خطاهای رایج تریاژ در حوادث با مصدومین انبوه Common Triage Errors in Mass Casualty Incidents 1 1 سرمقاله 2 Editorial 204 205 2023/08/2 1402/5/11 2024/02/17 1402/11/28 علی نصیری Ali Nasiri مرکز تحقیقات مدیریت سلامت، دانشگاه علوم پزشکی بقیه‌الله، تهران، ایران alinasiri2@yahoo.com محسن عباسی فرج زاده Mohsen Abbasi Farajzadeh مرکز تحقیقات مدیریت سلامت، دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله (عج)، تهران، ایران 2. کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله(عج)، تهران، ایران mohsen10_fam@yahoo.com مجید قربانزاده Majid Ghorbanzadeh کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله(عج)، تهران، ایران majid.ghorbanzadeh1976@gmail.com Emergency triage error mass casualties. اورژانس تریاژ خطا مصدومین انبوه. ## ##

میزان آمادگی بیمارستان‌های منتخب نیروی دریایی در مواجهه با حوادث و بلایا طبیعی Assessment of Preparedness Levels in Selected Navy Hospitals for Natural Disasters and Accidents 1 1 زمینه و هدف: با توجه به اینکه پیشگیری از حوادث و بلایا طبیعی همیشه قابل انجام نیست، لذا وجود یک بیمارستان آماده می‌تواند نقش موثری در کاهش مرگ و میر و صدمات ناشی از حوادث داشته باشد. این مطالعه با هدف تعیین میزان آمادگی بیمارستان‌های نیروی دریایی در شرایط حوادث و بلایا طبیعی انجام شد. روش‌ها: مطالعه حاضر به روش توصیفی- مقطعی در سال‌های 1400-1399 در 3 بیمارستان منتخب نیروی دریایی با استفاده از ابزار آمادگی عملکردی مواجهه با حوادث و بلایای طبیعی حیدرانلو و همکاران (2015) انجام شد. یافته‌ها: میزان آمادگی کلی بیمارستان A با مجموع امتیاز 465 و بیمارستان B با مجموع امتیاز 442 و C با مجموع امتیاز 378 برابر متوسط (60%-41%) می‌باشد. در مجموع 17 بُعد در بیمارستان‌های منتخب بررسی شد. بیشترین امتیاز در حیطه ارزیابی خطر و سامانه هشدار سریع برابر با امتیاز (100 درصد) خیلی خوب توسط بیمارستان A کسب شد و کمترین نمره در حیطه امنیت (91/13 درصد) در بیمارستان B ارزیابی خطر با امتیاز (5/87 درصد) بیشترین امتیاز و کمترین امتیاز بازیابی بعد از بلایا (27/27) ضعیف و برابر ضعیف (40%-21%) در بیمارستان C و بیشترین امتیاز در حیطه ارزیابی خطر برابر با امتیاز (100 درصد) خیلی خوب و کمترین نمره در حیطه امنیت برابر بسیار ضعیف (27/2 درصد) می‌باشند. نتیجه‌گیری: نتیجه ارزیابی در 3 بیمارستان نیروی دریایی نشان می‌دهد که مانند سایر بیمارستان‌های غیرنظامی دارای آمادگی متوسطی هستند. همچنین نتایج نشان می‌دهد که بیشترین ابعاد در حوزه اعتباربخشی بیمارستان می‌باشد. این بیمارستان‌ها می تواند با به اشتراک قرار دادن فعالیت های خود در جهت ارتقاء در ارزیابی های بعدی و کسب امتیاز بهتر، هزینه های خود را نیز کاهش دهند. 2 Background and Aim: Acknowledging that preventing accidents and natural disasters is not always feasible, the presence of a well-prepared hospital can significantly mitigate fatalities and injuries resulting from such events. This study aimed to evaluate the readiness of naval hospitals in responding to accidents and natural disasters. Methods: A descriptive cross-sectional study was conducted in 2019-1400 at three selected Navy hospitals using Heydaranlou et al.'s (2015) functional preparedness tool for handling natural disasters and accidents. Results: Hospital A scored 465, Hospital B scored 442, and Hospital C scored 378, placing them in the average range (60%-41%). The study assessed 17 dimensions across the hospitals. Hospital A excelled in risk assessment and rapid warning systems with a perfect score (100%), while Hospital B lagged in security preparedness with a score of 13.91%. Hospital C demonstrated weak recovery capabilities post-disaster with a score of 27/27, falling within the weak category (40%-21%). Hospital A scored exceptionally well in risk assessment (100%) but poorly in security preparedness (2.27%). Conclusion: The evaluation of the three naval hospitals indicates they are moderately prepared compared to civilian hospitals. The findings suggest a focus on hospital accreditation standards. Collaboration among these hospitals could enhance preparedness, reduce costs, and improve future evaluations to achieve higher scores. 206 213 2023/08/22024/01/19 1402/10/29 2024/02/172024/01/28 1402/11/8 محمد نوبخت Mohammad Nobakht مرکز تحقیقات طب دریا، دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله(عج)، تهران، ایران journalmarmedg@mail.com علی نصیری Ali Nasiri دانشکده بهداشت ،گروه سلامت در حوادث و پدافند غیر عامل ، دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله(عج)، تهران، ایران ali.nasiri@gmail.com محمد بلال Mohammad Belal دانشکده بهداشت ،کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله(عج)، تهران، ایران mhd.belal5@gmail.com محسن عباسی فرج زاده mohsen abbasi farajzade دانشکده بهداشت، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله(عج)، تهران، ایران- مرکز تحقیقات مدیریت سلامت، دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله(عج)، تهران، ایران mohsen10_fam@yahoo.com Preparedness Military Hospital Accidents Disasters Natural Disasters آمادگی بیمارستان نظامی حوادث و بلایا بلایا طبیعی. ## ##

ریزجلبک اسپیرولینا، غنی‌کننده و بهبوده‌دهنده خواص حسی غذاهای تولیدی بر پایه غلات: مطالعه مروری روایتی Spirulina Microalgae: Enriching and Enhancing the Sensory Properties of Grain-Based Foods - A Narrative Review 1 1 در دهه‌های اخیر تولید غذاهای فراسودمند و غنی شده رونق‌ یافته و در حال رشد است. برخی از موجودات دریایی از جمله ریز‌جلبک‌ها دارای ترکیبات با ارزش تغدیه‌ای و گاهی منحصر‌بفرد هستند که برای غنی‌سازی و یا تولید غذاهای فراسودمند کاربرد دارند. ریزجلبک‌ها اسپیرولینا (Spirulina) یکی از گونه‌هایی است که پتانسیل استفاده برای تولید اینگونه غداها را دارد. مطالعات متعدد روی اسپیرولینا نشان می‌دهد که این جلبک کاربردهای متعدد درمانی روی برخی از بیماری‌های غیرواگیر دارد. این خواص مرتبط با ویژگی‌های ترکیب شمیایی و ارزش تغذیه‌ای خاص اسپیرولینا از قبیل مواد معدنی، رنگدانه‌ها، اسید‌های‌چرب امگا 3، پروتئین، اسید‌های‌آمینه ضروری و انواع ویتامین‌ها است. پژوهش‌های متعددی در داخل و خارج از کشور روی غنی‌سازی مواد غذایی و تولید غذای فراسودمند با اسپیرولینا انجام شده‌است که نشان می‌دهد افزودن این ریزجلبک در غذاهای مصرفی روزانه بخصوص غذاهای با پایه غلات باعث افزایش ارزش تغذیه‌ای این غذاها از جمله افزایش مقدار مقدار آهن،کلسیم، اسیدهای چرب امگا ۳، اسید‌های‌آمینه ضروری، پروتئین گردیده و علاوه برآن موجب بهبود خواص حسی، بافت و رنگ آنها شده‌است. این مطالعه مروری با هدف معرفی این ریزجلبک برای غنی‌سازی مواد غذائی و افزایش ارزش تغذیه‌ای غذاهای تولیدی برپایه غلات تدوین شده‌است. 2 In recent decades, there has been a flourishing trend in the production of highly beneficial and enriched foods. Marine organisms, including microalgae, possess nutritional value and unique compounds that can be utilized to enrich or create beneficial foods. One such microalgae species with significant potential in this regard is Spirulina. Numerous studies on Spirulina have highlighted its therapeutic benefits for various non-communicable diseases. These properties stem from the unique chemical composition and nutritional value of Spirulina, which includes minerals, pigments, omega-3 fatty acids, proenin, essential amino acids, and a variety of vitamins. Both domestic and international research has been conducted on the enrichment of food and the production of beneficial foods using Spirulina. The findings indicate that incorporating this microalgae into daily consumed foods, particularly grain-based foods, enhances their nutritional value by increasing levels of iron, calcium, omega-3 fatty acids, essential amino acids, and protein. Additionally, the inclusion of Spirulina improves the sensory properties, texture, and color of these foods. This review article aims to introduce Spirulina as a means to enrich food and enhance the nutritional content of grain-based foods. 214 222 2023/08/22024/01/192023/08/30 1402/6/8 2024/02/172024/01/282024/02/17 1402/11/28 یزدان مرادی Yazdan Moradi موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران ymorady@yahoo.com Microalgae Spirulina Enrichment Amino Acid Sensory Properties. ریز‌جلبک اسپیرولینا غنی‌سازی اسید‌آمینه خواص حسی. ## ##

ارزیابی فعالیت آنتی‌اکسیدانی، سیتوتوکسیک و ضد باکتریایی عصاره الکلی گیاه گارم زنگی (Terminalia catappa) علیه برخی گونه‌های زئونوز باکتری ویبریو Evaluation of the Antioxidant, Cytotoxic, and Antibacterial Activities of the Ethanolic Extract of Terminalia catappa Against Zoonotic Vibrio Species 1 1 زمینه و هدف: امروزه استفاده از عصاره‌های گیاهی به عنوان یک راهبرد جایگزین برای مصرف آنتی‌بیوتیک‌ها مورد توجه قرار گرفته است. هدف از مطالعه حاضر سنجش فعالیت‌های ضد میکروبی، آنتی‌اکسیدانی و سمیت عصاره اتانولی استخراج شده از برگ گیاه گارم زنگی Terminalia catappa بومی استان هرمزگان در مقابل برخی گونه‌های بیماریزای زئونوز ویبریو بود. روش‌ها: در این مطالعه ابتدا عصاره اتانولی با استفاده از روش استخراج خیساندن در حلال تهیه شد. سپس فعالیت ضد میکروبی آن برای تعیین حداقل غلظت بازدارنده (MIC) و حداقل غلظت کشنده (MBC) با استفاده از روش میکرودایلوشن انجام شد. همچنین فعالیت آنتی‌اکسیدانی عصاره مذکور با استفاده از روش سنجش مهار رادیکال‌های آزاد دی فنیل1- پیکریل هیدرازیل (DPPH) تعیین گردید. در نهایت فعالیت سیتوتوکسیک این عصاره در مقابل آرتمیا با استفاده از روش سنجش سمیت ﻣﯿﮕﻮی آب ﺷﻮر بصورت میکرودایلوشن و در مقابل لارو میگو بر اساس محاسبه مرگ و میر تجمعی ارزیابی گردید. یافته‌ها: نتایج نشان داد میزان MIC عصاره استخراج شده در مقابل Vibrio harveyi و Vibrio parahaemolyticus به ترتیبg/mL µ 312 و 625 و MBC آن در مقابل هر دو سویهg/mL µ 625 ثبت شد. این عصاره رادیکال‌های آزاد DPPH را در غلظت میانه (IC50) به میزانg/mL µ 1/228 مهار نمود. همچنین در غلظت‌های مورد آزمون علیه Artemia franciscana و لارو میگوی Penaeus vannamei در مقایسه با شاهد سمیتی نشان نداد. نتیجه‌گیری: این نتایج پتانسیل بالای عصاره اتانولی استخراج شده از برگ T. catappa را به عنوان کاندیدای نویدبخش در مطالعات درون‌تنی نشان داد. 2 Background and Aim: The use of plant extracts as an alternative to antibiotics is gaining popularity. This study aimed to assess the antimicrobial, antioxidant, and toxicity properties of the ethanolic extract obtained from Terminalia catappa leaves against zoonotic Vibrio species. Methods: The ethanolic extract was prepared using the solvent soaking extraction method. The antimicrobial activity was evaluated to determine the minimum inhibitory concentration (MIC) and minimum bactericidal concentration (MBC) through the microdilution method. Additionally, the antioxidant activity was assessed using the DPPH free radical scavenging activity assay. The cytotoxicity of the extract was tested on Artemia using the microdilution brine shrimp toxicity assay and on shrimp larvae based on cumulative mortality. Results: The MIC of the extract against Vibrio harveyi and Vibrio parahaemolyticus was 312 and 625 µg/mL, respectively, with an MBC of 625 µg/mL for both strains. The extract exhibited DPPH free radical inhibition with an IC50 of 228.1 µg/mL. Furthermore, no toxicity was observed in Artemia franciscana and Penaeus vannamei shrimp larvae at various concentrations compared to the control. Conclusion: The results indicate the potential of the ethanolic extract from T. catappa leaves as a promising candidate for further in vivo studies on prebiotic products. 223 230 2023/08/22024/01/192023/08/302023/12/30 1402/10/9 2024/02/172024/01/282024/02/172024/02/25 1402/12/6 رویا ازم Roya Azm دانشگاه هرمزگان royaazm04@gmail.com محسن گذری Mohsen Gozari پژوهشکده اکولوژی خلیج فارس و دریای عمان، m_gozari@yahoo.com محمد نیرومند mohamad niroomand گروه شیلات، دانشکده علوم و فنون دریایی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران mohamad_niromand@yahoo.com Antioxidant activity Antimicrobial activity Terminalia catappa Plant extracts Vibrio parahaemolyticus فعالیت آنتی‌اکسیدانی فعالیت ضد میکروبی عصاره‌های گیاهی Terminalia catappa Vibrio parahaemolyticus ## ##

ارزیابی ریسک انتشار آلودگی رادیواکتیو در اثر حادثه در کشتی‌ها و زیردریایی‌های هسته‌ای در دریا- مطالعه مروری روایتی Assessment of the Risk of Radioactive Contamination Release from Accidents in Nuclear Ships and Submarines at Sea 1 1 عملکرد راکتورهای هسته‌ای دریایی مانند همه راکتورهای هسته‌ای است. اما بر خلاف سایر راکتورها ، بیشتر اطلاعات، در مورد راکتورهای دریایی طبقه‌بندی می‌شوند و به سختی می‌توان گفت چقدر ایمن هستند و از چه روشی ایمن را رعایت می‌کنند. گرچه احتمال حادثه‌ای که منجر به انتشار رادیواکتیویته از خود هسته راکتور هسته‌ای از کشتی یا زیردریایی به محیط می‌شود بسیار کم است اما وقوع حادثه قابل انکار نیست. مطالعات زیادی در مورد خطرات وقوع حادثه در راکتورهای هسته‌ای انجام شده‌است اما در این مقاله از دید توصیفی به بررسی جنبه‌های مختلف این حادثه در یک شناور یا زیردریایی هسته‌ای پرداخته شده‌است و میزان خطرات ناشی از این حوادث مورد بررسی قرار گرفته است. در این مقاله نشان داده شده‌است که شناورها و زیردریایی‌های هسته‌ای از سطح ایمنی بالایی جهت جلوگیری از انتشار مواد رادیواکتیو در اثر وقوع حادثه برخوردار بوده و این جنبه‌ها در مرحله طراحی و ساخت مورد توجه قرار گرفته‌اند. از آنجا که در هر سامانه هسته‌ای، زیر سامانه‌های پوشش سوخت (غلاف)، سامانه خنک‌کننده و محفظه ایمنی باعث نشت مواد رادیو اکتیو به محیط زیست می‌گردند. پس از تقسیم‌بندی حوادث هسته‌ای بر اساس هر کدام از این زیر سامانه‌ها، به بررسی ملاحظات ایمنی منظور شده جهت جلوگیری از انتشار آلودگی و حفظ ایمنی هسته‌ای پرداخته شده‌ است. سپس به بررسی ویژگی‌های انتشاری مواد رادیواکتیو منتشر شده در محیط دریایی در صورت بروز حادثه هسته‌ای از نظر نیمه عمر، برد انتشاری و انواع واپاشی‌های آنها در طول نیمه عمرشان پرداخته شده‌است. در نهایت نقش بسیار مهم آب دریا در تضعیف و ترقیق مواد خواص تابشی مواد رادیواکتیو بررسی شده‌است و نشان دادیم که نوترون‌ها سریع و پرتوهای گامای در زیر آب، به سرعت توسط آب دریای اطراف ضعیف می‌شوند و معمولاً کمتر از 1 متر حرکت می‌کنند. همچنین اغلب مواد رادیواکتیو حاصل از یک حادثه هسته‌ای دارای تابش‌های رادیواکتیو از جنس آلفا (α) و بتا (β) هستند که این دو نوع تابش در آب دارای برد بسیار محدود زیر 10 سانتی‌متر هستند و آب دریا حفاظ خوبی در برابر انتشار پرتویی این نوع آلودگی‌ها است. 2 The operation of marine nuclear reactors mirrors that of all nuclear reactors. However, unlike other reactors, much of the information regarding marine reactors is classified, making it challenging to assess their safety levels. While the likelihood of an accident resulting in the release of radioactivity from the core of a nuclear reactor on a ship or submarine into the environment is minimal, the potential for such incidents cannot be disregarded. Numerous studies have explored the risks associated with accidents in nuclear reactors. This article provides a descriptive examination of various aspects of accidents in nuclear ships and submarines, delving into the extent of risks posed by these incidents. The article highlights the rigorous safety measures incorporated into the design and construction of nuclear vessels and submarines to prevent the release of radioactive materials in case of accidents. Each nuclear system, including the fuel casing, cooling system, and safety chamber, presents potential risks of radioactive material leakage into the environment. By categorizing nuclear accidents based on these subsystems, safety protocols aimed at preventing contamination spread and ensuring nuclear safety are reviewed. Furthermore, the emission characteristics of radioactive materials released into the marine environment during a nuclear accident are explored in terms of half-life, emission range, and decay types. The study also investigates the crucial role of seawater in attenuating and modifying the radiation properties of radioactive materials. It is demonstrated that fast neutrons and gamma rays are rapidly attenuated by surrounding seawater, typically traveling less than 1 meter. Additionally, most radioactive materials resulting from a nuclear accident emit alpha (α) and beta (β) radiation, both of which have limited ranges of less than 10 cm in water, with seawater serving as an effective shield against this type of radiation pollution. 231 242 2023/08/22024/01/192023/08/302023/12/302024/01/3 1402/10/13 2024/02/172024/01/282024/02/172024/02/252024/02/17 1402/11/28 محمود رضا عباسی Mahmood Reza Abbasi دانشکده علوم پایه، دانشگاه افسری و تربیت پاسداری امام حسین(ع)، تهران، ایران phys.ocean.abbasi@gmai.com Marine nuclear reactors Radioactive Pollution Accident. راکتورهای هسته‌ای دریایی رادیواکتیو آلودگی حادثه. ## ##

مروری بر اثر آلاینده‌های پلاستیکی بر مرگ‌ومیر لاک‌پشت‌های دریایی (با تأکید بر سواحل ایرانی دریای عمان) Impact of Plastic Pollution on Sea Turtle Mortality, with a Focus on the Iranian Coast of the Sea of Oman 1 1 آلاینده‌های پلاستیکی امروزه به‌عنوان یک تهدید جدی برای تعادل اکولوژیکی در اکوسیستم‌های دریایی محسوب می‌شوند. یکی از جانوران دریایی که به‌شدت تحت تأثیر این آلاینده‌های مخرب قرار دارند لاک‌پشت‌های‌ دریایی می‌باشند. این آبزیان با اشتباه گرفتن پلاستیک با مواد غذایی، از آن‌ها تغذیه می‌کنند و این امر باعث انسداد در مجاری تنفسی و گوارشی موجود شده و نهایتاً مرگ جانور را در پی دارد. نتایج بسیاری از مطالعات نشان می‌دهد، گیر افتادن در تورهای ماهیگیری و خفگی در اثر عدم اکسیژن، یک عامل مهم در مرگ‌ومیر لاک‌پشت‌های دریایی است. بررسی یافته‌های مطالعات پژوهشگران نشان می‌دهد پسماند‌های پلاستیکی حتی در مقادیر بسیار ناچیز قادر به کشتن لاک‌پشت‌های دریایی هستند. قطعات پلاستیکی در هنگام مصرف می‌توانند در دستگاه گوارش موجود جمع شده و یا باعث انسداد مجاری تنفسی و گوارشی شوند که درهرصورت کشنده است. مطالعه حاضر تلاش می‌کند با بررسی، مرور شواهد و نتایج مطالعات پژوهشگران در رابطه با مرگ‌ومیر لاک‌پشت‌های دریایی به‌ویژه در آب‌های دریایی ایران، نقش آلاینده‌های دریایی به‌ویژه پلاستیک‌ها را در رابطه با حیات لاک‌پشت‌های دریایی ارزیابی کند. مطالعه حاضر در دو بخش انجام شده است؛ بخش اول شامل مطالعات مروری-توصیفی که سعی شده با استفاده از منابع داخلی و خارجی، به بررسی اثر مواد پلاستیک بر زندگی لاک‌پشت‌های دریایی و به‌ویژه گونه‌های نواحی ایرانی دریایی عمان پرداخته شود و مرحله دوم شامل مطالعات میدانی و آزمایشگاهی جهت شناسایی گونه‌های لاک‌پشت و علت مرگ‌ومیر لاک‌پشت‌های دریایی در منطقه موردمطالعه است. در آبان 1397 تعداد 35 لاشه لاک‌پشت دریایی در سواحل منطقه دَرَک در جنوب استان سیستان و بلوچستان مشاهده شد. پس از بررسی‌های میدانی و آزمایشگاهی بلع پلاستیک توسط این موجودات یک عامل مؤثر در از بین رفتن آن‌ها تشخیص داده شد. در اکثر نقاط ساحلی دریای عمان به‌ویژه منطقه ساحلی درک، به دلیل افزایش تردد گردشگران و ساخت‌وسازهای ساحلی و همچنین دور ریختن ادوات صیادی مستعمل و بلا استفاده به‌خصوص تورهای ماهیگیری، مقادیر بسیار زیادی مواد پلاستیکی در دریا و سواحل رها می‌شود و دراین‌بین، جمعیت لاک‌پشت‌های دریایی در سواحل شمالی دریای عمان در معرض انواع پسماند‌های دریایی قرار دارند. با توجه به نقش پلاستیک در نابودی لاک‌پشت‌های منطقه، اعمال و اجرای برنامه‌های مدیریتی جهت کاهش پسماند‌های دریایی در منطقه با تأکید بر آلاینده‌های پلاستیکی ناشی از فعالیت‌های صیادی، آموزش صیادان و اهالی بومی جهت حفاظت از لاک‌پشت‌های دریایی و بازنگری در استفاده از ادوات صیادی ضروری می‌نماید. 2 Plastic pollutants have emerged as a significant threat to the delicate ecological balance of marine ecosystems. Among the marine species profoundly impacted by these pollutants are sea turtles. Mistaking plastic for food, sea turtles ingest it, leading to blockages in their respiratory and digestive systems, ultimately resulting in their death. Research findings consistently highlight entanglement in fishing nets and suffocation due to oxygen deprivation as key contributors to sea turtle mortality. Numerous studies have demonstrated that even small amounts of plastic waste can prove fatal to sea turtles. Plastic fragments can accumulate in their digestive tracts, causing obstructions that are often lethal. This study aims to assess the impact of marine pollutants, particularly plastics, on sea turtle survival by analyzing and synthesizing existing research on sea turtle mortality, focusing on the waters surrounding Iran. The study is divided into two parts: the first part comprises a review of descriptive studies investigating the effects of plastic pollution on sea turtles, specifically those inhabiting Iranian marine regions near Oman, utilizing both domestic and international sources. The second part involves field and laboratory studies to identify turtle species and determine the causes of sea turtle mortality in the study area. In November 2017, 35 sea turtle carcasses were discovered on the shores of the Darak region in southern Sistan and Baluchistan province. Subsequent field and laboratory analyses revealed that plastic ingestion was a significant factor contributing to their demise. Coastal areas along the Sea of Oman, particularly the Darek coastal region, witness high levels of plastic pollution due to increased tourist activities, coastal developments, and the improper disposal of fishing gear, notably fishing nets. Sea turtle populations along the northern shores of the Sea of Oman are consequently exposed to various forms of marine debris. Given the destructive role of plastic pollution on turtles in the region, urgent measures are required to implement management programs aimed at reducing marine waste, with a specific focus on plastic pollutants stemming from fishing activities. Educating fishermen and local residents on sea turtle conservation practices and reviewing fishing equipment usage are crucial steps towards safeguarding these vulnerable marine creatures. 243 254 2023/08/22024/01/192023/08/302023/12/302024/01/32023/04/21 1402/2/1 2024/02/172024/01/282024/02/172024/02/252024/02/172024/01/28 1402/11/8 روح اله زارع Rouhollah Zare گروه زیست‌شناسی دریا، دانشکده علوم دریایی، دانشگاه دریانوردی و علوم دریایی چابهار، چابهار، ایران rzare59@gmail.com محمد علی آصفی Mohammad Ali Asefi دانشگاه دریانوردی و علوم دریایی چابهار M.ali.asefi@gmail.com Marine debris Sea Turtle Marine Environment Oman Sea پسماند‌های دریایی لاک‌پشت دریایی محیط‌زیست دریایی دریای عمان. ## ##

ارزیابی رابطه امید به زندگی دانشجویان رشته پزشکی با شرکت در فعالیت‌های داوطلبانه (اردوهای جهادی) در شهرهای جنوبی ایران Investigating the Relationship between Medical Students' Life Expectancy and Participation in Voluntary Activities in Southern Cities of Iran 1 1 زمینه و هدف: در سال‏های گذشته دانشگاه نظامی در راستای برنامه‏های تربیتی دانشجویان و استفاده از توانمندی دانشجویان جهت ارائه خدمت به اقشار محروم جامعه اردوهای جهادی برگزار کرده است. لذا در این مطالعه ما برآن شدیم که تاثیر شرکت در اردوهای جهادی بعنوان یک حرکت داوطلبانه مفید و موثر را بر میزان امید به زندگی دانشجویان علوم پزشکی را در یک دانشگاه نظامی بسنجیم. روش‌ها: این مطالعه مقطعی در سال 1401 در دانشگاه نظامی انجام شد. جامعه مورد مطالعه دانشجویان دانشگاه نظامی بود. عدم تمایل به ادامه همکاری با تیم پژوهش معیار خروج از مطالعه بود. جهت تکمیل این پرسشنامه ها که توسط 200 نفراز دانشجویان انجام شد، از طریق سامانه‌های الکترونیکی آنلاین از قبیل پرس لاین و بصورت کاغذی، با مراجعه حضوری به دانشجویان در محیط های دانشجویی دانشگاه شامل کلاس‌های درس، جلسات مورنینگ گزارش و سایر جلسات جمعی آموزشی و پژوهشی و یا در خوابگاه های دانشجویی دانشگاه نظامی به روش نمونه‌گیری طبقه ای جمع‌آوری اطلاعات انجام شد. یافته‌ها: در این مطالعه تعداد 200 نفر شرکت کردند که 81% مرد و 19% زن بودند. تعداد 123 نفر (5/61%) در رده سنی 20 تا 25 سال بودند. تعداد 97% افراد رشته پزشکی بودند. تعداد 137 نفر (5/68%) در مقطع دکتری حرفه‌ای تحصیل می‌کردند و تعداد 57 نفر (5/28%) در مقطع تخصص پزشکی تحصیل می‌کردند. تعداد 86 (43%) اصلا در اردوهای جهادی شرکت نکرده بودند. تعداد 114 (57%) حداقل یک بار در اردوهای جهادی شرکت کرده بودند. پرسشنامه امید به زندگی در افرادی که اصلاً در اردوهای جهادی شرکت نداشتند 46/11±62/165و در افرادی که تعداد سه بار در اردوهای جهادی شرکت داشتند 51/18±96/174 بود (001/0P=). رابطه معنی‌داری بین مقطع تحصیلی و تعداد شرکت در اردوهای جهادی وجود داشت (001/0P<). میانگین پرسشنامه امید به زندگی در افراد در مقطع دکتری حرفه‌ای 25/15±07/171 و در افرادی در مقطع تخصص 88/7±75/163 بود (004/0P=). میانگین امید به زندگی در متاهلین 04/9±58/165 و در مجردین 81/15±40/171 بود (004/0P=). نتیجه‌گیری: نتایج نشان داد که دانشجویان پزشکی که بیشتر در اردوهای جهادی به صورت داوطلبانه شرکت داشتند میزان امید به زندگی بالاتری را داشتند. این مطالعه پیشنهاد می‌کند که ارتباط بین فعالیت‏های داوطلبانه و پیامدهای سلامت جسمی و روانی باید به طور گسترده مورد مطالعه قرار گیرد. 2 Background and Aim: Over the years, the Military University of Medical Sciences has organized jihadi camps as part of students' educational programs, utilizing their capabilities to serve disadvantaged sections of society. Hence, this study aims to assess the impact of participation in jihadi camps as a valuable and effective voluntary movement on the life expectancy of students across various medical sciences departments at the Military University of Medical Sciences. Methods: This cross-sectional study was conducted in 2022 at the Military University of Medical Sciences. The study population comprised students of the Military University of Medical Sciences. Non-cooperation with the research team was the withdrawal criterion, and 200 students completed questionnaires through online electronic systems like Press Line and in paper form by personally approaching students in university settings such as classrooms, morning report sessions, and other educational gatherings. Additionally, research was carried out in the student dormitories of Baqiyatallah University of Medical Sciences using stratified sampling methods to gather information. Results: Two hundred individuals participated in this study, with 81.0% being men and 19.0% women. Among them, 123 individuals (61.5%) fell into the 20-25 age group. 97% of participants were medical students, with 137 (68.5%) pursuing professional doctoral studies and 57 (28.5%) specializing. Of the participants, 86 (43%) had not engaged in jihadi camps at all, while 114 (57%) had participated at least once. The life expectancy questionnaire score was 165.62±11.46 for non-participants in jihadi camps and 174.96±18.51 for those who engaged three times (P=0.001). A significant relationship was found between education level and jihadi camp participation (P<0.001). The average life expectancy questionnaire score was 171.07±15.25 for professional doctoral students and 163.75±7.88 for those specializing (P=0.004). Married individuals scored an average of 165.58±9.04, while unmarried individuals scored 171.40±15.81 (P=0.004). Conclusion: The findings indicate that medical students voluntarily participating in jihadi camps exhibited higher life expectancies. This study underscores the importance of further investigating the link between voluntary activities and physical and mental health outcomes. 255 264 2023/08/22024/01/192023/08/302023/12/302024/01/32023/04/212023/08/20 1402/5/29 2024/02/172024/01/282024/02/172024/02/252024/02/172024/01/282024/02/17 1402/11/28 سید محمدرضا آموزگار زواره Seyed Mohammadreza Amouzegar Zavareh مرکز تحقیقات آترواسکلروز، پژوهشکده علوم بالینی، دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله، تهران، ایران seyedmohammadrezaamoozgar@gmail.com علیرضا مرادی Alireza Moradi دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله، alirezaMoradi12@gmail.com مسعود لطیفی پور Masoud Latifi-Pour مرکز تحقیقات آسیب های شیمیایی، مؤسسه زیست شناسی و مسمومیت های سیستمی، دانشگاه علوم پزشکی بقیه االله، تهران، ایران latifi3t@gmail.com Life Expectancy Medical Students Volunteer Activities. امید به زندگی دانشجویان پزشکی فعالیت‌های داوطلبانه. ## ##

عوامل موثر بر تاب‌آوری سیستم‌های درمانی در پاندمی عوامل عفونی نوپدید و بازپدید: مطالعه مروری روایتی Factors Influencing the Resilience of Treatment Systems during Pandemics of Emerging and Re-Emerging Infectious Agents: A Narrative Review 1 1 از جمله سیستم‌های مهم و موثر در پاسخ‌گویی به پاندمی‌های عوامل عفونی نوپدید و بازپدید، نظام سلامت موجود در کشورهای مختلف می‌باشد. نظام سلامت خود متشکل از یک سیستم بسیار پیچیده سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی می‌باشد. بنابراین، مطالعات مختلف برقراری هماهنگی بین نظام سلامت، سیستم‌های فرعی آن و سیستم بزرگ پیرامون آن برای دستیابی به اهداف تعیین شده را ضروری دانسته‌اند. پاسخگویی به تهدیدات بیولوژیک، انواع شوک‌های اقتصادی، اجتماعی، بلاهای طبیعی، جنگ و ... از جمله وظایف مهم نظام سلامت و زیر مجموعه‌های آن می‌باشد. نظام سلامت موفق، نظامی است که بتواند خودش را با تغییرات بوجود آمده تطبیق و تغییر دهد. استراتژی‌های تقویت تاب‌آوری نظام سلامت برای پاسخ‌دهی مناسب به شوک‌ها و بحران‌های حاد، ناگهانی و شدید متفاوت از پاسخ دهی به چالش‌های شناخته شده و مزمن نظیر سالمندی جمعیت و چالش‌های روتین مدیران سازمان‌های بهداشتی و درمانی است. تاب‌آوری فضاهای کاربری بهداشتی و درمانی مفهوم جدیدی است که رویکرد اصلی آن آسیب‌پذیری کمتر و انعطاف‌پذیری بیشتر برای شهرها در برابر تنش‌ها و حوادث انسانی و غیر‌انسانی است به گونه‌ای که یک شهر را طوری بازبینی نماییم که هنگام بحران آمادگی لازم را داشته باشد. به‌طوری‌که، به سرعت به شرایط جدید پاسخ داده و با کمترین آسیب به کار خود ادامه دهد. به دلیل ماهیت حساسیت فضاهای با کاربری بهداشتی و درمانی و میل به تاب‌آوری آنان هنگام ظهور بیمارهای پاندمیک متضمن استفاده از تدابیر و تدوین الگویی اختصاصی است. چون تحقیقات گذشته در حوزه تعریف تاب‌آوری بیشتر در بلاهای طبیعی همچون سیل و زلزله آثار متعددی است و معمولاً نوع کالبدی-ساختاری شهر مد نظر بوده است اما در حوزه فضایی کاربری مراکز درمانی و نیز از همه مهم‌تر تدوین راهکار‌های مناسب بی‌بهره بوده است. بنابراین مطالعه حاضر با هدف معرفی عوامل موثر بر تاب‌آوری سیستم‌های درمانی در پاندمی عوامل عفونی نوپدید و بازپدید طراحی گردید. 2 The health system plays a crucial role in responding to pandemics caused by emerging and re-emerging infectious agents. It is a complex system encompassing political, economic, social, and environmental components. Coordination among the health system, its sub-systems, and the broader ecosystem is essential to achieve desired outcomes. Addressing biological threats, economic and social shocks, natural disasters, and conflicts is a key task of the health system and its subsets. A successful health system is one that can adapt and evolve in response to changing needs. Strategies to enhance the resilience of the health system in dealing with acute, sudden, and severe shocks differ from those needed to address well-known chronic challenges such as an aging population. The concept of resilience in health and treatment facilities is relatively new, aiming to reduce vulnerability and increase adaptability to human and non-human pressures and unforeseen events, enabling swift responses to changing circumstances while minimizing damage. Given the critical nature of healthcare spaces and the need for resilience during pandemics, specific measures and models are necessary. Previous research on resilience has focused on natural disasters like floods and earthquakes, primarily considering the physical structure of cities. However, there is a lack of focus on healthcare facilities and the development of suitable solutions. Therefore, this study aims to identify the factors influencing the resilience of treatment systems during pandemics of emerging and re-emerging infectious agents. 265 271 2023/08/22024/01/192023/08/302023/12/302024/01/32023/04/212023/08/202024/01/5 1402/10/15 2024/02/172024/01/282024/02/172024/02/252024/02/172024/01/282024/02/172024/02/17 1402/11/28 حمید رضا عسگری Hamidreza Asgari دانشجوی دکتری، گروه شهرسازی، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران. hamidasgari1365@gmail.com زهره داودپور Zohra Davoudpour گروه شهرسازی، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران zdavoudpour@yahoo.com وحید بیگدلی راد Vahid Bigdelirad دانشیار، گروه شهرسازی، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران. vahid.bigdeli@gmail.com بهاره مجربی کرمانی Bahareh Mojarabi Kermani استادیار، گروه شهرسازی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران. bmojarabikermani@gmail.com Health System Infectious Agents Emerging and Re-Emerging Diseases Epidemiological Shocks Resilience Medical Systems. نظام سلامت عوامل عفونی بیماری‌های نوپدید و بازپدید شوک‌های اپیدمیولوژیک تاب‌آوری سیستم‌های درمانی. ## ##