulf Snail Crude Venom (Conus textile): A potential source of anti-cancer therapeutic agents for glioblastoma through mitochondrial-mediated apoptosis. Asian Pac J Cancer Prev. 2021;22(S1):49-57##46. Ansari N, Rokhbakhsh-Zamin F, Hassanshahian M, Hesni MA. The occurrence of crude oil-degrading bacteria in some sponges collected at the Persian Gulf: ecological importance and biotechnological application. Polycycl Aromat Compd. 2023;43(1): 205-18##47. Kouchaksaraee RM, Li F, Nazemi M, Farimani MM, Tasdemir D. Molecular networking-guided isolation of new etzionin-type diketopiperazine hydroxamates from the persian gulf sponge Cliona celata. Mar Drugs. 2021;19(8):439##48. Rao D, Kumar P, Prabhu V. Advancements in seawater immersion wound management: Current treatments and innovations. Int Wound J. 2024;21(10): e70070##49. Norman G, Dumville JC, Mohapatra DP, Owens GL, Crosbie EJ. Antibiotics and antiseptics for surgical wounds healing by secondary intention. Cochrane Database Syst Rev. 2016;3(3):CD011712##50. Niederstätter IM, Schiefer JL, Fuchs PC. Surgical strategies to promote cutaneous healing. Med Sci (Basel). 2021;9(2):45.## ##

تأثیر هشت ‌هفته تمرین شنا بر سطوح نیتریک اکساید و لاکتات خون در نوجوانان پسر مبتلا به چاقی The Effect of Eight Weeks of Swimming Training on Blood Nitric Oxide and Lactate Levels in Obese Adolescent Boys 1 1 زمینه و هدف: چاقی با اختلال در عملکرد اندوتلیال و متابولیسم انرژی مرتبط است. نیتریک اکساید (NO) یک شاخص کلیدی سلامت عروقی و لاکتات نشان‌دهنده وضعیت متابولیسم بی‌هوازی است. این پژوهش با هدف بررسی تأثیر هشت‌هفته تمرین شنا بر سطوح نیتریک اکساید و لاکتات خون در نوجوانان پسر مبتلا به چاقی انجام شد. روش‌ها: در این مطالعه نیمه‌تجربی، 30 نوجوان پسر چاق (سن: 15-13 سال؛ شاخص توده بدنی ≥ 30) از شهر الیگودرز به صورت هدفمند انتخاب و به‌طور تصادفی در دو گروه تجربی (15 نفر) و کنترل (15 نفر) قرار گرفتند. گروه تجربی به مدت هشت هفته و هر هفته سه جلسه در برنامه تمرینات شنا شرکت کردند. نمونه‌گیری خونی برای اندازه‌گیری سطوح پایه NO و لاکتات 48 ساعت قبل از آغاز پروتکل و 48 ساعت پس از آخرین جلسه تمرین انجام شد. داده‌ها با استفاده از آزمون‌های تی وابسته و تحلیل کوواریانس (ANCOVA) در نرم‌افزار SPSS تجزیه و تحلیل شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد که پس از هشت هفته تمرین، سطح نیتریک اکساید سرم در گروه تجربی به‌طور معناداری افزایش (P=0.001) و سطح لاکتات خون به‌طور معناداری کاهش یافته است (P=0.001). در گروه کنترل هیچ تغییر معناداری مشاهده نشد. نتیجه‌گیری: با توجه به یافته‌ها، به‌نظر می‌رسد تمرینات شنا می‌تواند با افزایش NO (که نشان‌دهنده بهبود عملکرد اندوتلیال است) و کاهش لاکتات (که نشان‌دهنده بهبود متابولیسم هوازی است) به عنوان یک مدالیته تمرینی مؤثر برای بهبود شاخص‌های سلامت در نوجوانان مبتلا به چاقی توصیه شود. 2 Background and Aim: Obesity is associated with endothelial dysfunction and impaired energy metabolism. Nitric oxide (NO) is a key marker of vascular health, whereas lactate reflects the status of anaerobic metabolism. This study aimed to investigate the effect of eight weeks of swimming training on blood NO and lactate levels in obese adolescent boys. Methods: In this quasi-experimental study, 30 obese adolescent boys (aged 13–15 years; body mass index ≥ 30) from Aligudarz were purposefully selected and randomly assigned to experimental (n=15) and control (n=15) groups. The experimental group participated in an eight-week swimming program, three sessions per week. Blood samples were collected 48 hours before the start of the intervention and 48 hours after the final training session to measure baseline NO and lactate levels. Data were analyzed using paired t-tests and analysis of covariance (ANCOVA) in SPSS. Results: After eight weeks of training, serum nitric oxide levels significantly increased (P=0.001), and blood lactate levels significantly decreased (P=0.001) in the experimental group. No significant changes were observed in the control group. Conclusion: The findings suggest that swimming training may enhance endothelial function through increased NO levels and improve aerobic metabolism by reducing lactate levels. Thus, swimming can be recommended as an effective exercise modality to improve health indicators in adolescents with obesity. 92 98 2025/09/92025/08/152025/06/112025/08/242025/08/17 1404/5/26 2025/09/92025/09/62025/09/92025/09/92025/09/2 1404/6/11 مجید فرهادی Majid Farhadi دانشگاه آزاد اسلامی m.farhadi@gmail.com بهمن حسنوند Bahman Hasanvand دانشگاه آزاد اسلامی hasanvand121@gmail.com زهرا مسیبی Zahra Mosayebi گروه تربیت بدنی و علوم ورزشی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد الیگودرز، الیگودرز، ایران zahramosayebi1988@gmail.com Swimming training Nitric oxide Lactate Obesity Adolescents تمرینات شنا نیتریک اکساید لاکتات چاقی نوجوانان 1. Okunogbe A, Nugent R, Spencer G, Powis J, Ralston J, Wilding J. Economic impacts of overweight and obesity: current and future estimates for 161 countries. BMJ Glob Health. 2022;7(9): e009773.##2. Hosseiniara SM, Hosseini Zijoud SS. Nutrigenomics: A promising frontier in chronic disease prevention. J Prev Complement Med 2024; 3(4): 195-200. doi: 10.22034/jpcm.2024.496108.1196.##3. Oppert JM, Bellicha A, van Baak MA, Battista F, Beaulieu K, Blundell JE, et al. Exercise training in the management of overweight and obesity in adults: Synthesis of the evidence and recommendations from the European Association for the Study of Obesity Physical Activity Working Group. Obes Rev. 2021; 22(S4):e13273.##4. van Baak MA, Pramono A, Battista F, Beaulieu K, Blundell JE, Busetto L, et al. Effect of different types of regular exercise on physical fitness in adults with overweight or obesity: Systematic review and meta‐analyses. Obes Rev. 2021;22(S4):e13239.##5. Erfan Manesh F. The effect of 12 weeks of selected aerobic, resistance and combined training on nitric oxide and arterial stiffness in inactive, obese middle-aged women with high blood pressure [Master's thesis]. Tehran: Al-Zahra University; 2019. ##6. Hejazi K, Fathi M, Salkhord M, Dastani M. The Effect of Eight Weeks of Combined Training (Endurance-Intermittent Resistance and Endurance-Continuous Resistance) on Coagulation, Fibrinolytic and Lipid Profiles of Overweight Women. Pol J Sport Tour. 2021;28(4):3-9.##7. Mohammadi Moghadam A, Tadibi V, Behpour N. Acute effects of aerobic interval running and weight endurance training on appetite in overweight men. Appl Stud Biol Sci Sports. 2013;1(2):35-51.##8. Cyr AR, Huckaby LV, Shiva SS, Zuckerbraun BS. Nitric oxide and endothelial dysfunction. Crit Care Clin. 2020;36(2):307-21.##9. Houshmand Moghadam B. The effect of combined exercise and saffron supplementation on physiological regulators related to sexual function and the reproductive system in obese men with type 2 diabetes [PhD thesis]. Mashhad: Ferdowsi University of Mashhad; 2022.##10. Nouri HA. Studying the effect of eight weeks of interval and continuous training on serum adropin, nitric oxide and blood pressure levels in obese young men [Master's thesis]. Zahedan: University of Sistan and Baluchestan; 2018.##11. Leite-Almeida L, Morato M, Cosme D, Afonso J, Areias JC, Guerra A, et al. Impact of physical activity on redox status and nitric oxide bioavailability in nonoverweight and overweight/obese prepubertal children. Free Radic Biol Med. 2021;163:116-24.##12. Yol Y, Turgay F, Yigittürk O, Aşıkovalı S, Durmaz B. The effects of regular aerobic exercise training on blood nitric oxide levels and oxidized LDL and the role of eNOS intron 4a/b polymorphism. Biochim Biophys Acta Mol Basis Dis. 2020;1866 (12): 165913.##13. Kazeem A, Olubayo A, Ganiyu A. Plasma nitric oxide and acute phase proteins after moderate and prolonged exercises. Iran J Basic Med Sci. 2012;15(1):602-7.##14. Li CY, Anuraga G, Chang CP, Weng TY, Hsu HP, Ta HDK, et al. Repurposing nitric oxide donating drugs in cancer therapy through immune modulation. J Exp Clin Cancer Res. 2023;42(1):22.##15. Carvalho EEV, Crescêncio JC, Elias JJ, Brito LBA, Gallo LJ, Simões MV, et al. Improved Endothelial Function and Reversal of Myocardial Perfusion Defects after Aerobic Physical Training in a Patient with Microvascular Myocardial Ischemia. Am J Phys Med Rehabil. 2010;89(12):1023-8.##16. Yoshinaga K, Beanlands RSB, deKemp RA. Effect of exercise training on myocardial blood flow in patients with stable coronary artery disease. Am Heart J. 2006;151(6):1324.e11-18.##17. Corretti MC, Anderson TJ, Benjamin EJ, Celermajer D, Charbonneau F, Creager MA, et al. Guidelines for the ultrasound assessment of endothelial-dependent flow-mediated vasodilation of the brachial artery: A report of the international brachial artery reactivity task force. J Am Coll Cardiol. 2002;39(2):257-65.##18. Green DJ, Maiorana AO, Driscoll G, Taylor R. Effect of exercise training on endothelium-derived nitric oxide function in humans. J Physiol. 2004;561 (Pt 1):1-25.##19. Tartibiyan B, Sharifi H, Ebrahimi-Torkamani B. The effect of a period of moderate intensity exercise (MI) on serum leptin levels, blood lactate, lipid profile and pulmonary function in inactive obese men. Med J Tabriz Univ Med Sci Health Serv. 2019; 41(6):33-41.##20. Heydari M, Tadibi V, Hosseini R. The effect of resistance exercise with different rest intervals on serum irisin and blood lactate levels in obese boys. J Appl Exerc Physiol. 2019;14(28):125-37.##21. Hadavand Mirzaei Y, Nameni F, Ebadi Ghahramani M. Studying the effects of a TRX training course on creatine kinase and lactate dehydrogenase enzymes. In: Proceedings of the Sixth International Conference on New Findings in Science and Technology with a Focus on Science in the Service of Development; 2019; Tehran, Iran. ##22. Valaei K, Mehrabani J, Wong A. Effects of l-citrulline supplementation on nitric oxide and antioxidant markers after high-intensity interval exercise in young men: a randomised controlled trial. Br J Nutr. 2022;127(9):1303-12.##23. Karpova EV, Laptev AI, Andreev EA, Karyakina EE, Karyakin AA. Relationship between sweat and blood lactate levels during exhaustive physical exercise. ChemElectroChem. 2020;7(1):191-4.##24. Fone L, van den Tillaar R. Effect of different types of strength training on swimming performance in competitive swimmers: a systematic review. Sports Med Open. 2022;8(1):19.##25. Meier N, Thaden T, Schmidt A. Delayed increase in blood lactate concentration after a short, intense CrossFit® workout. Arch Clin Med Case Rep. 2021;5(3):468-78.##26. Rhim HC, Kim SJ, Park J, Jang KM. Effect of citrulline on post-exercise rating of perceived exertion, muscle soreness, and blood lactate levels: A systematic review and meta-analysis. J Sport Health Sci. 2020;9(6):553-61.##27. Klous L, De Ruiter CJ, Scherrer S, Gerrett N, Daanen HAM. The (in) dependency of blood and sweat sodium, chloride, potassium, ammonia, lactate and glucose concentrations during submaximal exercise. Eur J Appl Physiol. 2021;121(3):803-16.## ##

نقش تفکر طراحی در تدوین راهبرد کسب‌وکارهای فعال در اکوسیستم اقتصاد دریامحور The Role of Design Thinking in Developing Strategies for Businesses Operating within the Marine-Based Economy Ecosystem 1 1 زمینه و هدف: تفکر طراحی به‌عنوان یک روش نوآورانه و انسان‌محور برای حل مسائل پیچیده، توجه قابل‌ملاحظه‌ای را در حوزه‌های مختلف مدیریت به خود جلب کرده است. با این حال، کاربرد نظام‌مند این رویکرد در تدوین راهبرد برای کسب‌وکارهای متکی بر اکوسیستم دریایی کمتر مورد کاوش قرار گرفته است. این پژوهش با هدف تبیین نقش و چارچوب تأثیرگذاری تفکر طراحی بر طرح‌ریزی راهبرد در کسب‌وکارهای این اکوسیستم انجام شد. روش‌ها: این مطالعه با به‌کارگیری روش فراترکیب (طبق مدل سندلوسکی و باروسو) و راهبرد PRISMA به مرور نظام‌مند ادبیات موجود پرداخت. جامعه آماری پژوهش شامل 89 مقاله معتبر نمایه‌شده در پایگاه‌های اطلاعاتی Science Direct, Francis, Springer, و Google Scholar  بدون محدودیت زمانی تا سال 2023 بود. یافته‌ها: یافته‌های حاصل از کدگذاری و تحلیل محتوای مقالات، یک چارچوب جامع را شناسایی کرد که در سه محور اصلی دسته‌بندی شد: مؤلفه‌های تفکر طراحی (6 مضمون): مشاهده، درک، ایده‌پردازی، کشف، نمونه‌سازی اولیه و آزمایش. مؤلفه‌های راهبرد کسب‌وکار (4 مضمون): تحلیل محیطی، نوآوری، رقابت‌پذیری و تعیین چشم‌انداز. زیربخش‌های اکوسیستم دریایی (8 محور): گردشگری دریایی، شیلات، صنایع فراساحلی، بنادر و کشتیرانی، کشتی‌سازی، حمل‌ونقل دریایی، کشاورزی آب‌محور و استحصال آب، و صنایع انرژی دریایی. نتیجه‌گیری: نتایج به‌وضوح نشان می‌دهد که تفکر طراحی از طریق تقویت نوآوری، افزایش رقابت‌پذیری و ایجاد تمرکز بر نیازهای انسانی، می‌تواند به‌عنوان یک ابزار راهبردی قدرتمند برای پایداری و رشد کسب‌وکارها در اکوسیستم پیچیده و پویای دریایی عمل کند. این یافته‌ها بینش‌های ارزشمندی را در اختیار کارآفرینان، مدیران و سیاست‌گذاران این عرصه قرار می‌دهد. 2 Background and Aim: Design thinking, as an innovative and human-centered approach to solving complex problems, has attracted significant attention across various management domains. However, its systematic application in strategic planning for businesses embedded in the marine ecosystem has been less explored. This study aimed to clarify the role and framework of design thinking in shaping business strategies within this ecosystem. Methods: Using a meta-synthesis approach (based on the Sandelowski and Barroso model) and the PRISMA framework, this research conducted a systematic review of the existing literature. The study population included 89 peer-reviewed articles indexed in ScienceDirect, Francis, Springer, and Google Scholar, with no time restriction up to 2023. Results: Content coding and analysis of the selected articles identified a comprehensive framework, categorized into three main dimensions: Design thinking components (6 themes): observation, empathy, ideation, discovery, prototyping, and testing. Business strategy components (4 themes): environmental analysis, innovation, competitiveness, and vision setting. Sub-sectors of the marine ecosystem (8 themes): marine tourism, fisheries, offshore industries, ports and shipping, shipbuilding, maritime transport, water-based agriculture and desalination, and marine energy industries. Conclusion: The findings clearly demonstrate that design thinking, by fostering innovation, enhancing competitiveness, and maintaining a focus on human needs, can serve as a powerful strategic tool for ensuring the sustainability and growth of businesses in the complex and dynamic marine ecosystem. These insights provide valuable guidance for entrepreneurs, managers, and policymakers engaged in the blue economy. 99 113 2025/09/92025/08/152025/06/112025/08/242025/08/172025/05/28 1404/3/7 2025/09/92025/09/62025/09/92025/09/92025/09/22025/09/2 1404/6/11 ابوالقاسم عربیون Abolghasem Arabiyun دانشکده کارآفرینی، دانشگاه تهران، تهران، ایران arabiun@ut.ac.ir محمدرضا منصوری راد Mohamadreza Mansurirad دانشگاه علوم پزشکی بقیه ا...(عج) m.rad1355@gmail.com علی شفیعی Ali Shafiei دانشکده کارآفرینی alishafieirashki@gmail.com افشین مقدسی Afshin Moghadasi دانشکده کارآفرینی afshinmoghadasi@ut.ac.ir Design thinking Business strategy Marine ecosystem Marine-based economy Systematic review تفکر طراحی راهبرد کسب‌وکار اکوسیستم دریایی اقتصاد دریامحور مرور نظام‌مند 1. Brown T. Change by Design: How Design Thinking Creates New Alternatives for Business and Society. HarperBusiness; 2020##2. Amir Khanloo M, Safdari F. Iran's competitiveness status in the Global Competitiveness Report of the World Economic Forum 2017-2018. Tehran: Economic Deputy of the Chamber of Commerce, Industries, Mines, and Agriculture; 2017 ##3. Heidari Bani F, Nobakht M, Vahedian Azimi A, Mirzamani S, Moradian T, Ebadi A, et al. Marine medicine; what it is, applications, opportunities. J Mar Med. 2023;5(1):3-12 ##4. Zardar S, Barati B. Management of water and food in crises and unconventional battles using nanotechnology. J Mar Med. 2020;2(4):193-8. ##5. Sokhdehri K, Asl Fallah M, Talebi K, Ahmadpour Daryani M. Conceptual modeling of the multifaceted nature of design in the business arena. Rahpoye Honarhaye Tassviri. 2024 ##6. Soleimani R, Esmailpour R, Akbari M, Ebrahimpour M. Designing a strategic model for the internationalization of Iranian knowledge-based companies. 2020. Available from: rezasoleimanims@gmail.com. ##7. Zia B, Rezvani M, Dara M. Identifying the pattern of digital internationalization of small and medium businesses (Case study: Pharmaceutical industry companies). Towsee-e Entepren. 2021;14(4):695-676. ##8. Arabiun A, Abdi Jamairan A, Mousavi Mirkalai S. Investigating factors affecting the emergence of innovation and creativity in organizations. Q J Bus Manag. 2020;1(2):49-63 ##9. Azimzadeh A, Sanaeipour H, Ashrafi M, Shojaei S. Designing a model for the development of international entrepreneurship in knowledge-based businesses. 2021. ##10. Karimi H, Abdollahi M, Porsteh Ghambavani F, Jahanian R. 2023. Note: Title was not provided in the original list##11. Mirabi V, Pargou M, Rashadatjou H, Vazifehdoust H. Strategies for developing entrepreneurship in higher education with a foresight approach (Case study: Islamic Azad University). 2023. ##12. Mirzajani M, Lotfi H. The role and impact of the Persian Gulf coasts and the Makran region in the international economy and its strategic impact on Iran by presenting a strategic model in economic and political development. Geogr (Reg Plan). 2017;8:29-91 ##13. Askari A, et al. Examination of the economic capacities of the country's seas and coasts in line with the resistance economy model. In: Proceedings of the Second Comprehensive and International Conference on Resistance Economics; 2015; Babolsar, Mazandaran##14. Curedale R. Design Thinking: Process and Methods Guide. Design Community College Inc; 2018.##15. Fuge M, Agogino A. Pattern analysis of IDEO's human-centered design methods in developing regions. J Mech Des. 2015;137(7):071405##16. Lockwood LM. Bequest motives and the annuity puzzle. Rev Econ Dyn. 2012;15(2):226-43##17. Mootee I. Design Thinking for Strategic Innovation: What They Can't Teach You at Business or Design School. John Wiley & Sons; 2013##18. Paradis KF, Martin LJ. Team building in sport: Linking theory and research to practical application. J Sport Psychol Action. 2012;3(3):159-70##19. Razzouk R, Shute V. What is design thinking and why is it important? Rev Educ Res. 2012;82(3):330-48##20. Seidel VP, Fixson SK. Adopting design thinking in novice multidisciplinary teams: The application and limits of design methods and reflexive practices. J Prod Innov Manag. 2013; 30: 19-33##21. Chesbrough H. Open Innovation: A New Paradigm for Understanding Industrial Innovation. In: Open Innovation: Researching a New Paradigm. Oxford University Press; 2010.##22. Mason CM, Brown R. Creating Good Public Policy to Support High Growth Firms. Int J Entrep Behav Res. 2014;20(2)##23. Liu K, et al. Characterization of a cage form of the water hexamer. Nature. 1996;381(6582):501-3##24. Isenberg D. The consequences of entrepreneurial finance: Evidence from angel financings. Rev Financ Stud. 2014;27(1):20-55##25. Audretsch DB, Lehmann EE. The Seven Secrets of Germany: Economic Resilience in an Era of Global Turmoil. Oxford University Press; 2016##26. Zortuk O, Bedel C, SelviF. Emergency service workers' earthquake anxiety and evaluation of factors affecting earthquake anxiety. J Prev Complement Med 2024; 3(2): 81-86. doi: 10.22034/jpcm.2024.473122.1178##27. Baack DW, Boggs DJ. The difficulties in using a cost leadership strategy in emerging markets. Int J Emerg Mark. 2008;3(2):125-39##28. Baik YS, Lee SH, Lee C. Entrepreneurial firms’ choice of ownership forms. Int Entrep Manag J. 2015;11:453-71##29. Barry M, Beckman S. Developing design thinking capabilities. Step Inside Des. 2008##30. Bennett J, Dearden P, McGowan P. Marine Ecosystem Services: A Review of the Evidence and Implications for Marine Protected Areas. Mar Policy. 2019;104:1-10##31. Akbarpour H, Kamrani E, Akbarpour M. [Historical analysis of the obstacles to sea-based development of the northern coasts and hinterlands of the Persian Gulf and Makran Sea: With an emphasis on the geostrategic position of these two aquatic areas]. Geogr Reg Plan. 2022;12(49):486-508 ##32. Connell SEF, Tenkasi RV. Operational practices and archetypes of design thinking. Res Organ Chang Dev. 2015;23:195-252##33. Cooke A, Smith D, Booth A. Beyond PICO: the SPIDER tool for qualitative evidence synthesis. Qual Health Res. 2012;22(10):1435-43##34. Cottam H, Leadbeater C. Health: Co-creating Services. London: Design Council; 2004.##35. Ducruet C, Guerrero D. Inland cities, maritime gateways, and international trade. J Transp Geogr. 2022;104:103433##36. Dunne D, Martin R. Design thinking and how it will change management education: An interview and discussion. Acad Manag Learn Educ. 2006;5(4):512-23##37. Galindo M-T, Mendez MT. Entrepreneurship, economic growth, and innovation: Are feedback effects at work? J Bus Res. 2014;67(5):825-9##38. Glen R, Suciu C, Baughn C. The need for design thinking in business schools. Acad Manag Learn Educ. 2014;13(4):653-67##39. Harzing AW, Alakangas S. Microsoft Academic: Is the Phoenix getting wings? Scientometrics. 2017; 110 (1): 371-83##40. IMD World Competitiveness Yearbook. Geneva: Institute for Management Development; 2018##41. Isenberg DJ. How to Start an Entrepreneurial Revolution. Harv Bus Rev. 2010;88(6)##42. Katuwawala HC, Bandara YM. System-based barriers for seaports in contributing to Sustainable Development Goals. Marit Bus Rev. 2022;7(3):255-69##43. Kildow JT, McIlgorm A. The importance of estimating the contribution of the oceans to national economies. Mar Policy. 2010;34(3):367-74##44. Mitcheltree MJ, et al. A synthetic antibiotic class overcoming bacterial multidrug resistance. Nature. 2021; 599 (7885):507-12.##45. Rangesh H, Devasia A, Ramanathan R, Mani V, Shanmugam J. Impact of screen time on stress levels and sleep quality: A Cross-sectional study among medical students in south India. J Prev Complement Med 2025; 4(2): 93-98. doi: 10.22034/jpcm.2025.517757.1217##46. Smith H, Jones M. Sustainable Development in Marine Ecosystems: Strategies for Business Innovation. Mar Policy. 2021;124:104-15.##47. Alice OD, Elegbede IO. Impact and Challenges of Marine Medicine to Man and its Environment. Poult Fish Wildl Sci. 2016;4(2)##48. Brown T. Design thinking. Harv Bus Rev. 2008;86(6):84-92.##49. Brown T, Wyatt J. Design thinking for social innovation. Stanf Soc Innov Rev. 2010;8(1):31-5.##50. Buchanan R. Wicked problems in design thinking. Des Issues. 1992;8(2):5-21.##51. Dasgupta N, Ranjan S, Ramalingam C. Applications of nanotechnology in agriculture and water quality management. Environ Chem Lett. 2017;15(4):591-605.##52. Garelli S. Competitiveness of Nations: the Fundamentals. IMD World Competitiveness Yearbook. New York; 2002##53. Lo Cicero V, et al. Do mesenchymal stem cells play a role in vocal fold fat graft survival? Cell Prolif. 2008;41(3):460-73##54. Othman A, El-gazzar S, Knez M. A framework for adopting a sustainable smart sea port index. Sustainability. 2022;14(8):4551##55. Polit DF, Beck CT. Nursing Research: Generating and Assessing Evidence for Nursing Practice. Lippincott Williams & Wilkins; 2008##56. Qualitative metasynthesis: a technical exercise or a source of new knowledge? Psychooncology. 2015;24(11):1347-8##57. Razzouk R, Shute V. What is design thinking and why is it important? Rev Educ Res. 2012;82(3):330-48##58. Rodrigues SM, Demokritou P, Dokoozlian N, Hendren CO, Karn B, Mauter MS, et al. Nanotechnology for sustainable food production: promising opportunities and scientific challenges. Environ Sci Nano. 2017; 4(4):767-81##59. Rowe PG. Design Thinking. MIT Press; 1987.##60. Sachs J. The Age of Sustainable Development. Columbia University Press; 2019##61. Scott GM, Lonergan DC, Mumford MD. Conceptual combination: Alternative knowledge structures, alternative heuristics. Creat Res J. 2005;17 (1): 79-98##62. Skott J. Beliefs and Brownies: in search for a new identity for" belief" research. In: The MAVI-20 Conference September 29–October 1, 2014, Falun, Sweden. International Conference on Mathematical Views (MAVI); 2015##63. Smith J, Jones R. Marine Ecosystems and Economic Sustainability: Challenges and Opportunities. J Mar Policy. 2021;45(3):123-35##64. Speich S. Home Resources Bulletin Ocean Observations Programmes to Monitor Climate and Address Societal Needs: The Role of the OOPC. Bull. 2021;70:1##65. Stanford University. ME 310–Stanford design cycle. 2016. Available from: http://web.stanford.edu/group/me310/me316_2016/aboutdesignprocessbig.html##66. Stockard MZ. Integrated Phenomenological Study of Teachers' Perceptions of a Professional Learning Community Utilizing Senge's Five Disciplines of a Learning Organization. 2006##67. Stolterman E. The nature of design practice and implications for interaction design research. Int J Des. 2008;2(1)##68. Teece D. Business Models and Dynamic Capabilities. Long Range Plann. 2018;51(1)##69. Teece DJ. Explicating Dynamic Capabilities: The Nature and Microfoundations of (Sustainable) Enterprise Performance. Strateg Manag J. 2007;28(13):1319-50##70. Terán-Yépez E, Marín-Carrillo GM, Casado-Belmonte MDP, Capobianco-Uriarte MDLM. Sustainable entrepreneurship: Review of its evolution and new trends. J Clean Prod. 2020;252: 119742##71. Thorne SE. 2015. Note: Full citation details were incomplete in the original list##72. Tran TQ, Huong VV, Doan TT, Tran DH. Corruption, provincial institutions and manufacturing firm productivity: New evidence from a transitional economy. Estud Econ. 2016;43(2)##73. UN Environment Programme. Marine and Coastal Ecosystems: A Global Overview. 2021##74. Vogeler C. University of the Future: Using Design Thinking to Develop Constructive Utopias for the Spatial Turn. Ubiquitous Learn. 2018;11(4):35##75. Williams A, Johnson L, Lee M. Design Thinking for Sustainable Business: Integrating Environmental and Economic Goals. Bus Strategy Environ. 2022;31 (4): 567-80##76. Kordnaeij A. Strategic thinking and management; theory and practice. Tehran: Tarbiat Modares University Press; 2018 ##77. Claude. Richterswil: innovate.d llc; ##78. Erfanmanesh F. The effect of 12 weeks of selected aerobic, resistance and combined training on nitric oxide and arterial stiffness in inactive, obese middle-aged women with high blood pressure. Master's thesis. Tehran: Al-Zahra University; 2019 ##79. Houshmand Moghadam B. The effect of combined exercise and saffron supplementation on physiological regulators related to sexual function and the reproductive system in obese men with type 2 diabetes. PhD thesis. Mashhad: Ferdowsi University of Mashhad; 2022 ##80. Nouri HA. Studying the effect of eight weeks of interval and continuous training on serum adropin, nitric oxide and blood pressure levels in obese young men. Zahedan: University of Sistan and Baluchestan; 2018 ##81. Isenberg D. The Entrepreneurship Ecosystem Strategy as a New Paradigm for Economic Policy: Principles for Cultivating Entrepreneurship. Babson College; 2011## ##

مدیریت تجهیزات و اقلام بهداشتی در بحران‌ها و حوادث دریایی: یک مطالعه مروری Management of Medical Equipment and Supplies in Maritime Crises and Disasters: A Narrative Review 1 1 زمینه و هدف: مدیریت اثربخش تجهیزات و اقلام بهداشتی در بحران‌های دریایی، به عنوان یک عامل تعیین‌کننده در پاسخگویی بهداشتی و حفظ سلامت عمومی جوامع آسیب‌پذیر محسوب می‌شود. این مطالعه با هدف شناسایی چالش‌ها، ارائه راهکارها و بررسی نوآوری‌های contemporary در مدیریت زنجیره تأمین اقلام بهداشتی در حوادث دریایی انجام شد. روش‌ها: این مطالعه به روش مرور روایتی و با جستجو در پایگاه‌های اطلاعاتی Web of Science, Scopus, PubMed, Google Scholar, SID  و Magiran در سال 1403 انجام گرفت. جستجو با استفاده از کلیدواژه‌های مرتبط و بدون اعمال محدودیت زمانی انجام شد. پس از غربالگری اولیه، مقالات مرتبط بر اساس اصول PRISMA انتخاب و مورد تحلیل کیفی قرار گرفتند. یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد که مهم‌ترین چالش‌های پیش‌رو شامل ناکافی بودن موجودی اقلام ضروری، دشواری در توزیع و ذخیره‌سازی در شرایط بحرانی، و عدم هماهنگی بین‌سازمانی است. راهکارهای شناسایی‌شده در سه سطح دسته‌بندی شدند: فناوری: به‌کارگیری سیستم‌های رهگیری مبتنی بر بلاک‌چین و پلتفرم‌های هوش مصنوعی برای پیش‌بینی نیاز و مدیریت موجودی. سازمانی: ایجاد پروتکل‌های استاندارد برای انبارداری و توزیع، و توسعه برنامه‌های آموزش مداوم برای پرسنل. فراسازمانی: تقویت همکاری بین‌المللی و تشکیل ائتلاف‌های منطقه‌ای برای پاسخگویی سریع. نتیجه‌گیری: مدیریت تجهیزات بهداشتی در بحران‌های دریایی نیازمند رویکردی یکپارچه، سیستماتیک و فناورانه است. تدوین برنامه‌های آمادگی و پاسخگویی جامع، سرمایه‌گذاری در فناوری‌های نوین و تقویت همکاری بین‌المللی می‌تواند تاب‌آوری سیستم‌های بهداشتی در برابر بحران‌های دریایی را افزایش دهد. 2 Background and Aim: Effective management of medical equipment and supplies during maritime crises is a critical determinant of healthcare response capacity and the protection of public health in vulnerable communities. This study aimed to identify key challenges, propose solutions, and review contemporary innovations in the supply chain management of medical items in maritime disasters. Methods: This narrative review was conducted in 2024 through searches in Web of Science, Scopus, PubMed, Google Scholar, SID, and Magiran. Searches were performed using relevant keywords without time restrictions. After preliminary screening, eligible articles were selected according to PRISMA principles and analyzed qualitatively. Results: The findings highlighted three major challenges: inadequate stockpiles of essential supplies, difficulties in distribution and storage under crisis conditions, and lack of inter-organizational coordination. Identified solutions were categorized at three levels: Technological: adoption of blockchain-based tracking systems and artificial intelligence platforms for demand forecasting and inventory management. Organizational: establishment of standardized protocols for warehousing and distribution, and development of continuous training programs for personnel. Inter-organizational: strengthening international cooperation and forming regional coalitions for rapid response. Conclusion: The management of medical supplies in maritime crises requires an integrated, systematic, and technology-driven approach. Comprehensive preparedness and response planning, investment in emerging technologies, and enhanced international collaboration can substantially improve the resilience of healthcare systems against maritime disasters. 114 118 2025/09/92025/08/152025/06/112025/08/242025/08/172025/05/282025/01/25 1403/11/6 2025/09/92025/09/62025/09/92025/09/92025/09/22025/09/22025/06/3 1404/3/13 آمنه مرزبان Ameneh Marzban گروه سلامت در بلایا و فوریتها، دانشکده مدیریت و اطلاع رسانی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران، ایران amenemarzban@yahoo.com Crisis management Health logistics Maritime disasters Medical equipment Emergency response مدیریت بحران لجستیک بهداشتی حوادث دریایی تجهیزات پزشکی پاسخگویی اضطراری. 1. Karahalios H. The severity of shipboard communication failures in maritime emergencies: A risk management approach. Int J Disaster Risk Reduct. 2018;28:1-9##2. Nasiri A, Miresmaeeli SS, Samadi Froshani M. Surfacing and Testing the Strategic Assumptions of Marine Disaster Management Based on a Soft Systems Intervention. J Mar Med. 2024;6(2):105-14##3. Andreassen N, Borch OJ, Kuznetsova S, Markov S. Emergency management in maritime mass rescue operations: the case of the High Arctic. In: Sustainable shipping in a changing Arctic. Springer; 2018. p. 359-81##4. Rachman S. Factors Affecting the Safety of Shipping of Domestic Ships: Analysis of Human Resources Quality, Infrastructure and Technology. Siber J Transp Logist. 2024; 2(2):60-72##5. Khajehnasiri F, Zaroushani V. Application of Ergonomics to Promote Mental Health in Submarine Personnel. J Mar Med. 2021;3(2):53-4##6. Abbasi MR. Assessment of the Risk of Radioactive Contamination Release from Accidents in Nuclear Ships and Submarines at Sea. J Mar Med. 2024;5(4):231-42##7. Dillard JS, Maynard W, Kashyap R. The epidemiology of maritime patients requiring medical evacuation: a literature review. Cureus. 2023;15(11): e49035##8. Jenkins PR, Robbins MJ, Lunday BJ. Optimising aerial military medical evacuation dispatching decisions via operations research techniques. BMJ Mil Health. 2023; 169 (Suppl 2):e90-e2##9. Thompson L, Mitchell P, Garcia R. The importance of training in crisis management: Enhancing health supply competencies. Int J Emerg Manag. 2020;4(12):363-71##10. Veldkamp EL, Bygvraa DA, Dawicki HE. Comprehensive Action to Address Seafarers’ Challenges since the COVID-19 Pandemic- A Pragmatic Approach to Human Rights at Sea. Med Sci Forum. 2022; 13(1):17##11. Smith J, Brown A, Williams R. The impact of inadequate medical equipment on epidemic outbreaks: Lessons from maritime crises. J Public Health. 2020; 3 (42): 543-50##12. Garcia F. Leveraging technology for improved health supply distribution: The role of blockchain in crisis management. Technol Health Care. 2021;6(29): 1319-30.##13. Johnson M, Davis T, Wells H. Optimizing emergency health supply chains: Reducing response times in maritime disasters. Disasters. 2021;1(45): 102-16##14. Agbaba R. Maritime challenges in crisis times. Pomor Zb. 2020;59(1):51-60##15. Sun J, Zhang T, Zeng Q, Zheng Y, Zhuang W. Healthcare security enabled ocean and coastal management in the context of marine crisis. Ocean Coast Manag. 2024; 258:107388##16. Kim JH. Exploring Healthcare Challenges and Stress Management in the Isolated Maritime Environment: A Qualitative Study on Seafarers’ Experiences. Int J Environ Res Public Health. 2024; 21 (5): 542##17. Doumbia-Henry C. Shipping and COVID-19: protecting seafarers as frontline workers. WMU J Marit Aff. 2020;19(3): 279-93##18. Anderson C. Inter-organizational collaboration in maritime health emergencies: Strategies for effectiveness. Health Policy. 2019;5(123):546-53##19. Lee K, Kim J, Park S. Geographic challenges in distributing health supplies during maritime crises. Emerg Med J. 2022; 2 (39): 267-72## ##

ارزیابی نوع، پراکنش، میزان و روش‌های آنالیز آلودگی میکروپلاستیک‌ها در محیط‌های دریایی Assessment of Type, Distribution, Abundance, and Analytical Methods of Microplastic Pollution in Marine Environments 1 1 آلودگی میکروپلاستیک‌ها به عنوان یکی از چالش‌های جدی زیست‌محیطی در اکوسیستم‌های آبی محسوب می‌شود. با توجه به مصرف روزافزون محصولات پلاستیکی در زندگی مدرن، ورود این آلاینده‌ها به محیط‌های دریایی افزایش یافته و تهدیدی برای سلامت این اکوسیستم‌ها به شمار می‌رود. میکروپلاستیک‌ها به دلیل اندازه کوچک و ویژگی‌های فیزیکی-شیمیایی منحصر به فرد، به راحتی وارد زنجیره غذایی شده و از طریق فرآیندهای تجمع زیستی و بزرگنمایی زیستی، نه تنها موجودات آبزی، بلکه انسان را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهند. این مقاله با استفاده از روش مرور سیستماتیک، به بررسی مطالعات انجام شده در زمینه آلودگی میکروپلاستیک‌ها در محیط‌های آبی مختلف از جمله رودخانه‌ها، دریاچه‌ها، پساب‌ها و محصولات دریایی می‌پردازد. در این مطالعه، انواع روش‌های نمونه‌برداری، شناسایی و آنالیز میکروپلاستیک‌ها، الگوهای پراکنش و تراکم این آلاینده‌ها، مسیرهای انتقال آنها به انسان و اثرات اکولوژیکی و بهداشتی مرتبط مورد بررسی قرار گرفته است. همچنین چالش‌های موجود در روش‌شناسی مطالعات میکروپلاستیک‌ها و جهت‌گیری‌های آینده تحقیقات در این حوزه ارائه شده است.   2 Microplastic pollution has emerged as one of the most pressing environmental challenges in aquatic ecosystems. With the growing consumption of plastic products in modern life, the influx of these pollutants into marine environments has increased, posing significant threats to ecosystem health. Due to their small size and unique physicochemical properties, microplastics readily enter the food chain and, through processes of bioaccumulation and biomagnification, affect not only aquatic organisms but also human health. This study, conducted as a systematic review, examines existing studies on microplastic pollution across diverse aquatic environments, including rivers, lakes, wastewater effluents, and marine products. The review addresses sampling, identification, and analytical methods for microplastics; patterns of distribution and abundance; pathways of human exposure; and associated ecological and health impacts. Additionally, it highlights current methodological challenges in microplastic research and outlines future research directions in this field. 119 125 2025/09/92025/08/152025/06/112025/08/242025/08/172025/05/282025/01/252022/06/6 1401/3/16 2025/09/92025/09/62025/09/92025/09/92025/09/22025/09/22025/06/32024/12/4 1403/9/14 زهرا خوشنود Zahra Khoshnood گروه زیست شناسی، واحد دزفول، دانشگاه آزاد اسلامی، دزفول، ایران zkhoshnood@gmail.com Microplastics Aquatic environments Pollution Bioaccumulation Analytical methods میکروپلاستیک محیط‌های آبی آلودگی تجمع زیستی روش‌های آنالیز 1. Gigault J, Halle A, Baudrimont M, Pascal PY, Gauffre F, Phi TL, et al. Current opinion: What is a nanoplastic? Environ Pollut. 2018;235:1030-4##2. Koelmans AA, Besseling E, Shim WJ. Nanoplastics in the aquatic environment: Critical review. In: Bergmann M, Gutow L, Klages M, editors. Marine Anthropogenic Litter. Cham: Springer; 2015. p. 325-40##3. Wagner M, Lambert S, editors. Freshwater microplastics: Emerging environmental contaminants? In: The Handbook of Environmental Chemistry. Volume 58. Cham: Springer; 2018. p. 213-20##4. Al-Salem SM, Al-Hazza’a A, Karam HJ, Al-Wadi MH, Al-Dhafeeri AT, Al-Rowaih AA. Insights into the evaluation of the abiotic and biotic degradation rate of commercial pro-oxidant filled polyethylene (PE) thin films. J Environ Manage. 2019;250:109-31##5. Proto A, Zarrella I, Capacchione C, Motta O. One-year surveillance of the chemical and microbial quality of drinking water shuttled to the Eolian islands. Water. 2014;6(1):139-49##6. Patel N, Khan MZA, Shahane S, Rai D, Chauhan D, Kant C, et al. Emerging pollutants in aquatic environment: Source, effect, and challenges in biomonitoring and bioremediation-A review. Pollution. 2020;6(1):61-75##7. Li C, Busquets R, Campos LC. Assessment of microplastics in freshwater systems: A review. Sci Total Environ. 2020;707:135578##8. Silva AB, Bastos AS, Justino CIL, da Costa JP, Duarte AC, Rocha-Santos TAP. Microplastics in the environment: Challenges in analytical chemistry - A review. Anal Chim Acta. 2018;1017:1-19##9. Hale RC, Seeley ME, La Guardia MJ, Mai L, Zeng EY. A global perspective on microplastics. J Geophys Res Oceans. 2020;125(1):e2018JC014719##10. Wong JKH, Lee KK, Tang KHD, Yap PS. Microplastics in the freshwater and terrestrial environments: Prevalence, fates, impacts and sustainable solutions. Sci Total Environ. 2020;719:137512## ##

تاریخچه وضعیت آلودگی پسماندها و زباله‌های دریایی و اقیانوسی: از شناسایی تا مدیریت History of Marine and Ocean Waste Pollution: From Identification to Management 1 1 مطالعات علمی در زمینه آلودگی‌های پلاستیکی در محیط‌های دریایی از دهه 1960 میلادی و با مشاهده اولیه زباله‌های دریایی آغاز شد. در اوایل دهه 1970، گزارش‌های متعددی از حضور مقادیر قابل توجهی گلوله‌های پلاستیکی (nurdles) در آب‌های اقیانوس اطلس شمالی منتشر گردید. همزمان، پژوهشگران رویکرد جدیدی به مطالعه پسماندهای پلاستیکی دریاها اتخاذ کرده و علاوه بر گزارش حضور این مواد در کف دریا، تأثیرات آن بر جانداران دریایی را مورد بررسی قرار دادند. در ادامه، تحقیقات به مطالعه وضعیت پلاستیک‌ها در اقیانوس آرام و سواحل آن معطوف شده و عوامل مؤثر بر بلع پلاستیک توسط پرندگان دریایی مورد مطالعه قرار گرفت. در اوایل دهه 1980، نگرانی فزاینده در مورد اثرات بالقوه زباله‌های دریایی منجر به تشکیل مجموعه‌ای از گردهمایی‌های تخصصی شد. دو کنفرانس بین‌المللی اول که توسط سرویس ملی شیلات دریایی ایالات متحده در هونولولو برگزار شد، نقش کلیدی در تعیین دستور کار تحقیقاتی برای دهه آینده ایفا نمودند. تا پایان دهه 1980، بیشتر اثرات زباله‌های دریایی به خوبی شناسایی شده و توجه جامعه علمی به جستجوی راه‌حل‌های مؤثر برای مقابله با این معضل معطوف گردید. در دهه گذشته، نگرانی در مورد میکروپلاستیک‌ها و کشف تراکم هشداردهنده ذرات پلاستیکی در اقیانوس آرام شمالی، موج جدیدی از تحقیقات را موجب شد. در حال حاضر، بررسی نقش میکروپلاستیک‌ها در انتقال آلاینده‌های آلی پایدار به شبکه‌های غذایی دریایی در کانون توجه پژوهش‌های علمی قرار دارد. این مطالعه به بررسی تاریخچه تکامل مطالعات مربوط به آلودگی پسماندها و زباله‌های دریایی می‌پردازد. 2 Scientific studies on plastic pollution in marine environments began in the 1960s with the first observations of marine debris. In the early 1970s, several reports documented substantial amounts of plastic pellets (nurdles) in the waters of the North Atlantic Ocean. At the same time, researchers adopted new approaches to studying marine plastic debris, extending beyond documentation of their presence on the seafloor to investigating their impacts on marine organisms. Subsequently, research focused on the Pacific Ocean and its coastlines, examining the factors contributing to plastic ingestion by seabirds. By the early 1980s, growing concerns about the potential effects of marine debris led to a series of specialized meetings. Two early international conferences, organized by the U.S. National Marine Fisheries Service in Honolulu, played a pivotal role in shaping the research agenda for the following decade. By the late 1980s, most of the ecological impacts of marine debris had been well recognized, and scientific attention increasingly shifted toward seeking effective solutions to address the problem. Over the past decade, rising concern over microplastics and the discovery of alarming concentrations of plastic particles in the North Pacific Ocean have triggered a new wave of research. At present, investigations into the role of microplastics in transporting persistent organic pollutants into marine food webs remain at the forefront of scientific inquiry. This article provides a historical overview of the evolution of studies on marine debris and waste pollution. 126 140 2025/09/92025/08/152025/06/112025/08/242025/08/172025/05/282025/01/252022/06/62022/08/26 1401/6/4 2025/09/92025/09/62025/09/92025/09/92025/09/22025/09/22025/06/32024/12/42025/09/2 1404/6/11 محمد ولایت زاده Mohammad Velayatzadeh گروه ایمنی صنعتی، موسسه آموزش عالی کاسپین، قزوین، ایران mv.5908@gmail.com Plastic waste Marine debris Microplastics Ocean pollution Ecotoxicology پسماندهای پلاستیکی زباله‌های دریایی میکروپلاستیک‌ها آلودگی اقیانوسی اکوتوکسیکولوژی 1. Bergmann M, Gutow L, Klages M. Marine anthropogenic litter. Springer Nature; 2015. 447 p.##2. Plastics Europe. Plastics—the Facts 2013: An analysis of European latest plastics production, demand and waste data. Brussels: PlasticsEurope; 2013.##3. Ryan PG, Moore JM, van Franeker JA, Moloney CL. Monitoring the abundance of plastic debris in the marine environment. Philos Trans R Soc Lond B Biol Sci. 2009;364(1526):1999–2012.##4. Barnes DKA, Galgani F, Thompson RC, Barlaz M. Accumulation and fragmentation of plastic debris in global environments. Philos Trans R Soc Lond B Biol Sci. 2009;364(1526):1985–98.##5. Rochman CM, Browne MA, Halpern BS, Hentschel BT, Hoh E, Karapanagioti HK, et al. Policy: Classify plastic waste as hazardous. Nature. 2013;494(7436):169–71.##6. Bean MJ. Legal strategies for reducing persistent plastics in marine environments. Mar Pollut Bull. 1987;18(6):357–60.##7. Thompson RC, Swan SH, Moore CJ, vom Saal FS. Our plastic age. Philos Trans R Soc Lond B Biol Sci. 2009;364(1526):1973–6.##8. Gregory MR. Environmental implications of plastic debris in marine settings—entanglement, ingestion, smothering, hangers-on, hitch-hiking and alien invasions. Philos Trans R Soc Lond B Biol Sci. 2009;364(1526):2013–25.##9. Ryan PG, Moloney CL. Plastic and other artefacts on South African beaches: temporal trends in abundance and composition. South Afr J Sci. 1990;86:450–2.##10. Ryan PG, Moloney CL. Marine litter keeps increasing. Nature. 1993;361(6409):23.##11. Thompson RC. Microplastics in the marine environment: Sources, consequences and solutions. In: Bergmann M, Gutow L, Klages M, editors. Marine anthropogenic litter. Berlin: Springer; 2015. p. 185–200.##12. Oehlmann J, Schulte-Oehlmann U, Kloas W, Jagnytsch O, Lutz I, Kusk KO, et al. A critical analysis of the biological impacts of plasticizers on wildlife. Philos Trans R Soc Lond B Biol Sci. 2009;364(1526):2047–62.##13. Kenyon KW, Kridler E. Laysan Albatrosses swallow indigestible matter. Auk. 1969;86(2):339–43.##14. Harper PC, Fowler JA. Plastic pellets in New Zealand storm-killed prions (Pachyptila spp.) 1958–1977. Notornis. 1987;34(1):65–70.##15. Rothstein SI. Particle pollution of the surface of the Atlantic Ocean: Evidence from a seabird. Condor. 1973;75(3):344–5.##16. Berland B. Porpoise and puffin with rubber band. Fauna. 1971;24:35–7. Norwegian.##17. Parslow JLF, Jefferies DJ. Elastic thread pollution of puffins. Mar Pollut Bull. 1972;3(3):43–5.##18. Balazs GH. Impact of ocean debris on marine turtles: entanglement and ingestion. In: Shomura RS, Yoshida HO, editors. Proceedings of the Workshop on the Fate and Impact of Marine Debris. NOAA Technical Memorandum NMFS SWFC 54; 1985. p. 387–429.##19. Cornelius SH. Marine turtle mortalities along the Pacific coast of Costa Rica. Copeia. 1975;1975(1):186–7.##20. Forrester DJ, White FH, Woodard JC, Thompson NP. Intussusception in a Florida Manatee. J Wildl Dis. 1975;11(4):566–8.##21. Cawthorn MW. Entanglement in, and ingestion of, plastic litter by marine mammals, sharks, and turtles in New Zealand waters. In: Shomura RS, Yoshida HO, editors. Proceedings of the Workshop on the Fate and Impact of Marine Debris. NOAA Technical Memorandum NMFS SWFC 54; 1985. p. 336–43.##22. Jacobson MA. An impeded Herring Gull. Auk. 1947;64(4):619.##23. Fowler CW. An evaluation of the role of entanglement in the population dynamics of Northern Fur Seals in the Pribilof Islands. In: Shomura RS, Yoshida HO, editors. Proceedings of the Workshop on the Fate and Impact of Marine Debris. NOAA Technical Memorandum NMFS SWFC 54; 1985. p. 291–307.##24. Wallace N. Debris entanglement in the marine environment: A review. In: Shomura RS, Yoshida HO, editors. Proceedings of the Workshop on the Fate and Impact of Marine Debris. NOAA Technical Memorandum NMFS SWFC 54; 1985. p. 259–77.##25. Fowler CW. Marine debris and northern fur seals: A case study. Mar Pollut Bull. 1987;18(6):326–35.##26. Fowler CW, Merrick R, Baker JD. Studies of the population level effects of entanglement on Northern Fur Seals. In: Shomura RS, Yoshida HO, editors. Proceedings of the Second International Conference on Marine Debris. NOAA Technical Memorandum NMFS SWFC 154; 1990. p. 453–74.##27. Hanni KD, Pyle P. Entanglement of pinnipeds in synthetic materials at South-east Farallon Island, California, 1976–1998. Mar Pollut Bull. 2000;40(11):1076–81.##28. Anon. Elastic band pollution. Mar Pollut Bull. 1971;2(11): 165.##29. Berland B. [Porpoise and puffin with rubber band]. Fauna. 1971;24:35–7. Norwegian.##30. Gochfeld M. Effect of artefact pollution on the viability of seabird colonies on Long Island, New York. Environ Pollut. 1973;4(1):1–6.##31. Bourne WRP. Seabirds and pollution. In: Johnson R, editor. Marine pollution. London: Academic Press; 1976. p. 403–502.##32. Bourne WRP. Nylon netting as a hazard to birds. Mar Pollut Bull. 1977;8(4):75–6.##33. Schrey E, Vauk GJM. Records of entangled gannets (Sula bassana) at Helgoland, German Bight. Mar Pollut Bull. 1987;18(6):350–2.##34. Rodriguez B, Bécares J, Rodriguez A, Arcos JM. Incidence of entanglements with marine debris by Northern Gannets (Morus bassanus) in the non-breeding grounds. Mar Pollut Bull. 2013;75(1-2):259–63.##35. Carpenter EJ, Smith KL Jr. Plastic on the Sargasso Sea surface. Science. 1972;175(4027):1240–1.##36. Law KL, Morét-Ferguson S, Maximenko NA, Proskurowski G, Peacock EE, Hafner J, et al. Plastic accumulation in the North Atlantic subtropical gyre. Science. 2010;329(5996):1185–8.##37. Lebreton LCM, Greer SD, Borrero JC. Numerical modelling of floating debris in the world’s oceans. Mar Pollut Bull. 2012;64(3):653–61.##38. Maximenko N, Hafner J, Niiler P. Pathways of marine debris derived from trajectories of Lagrangian drifters. Mar Pollut Bull. 2012;65(1-3):51–62.##39. Carpenter EJ, Anderson SJ, Harvey GR, Miklas HP, Peck BB. Polystyrene spherules in coastal waters. Science. 1972;178(4062):749–50.##40. Buchanan JB. Pollution by synthetic fibres. Mar Pollut Bull. 1971;2(2):23.##41. Heyerdahl H. Atlantic Ocean pollution and biota observed by the Ra Expeditions. Biol Conserv. 1971;3(3):164–7.##42. Kartar S, Milne RA, Sainsbury M. Polystyrene waste in the Severn Estuary. Mar Pollut Bull. 1973;4(9):144.##43. Kartar S, Abou-Seedou F, Sainsbury M. Polystyrene spherules in the Severn Estuary—a progress report. Mar Pollut Bull. 1976;7(3):52.##44. Morris AW, Hamilton EI. Polystyrene spherules in the Bristol Channel. Mar Pollut Bull. 1974;5(2):26–7.##45. Colton JB Jr, Knapp FD, Burns BR. Plastic particles in surface waters of the northwestern Atlantic. Science. 1974;185(4150):491–7.##46. Scott G. Plastics packaging and coastal pollution. Int J Environ Stud. 1972;3(1-4):35–6.##47. Cundell AM. Plastic materials accumulating in Narragansett Bay. Mar Pollut Bull. 1973;4(12):187–8.##48. Dixon TR, Cooke AJ. Discarded containers on a Kent Beach. Mar Pollut Bull. 1977;8(5):105–9.##49. Holmstrom A. Plastic films on the bottom of the Skagerrak. Nature. 1975;255(5506):622–3.##50. Ye S, Andrady AL. Fouling of floating plastic debris under Biscayne Bay exposure conditions. Mar Pollut Bull. 1991;22(12):608–13.##51. Goldberg ED. Diamonds and plastics are forever? Mar Pollut Bull. 1994;28(7):466.##52. Goldberg ED. Plasticizing the seafloor: An overview. Environ Technol. 1997;18(2):195–201.##53. Galgani F, Leaute JP, Moguedet P, Souplet A, Verin Y, Carpentier A, et al. Litter on the sea floor along European coasts. Mar Pollut Bull. 2000;40(6):516–27.##54. Galgani F, Jaunet S, Campillo A, Guenegen X, His E. Distribution and abundance of debris on the continental shelf of the north-western Mediterranean Sea. Mar Pollut Bull. 1995;30(11):713–7.##55. Galgani F, Souplet A, Cadiou Y. Accumulation of debris on the deep sea floor off the French Mediterranean coast. Mar Ecol Prog Ser. 1996;142(1-3):225–34.##56. Galil BS, Golik A, Türkay M. Litter at the bottom of the sea: A sea bed survey in the Eastern Mediterranean. Mar Pollut Bull. 1995;30(1):22–4.##57. Bingel E, Avsar D, Unsal M. A note on plastic materials in trawl catches in the north-eastern Mediterranean. Meeresforschung. 1987;31(3-4):227–33.##58. Keller AA, Fruh EL, Johnson MM, Simon V, McGourty C. Distribution and abundance of anthropogenic marine debris along the shelf and slope of the US west coast. Mar Pollut Bull. 2010;60(5):692–700.##59. Kuijpers W, Harper D, Alexander J. Holistic Evaluation of Lifestyle and Performance Diagnostics (HELP-D): A theoretical framework for screening and managing non-communicable diseases. J Prev Complement Med. 2025; 4(2): 99-115. doi: 10.22034/jpcm.2025.531562.1226##60. Barnes DKA. Invasions by marine life on plastic debris. Nature. 2002;416(6883):808–9.##61. Barnes DKA, Milner P. Drifting plastic and its consequences for sessile organism dispersal in the Atlantic Ocean. Mar Biol. 2005;146(4):815–25.##62. Maso M, Garces E, Pagès F, Camp J. Drifting plastic debris as a potential vector for dispersing Harmful Algal Bloom (HAB) species. Sci Mar. 2003;67(1):107–11.##63. Bax N, Williamson A, Aguero M, Gonzalez E, Geeves W. Marine invasive alien species: A threat to global biodiversity. Mar Policy. 2003;27(4):313–23.##64. Wanless RM, Scott S, Sauer WHH, Andrew TG, Glass JP, Godfrey B, et al. Semi-submersible rigs: A vector transporting entire marine communities around the world. Biol Invasions. 2010;12(8):2573–83.##65. Bond SI. Red Phalarope mortality in Southern California. Calif Birds. 1971;2(3):97.##66. Connors PG, Smith KG. Oceanic plastic particle pollution: Suspected effect on fat deposition in Red Phalaropes. Mar Pollut Bull. 1982;13(1):18–20.##67. Baltz DM, Morejohn GV. Evidence from seabirds of plastic particle pollution off central California. West Birds. 1976;7(4):111–2.##68. Ohlendorf HM, Risebrough RW, Vermeer K. Exposure of marine birds to environmental pollutants. U.S. Fish and Wildlife Service Research Report 9. Washington D.C.; 1978.##69. Wong CS, Green DR, Cretney WJ. Quantitative tar and plastic waste distributions in the Pacific Ocean. Nature. 1974;247(5435):31–2.##70. Venrick EL, Backman TW, Bartram WC, Platt CJ, Thornhill MS, Yates RE. Man-made objects on the surface of the central North Pacific Ocean. Nature. 1973;241(5384):271.##71. Moore CJ, Moore SL, Leecaster MK, Weisberg SB. A comparison of plastic and plankton in the North Pacific central gyre. Mar Pollut Bull. 2001;42(12):1297–300.##72. Merrell TR. Accumulation of plastic litter on beaches of Amchitka Island, Alaska. Mar Environ Res. 1980;3(3):171–84.##73. Jewett SC. Pollutants of the northeast Gulf of Alaska. Mar Pollut Bull. 1976;7(9):169.##74. Feder HM, Jewett SC, Hilsinger JR. Man-made debris on the Bering Sea floor. Mar Pollut Bull. 1978;9(2):52–3.##75. Beach RJ, Newby TC, Larson RO, Pedersen M, Juris J. Entanglement of an Aleutian reindeer in a Japanese fish net. Murrelet. 1976;57(2):66.##76. Day RH. The occurrence and characteristics of plastic pollution in Alaska’s marine birds [Master's thesis]. Fairbanks: University of Alaska; 1980.##77. Day RH, Wehle DHS, Coleman FC. Ingestion of plastic pollutants by marine birds. In: Shomura RS, Yoshida HO, editors. Proceedings of the Workshop on the Fate and Impact of Marine Debris. NOAA Technical Memorandum NMFS SWFC 54; 1985. p. 344–86.##78. Bourne WRP, Clarke GC. The occurrence of birds and garbage at the Humboldt front off Valparaiso, Chile. Mar Pollut Bull. 1984;15(9):343–5.##79. Furness RW. Plastic particle pollution: Accumulation by procellariiform seabirds at Scottish colonies. Mar Pollut Bull. 1985;16(3):103–6.##80. van Franeker JA. Plastic ingestion in the North Atlantic Fulmar. Mar Pollut Bull. 1985;16(9):367–9.##81. van Franeker JA, Blaize C, Danielsen J, Fairclough K, Gollan J, Guse N, et al. Monitoring plastic ingestion by the Northern Fulmar Fulmarus glacialis in the North Sea. Environ Pollut. 2011;159(10):2609–15.##82. Kuhn S, van Franeker JA. Plastic ingestion by the Northern Fulmar (Fulmarus glacialis) in Iceland. Mar Pollut Bull. 2012;64(6):1252–4.##83. Spear LB, Ainley DG, Ribic CA. Incidence of plastic in seabirds from the tropical Pacific 1984–91: Relation with distribution of species, sex, age, season, year and body weight. Mar Environ Res. 1995;40(2):123–46.##84. Ryan PG. Intraspecific variation in plastic ingestion by seabirds and the flux of plastic through seabird populations. Condor. 1988;90(2):446–52.##85. Hughes GR. Further studies on marine turtles in Tongaland, III. Lammergeyer. 1970;12:7–25.##86. Hughes GR. The sea turtles of south-east Africa. I. Status, morphology and distribution. Oceanographic Research Institute Investigational Report. 1974;35:1–114.##87. Gregory MR. Plastic pellets on New Zealand beaches. Mar Pollut Bull. 1977;8(4):82–4.##88. Gregory MR. Accumulation and distribution of virgin plastic granules on New Zealand beaches. N Z J Mar Freshw Res. 1978;12(4):399–414.##89. Morris RJ. Plastic debris in the surface waters of the South Atlantic. Mar Pollut Bull. 1980;11(6):164–6.##90. Ryan PG. Litter survey detects the South Atlantic ‘garbage patch’. Mar Pollut Bull. 2014;79(1-2):220–4.##91. Ryan PG. The characteristics and distribution of plastic particles at the sea-surface off the southwestern Cape Province, South Africa. Mar Environ Res. 1988;25(4):249–73.##92. Gregory MR, Kirk RM, Mabin MCG. Pelagic tar, oil, plastics and other litter in surface waters of the New Zealand sector of the Southern Ocean, and on Ross Dependency shores. N Z Antarct Rec. 1984;6(1):12–28.##93. Crockett DE, Reed SM. Phenomenal Antarctic Fulmar wreck. Notornis. 1976;23(3):250–2.##94. Reed S. Wreck of Kerguelen and Blue Petrels. Notornis. 1981;28(3):239–41.##95. Ryan PG. The incidence and characteristics of plastic particles ingested by seabirds. Mar Environ Res. 1987;23(3):175–206.##96. Randall BM, Randall RM, Rossouw GJ. Plastic particle pollution in Great Shearwaters (Puffinus gravis) from Gough Island. South Afr J Antarct Res. 1983;13:49–50.##97. Furness BL. Plastic particles in three procellariiform seabirds from the Benguela Current, South Africa. Mar Pollut Bull. 1983;14(8):307–8.##98. Bourne WRP, Imber MJ. Plastic pellets collected by a prion on Gough Island, central South Atlantic Ocean. Mar Pollut Bull. 1982;13(1):20–1.##99. van Franeker JA, Bell PJ. Plastic ingestion by petrels breeding in Antarctica. Mar Pollut Bull. 1988;19(12):672–4.##100. Ryan PG. The origin and fate of artefacts stranded on islands in the African sector of the Southern Ocean. Environ Conserv. 1987;14(4):341–6.##101. Gregory MR. Plastics and other seaborne litter on the shores of New Zealand’s sub-Antarctic islands. N Z Antarct Rec. 1987;7(3):32–47.##102. Furness RW. Ingestion of plastic particles by seabirds at Gough Island, South Atlantic Ocean. Environ Pollut. 1985;38(3):261–72.##103. Ryan PG. The effects of ingested plastic on seabirds: Correlations between plastic load and body condition. Environ Pollut. 1987;46(2):119–25.##104. Ryan PG. Effects of plastic ingestion on seabird feeding: Evidence from chickens. Mar Pollut Bull. 1988;19(3):125–8.##105. McCauley SJ, Bjorndal KA. Conservation implications of dietary dilution from debris ingestion: Sublethal effects in post-hatchling loggerhead sea turtles. Conserv Biol. 1999;13(4):925–9.##106. Eriksson C, Burton H. Origins and biological accumulation of small plastic particles in fur seals from Macquarie Island. Ambio. 2003;32(6):380–4.##107. Shaughnessy PD. Entanglement of Cape fur seals with man-made objects. Mar Pollut Bull. 1980;11(11):332–6.##108. Cawthorn MW. Entanglement in, and ingestion of, plastic litter by marine mammals, sharks, and turtles in New Zealand waters. In: Shomura RS, Yoshida HO, editors. Proceedings of the Workshop on the Fate and Impact of Marine Debris. NOAA Technical Memorandum NMFS SWFC 54; 1985. p. 336–43.##109. Bonner WN, McCann TS. Neck collars on fur seals, Arctocephalus gazella, at South Georgia. Br Antarct Surv Bull. 1982;57:73–7.##110. Pruter AT. Sources, quantities and distribution of persistent plastics in the marine environment. Mar Pollut Bull. 1987;18(6):305–10.##111. Horsman PV. The amount of garbage pollution from merchant ships. Mar Pollut Bull. 1982;13(5):167–9.##112. Lentz SA. Plastics in the marine environment: Legal approaches for international action. Mar Pollut Bull. 1987;18(6):361–5.##113. Coe JM, Rogers DB, editors. Marine debris: Sources, impacts and solutions. New York: Springer; 1997.##114. Carpenter A, Macgill SM. The EU Directive on port reception facilities for ship-generated waste and cargo residues: The results of a second survey on the provision and uptake of facilities in North Sea ports. Mar Pollut Bull. 2005;50(12):1541–7.##115. Kartar S, Abou-Seedou F, Sainsbury M. Polystyrene spherules in the Severn Estuary—a progress report. Mar Pollut Bull. 1976;7(3):52.##116. Bean MJ. Legal strategies for reducing persistent plastics in marine environments. Mar Pollut Bull. 1987;18(6):357–60.##117. Redford DP, Trulli HK, Trulli WR. Sources of plastic pellets in the aquatic environment. In: Coe JM, Rogers DB, editors. Marine debris: Sources, impacts and solutions. New York: Springer; 1997. p. 335–43.##118. Merrell TR Jr. A decade of change in nets and plastic litter from fisheries off Alaska. Mar Pollut Bull. 1984;15(10):378–84.##119. Arnould JPY, Croxall JP. Trends in entanglement of Antarctic fur seals (Arctocephalus gazella) in man-made debris at South Georgia. Mar Pollut Bull. 1995;30(11):707–12.##120. Waluda CM, Staniland IJ. Entanglement of Antarctic fur seals at Bird Island, South Georgia. Mar Pollut Bull. 2013;74(1):244–52.##121. Boren LJ, Morrissey M, Gemmell NJ. Entanglement of New Zealand Fur Seals in man-made debris at Kaikoura, New Zealand. Mar Pollut Bull. 2006;52(4):442–6.##122. Henderson JR. A pre- and post-MARPOL Annex V summary of Hawaiian Monk Seal entanglements and marine debris accumulations in the northwestern Hawaiian Islands, 1982–1998. Mar Pollut Bull. 2001;42(7):584–9.##123. Page B, McKenzie J, McIntosh R, Baylis A, Morrissey A, Calvert N, et al. Entanglement of Australian Sea Lions and New Zealand Fur Seals in lost fishing gear and other marine debris before and after government and industry attempts to reduce the problem. Mar Pollut Bull. 2004;49(1-2):33–42.##124. Edyvane KS, Dalgetty A, Hone PW, Higham JS, Wace NM. Long-term marine litter monitoring in the remote Great Australian Bight, South Australia. Mar Pollut Bull. 2004;48(11-12):1060–75.##125. Ribic CA, Sheavley SB, Rugg DJ, Erdmann ES. Trends and drivers of marine debris on the Atlantic coast of the United States 1997–2007. Mar Pollut Bull. 2010;60(8):1231–42.##126. Moser ML, Lee DS. A fourteen-year survey of plastic ingestion by western North Atlantic seabirds. Colon Waterbirds. 1992;15(1):83–94.##127. Ryan PG. Seabirds indicate decreases in plastic pellet litter in the Atlantic and southwestern Indian Ocean. Mar Pollut Bull. 2008; 56(8):1406–9.##128. Vlietstra LS, Parga JA. Long-term changes in the type, but not amount, of ingested plastic particles in Short-tailed Shearwaters in the southeastern Bering Sea. Mar Pollut Bull. 2002;44(9):945–55.##129. Bond AL, Provencher JF, Elliot RD, Ryan PC, Rowe S, Jones IL, et al. Ingestion of plastic marine debris by Common and Thick-billed Murres in the northwestern Atlantic from 1985 to 2012. Mar Pollut Bull. 2013;77(1-2):192–5.##130. Andrady AL, Hamid HS, Torikai A. Effects of climate change and UV-B on materials. Photochem Photobiol Sci. 2003;2(1):68–72.##131. Andrady AL, editor. Plastics and the environment. New York: Wiley; 2003.##132. Datta S, Kumar A, Chatterjee B. Hand hygiene compliance among healthcare workers at a tertiary care hospital in eastern India. J Prev Complement Med. 2025; 4(2): 76-83. doi: 10.22034/jpcm.2025.512887.1215##133. Zettler ER, Mincer TJ, Amaral-Zettler LA. Life in the “plastisphere”: Microbial communities on plastic marine debris. Environ Sci Technol. 2013;47(13):7137–46.##134. Cundell AM. Plastic in the marine environment. Environ Conserv. 1974;1(1):63–8.##135. Gregory MR. Virgin plastic granules on some beaches of eastern Canada and Bermuda. Mar Environ Res. 1983;10(2):73–92.##136. Thompson RC, Olsen Y, Mitchell RP, Davis A, Rowland SJ, John AWG, et al. Lost at sea: Where is all the plastic? Science. 2004;304(5672):838.##137. Eriksen M, Maximenko N, Thiel M, Cummins A, Lattin G, Wilson S, et al. Plastic marine pollution in the South Pacific subtropical gyre. Mar Pollut Bull. 2013;68(1-2):71–6.##138. Ryan PG, Moloney CL. Plastic and other artefacts on South African beaches: temporal trends in abundance and composition. South Afr J Sci. 1990;86:450–2.##139. Andrady AL. Microplastics in the marine environment. Mar Pollut Bull. 2011;62(8):1596–605.##140. Gregory MR. Plastic ‘scrubbers’ in hand cleansers: A further (and minor) source for marine pollution identified. Mar Pollut Bull. 1996;32(12):867–71.##141. Zitko V, Hanlon M. Another source of pollution by plastics: Skin cleaners with plastic scrubbers. Mar Pollut Bull. 1991;22(1):41–2.##142. Cole M, Lindeque P, Halsband C, Galloway TS. Microplastics as contaminants in the marine environment: A review. Mar Pollut Bull. 2011;62(12):2588–97.##143. Eriksen M, Mason S, Wilson S, Box C, Zellers A, Edwards W, et al. Microplastic pollution in the surface waters of the Laurentian Great Lakes. Mar Pollut Bull. 2013;77(1-2):177–82.##144. Meeker JD, Sathyanarayana S, Swan SH. Phthalates and other additives in plastics: Human exposure and associated health outcomes. Philos Trans R Soc Lond B Biol Sci. 2009;364(1526):2097–113.##145. Mato Y, Isobe T, Takada H, Kanehiro H, Ohtake C, Kaminuma T. Plastic resin pellets as a transport medium for toxic chemicals in the marine environment. Environ Sci Technol. 2001;35(2):318–24.##146. Teuten EL, Saquing JM, Knappe DRU, Barlaz MA, Jonsson S, Björn A, et al. Transport and release of chemicals from plastics to the environment and to wildlife. Philos Trans R Soc Lond B Biol Sci. 2009;364(1526):2027–45.##147. Bern L. Size-related discrimination of nutritive and inert particles by freshwater zooplankton. J Plankton Res. 1990;12(5):1059–67.##148. DeMott WR. Discrimination between algae and artificial particles by freshwater and marine copepods. Limnol Oceanogr. 1988;33(3):397–408.##149. Boerger CM, Lattin GL, Moore SL, Moore CJ. Plastic ingestion by planktivorous fishes in the North Pacific Central Gyre. Mar Pollut Bull. 2010;60(12):2275–8.##150. Davison P, Asch RG. Plastic ingestion by mesopelagic fishes in the North Pacific Subtropical Gyre. Mar Ecol Prog Ser. 2011;432:173–80.##151. Rochman CM, Hoh E, Kurobe T, Teh SJ. Ingested plastic transfers hazardous chemicals to fish and induces hepatic stress. Sci Rep. 2013;3:3263.##152. Chen CL. Regulation and management of marine litter. In: Bergmann M, Gutow L, Klages M, editors. Marine anthropogenic litter. Berlin: Springer; 2015. p. 398–432.##153. Carson HS, Colbert SL, Kaylor MJ, McDermid KJ. Small plastic debris changes water movement and heat transfer through beach sediments. Mar Pollut Bull. 2011;62(8):1708–13## ##