Journal of Marine Medicine

fa مروری بر شش‌دهه تکامل ایمونواسی جریان جانبی(LFIA): از کاربردهای بالینی و تشخیص متابولیت‌ها تا نقش کلیدی در تشخیص کووید ۱۹ و توسعه کیت‌های سریع در صنعت آبزی‌پروری A Review of Six Decades of Lateral Flow Immunoassay (LFIA) Development: From Clinical Applications and Metabolic Marker Detection to Its Pivotal Role in COVID-19 Diagnosis and the Development of Rapid Kits in Aquaculture طب دریا Marine Medicine مروری Review <div style="text-align: justify;">فناوری‌های مبتنی بر ایمونواسی جریان جانبی (Lateral Flow Immunoassay, LFIA) که گاهی با عنوان آزمایش‌های ایمونوکروماتوگرافی نیز شناخته می‌شوند، در شش‌دهه گذشته به‌طور گسترده‌ای در تشخیص بیماری‌ها مورد استفاده قرار گرفته‌اند. این سیستم‌ها امکان شناسایی سریع لیگاندهای زیستی را در نمونه‌های بیولوژیک فراهم می‌کنند. مزایای اصلی این روش، هزینه پایین، دسترسی آسان، سرعت بالا و سهولت استفاده بدون نیاز به تجهیزات آزمایشگاهی پیچیده است. جذابیت این ابزارهای تشخیصی قابل‌حمل، عمدتاً ناشی از حساسیت و ویژگی تحلیلی قابل‌قبول، همراه با قابلیت قرائت چشمی نتایج است. به‌دلیل همین ویژگی‌ها،LFIA  به‌ویژه در کشورهای در حال توسعه و شرایط اضطراری پزشکی مورد استقبال فراوان قرار گرفته است. در ایران نیز همگام با پیشرفت‌های جهانی، زمینه‌های توسعه و بهبود این فناوری فراهم شده است. این مطالعه با رویکردی ساختاریافته، به مرور سیر تکاملی، مزایا، محدودیت‌ها و کاربردهای نوین ایمونواسی جریان جانبی در حوزه‌های مختلف از جمله تشخیص بیماری کووید‑۱۹ می‌پردازد. همچنین، دستاوردهای جدید در حوزه شیلات و آبزی‌پروری، نظیر طراحی و ساخت کیت‌های سریع تشخیص بیماری‌های ویروسی مهم آبزیان مانند بیماری نکروز عصبی ویروسی (VNN)، بیماری سپتی‌سمی هموراژیک ویروسی (VHS) و بیماری کوی هرپس ویروسی (KHV) مورد بررسی قرار می‌گیرد.</div> <div style="text-align: justify;">Lateral Flow Immunoassay (LFIA) technologies, also known as immunochromatographic assays, have been extensively utilized over the past six decades for disease diagnosis. These systems enable the rapid detection of biological ligands in clinical and environmental samples. Their primary advantages include low cost, accessibility, rapid turnaround time, and ease of use without the need for sophisticated laboratory equipment. The appeal of these portable diagnostic tools stems mainly from their acceptable analytical sensitivity and specificity, coupled with the visual interpretability of results. Due to these features, LFIA has gained significant traction, particularly in developing countries and emergency medical settings. In Iran, alongside global advancements, opportunities for the refinement and expansion of this technology have emerged. This article provides a structured review of the evolutionary trajectory, advantages, limitations, and modern applications of LFIA across various fields, including COVID-19 diagnosis. Furthermore, it highlights recent achievements in fisheries and aquaculture, such as the design and development of rapid diagnostic kits for major viral pathogens, including Viral Nervous Necrosis (VNN), Viral Hemorrhagic Septicemia (VHS), and Koi Herpesvirus (KHV).</div> ایمونواسی جریان جانبی (LFIA), تشخیص سریع کووید ۱۹, عوامل بیماری‌زای آبزیان, تشخیص بیماری‌های ویروسی, کیت‌های سریع تشخیصی Lateral Flow Immunoassay (LFIA), Rapid COVID-19 Diagnosis, Aquatic Pathogens, Viral Disease Detection, Rapid Diagnostic Kits 210 228 http://jmarmed.ir/browse.php?a_code=A-10-493-1&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Jalil Zorriehzahra سید محمد جلیل ذریه زهرا m.zorriehzahra@areeo.ac.ir 10031947532846006166 10031947532846006166 No Department of Aquatic Animal Health and Disease, Iranian Fisheries Science Research Institute (IFSRI), Agricultural Research Education and Extension Organization (AREEO), Tehran, Iran گروه بهداشت و بیماری‌های آبزیان، موسسه تحقیقات علوم شیلاتی ایران ، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران Mina Ziarati مینا زیارتی Mziarati2@gmail.com 10031947532846006167 10031947532846006167 No Department of Microbiology, National Center for Survey and Disease Diagnosis, Iran Veterinary Organization (IVO), Bushehr, Iran. Animal and Anmal Products-borne Disease Research Center, Tehran, Iran گروه میکروبیولوژی، مرکز ملی بررسی و تشخیص بیماری‌ها، سازمان دامپزشکی کشور، بوشهر، ایران. مرکز تحقیقات بیماری‌های منتقله از دام و محصولات دامی، تهران، ایران Monireh Faeed منیره فئید faeedm2@gmail.com 10031947532846006168 10031947532846006168 No Inland Waters Aquaculture Research Center, Iranian Fisheries Sciences Research Institute, Agricultural Research, Education and Extension Organization, Bandar Anzali, Iran مرکز تحقیقات آبزی‌پروری آب‌های داخلی، موسسه تحقیقات علوم شیلاتی ایران، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، بندر انزلی، ایران Parisa Mohammadisefat پریسا محمدی صفت p.mohammadisefat@urmia.ac.ir 10031947532846006169 10031947532846006169 No Department of Fisheries, Faculty of Natural Resources, Urmia University, Urmia, Iran گروه شیلات، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران Laleh Yazdanpanah Goharrizi لاله یزدان پناه گوهرریزی l.yazdanpanah@areeo.ac.ir 10031947532846006170 10031947532846006170 Yes Department of Fishery Science, Microbiology, Agricultural and Natural Recourses Research and Education Center of Kerman. Agricultural Research Education and Extension Organization (AREEO), Tehran, Iran گروه علوم شیلاتی، میکروبیولوژی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی کرمان. سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران Sana Yousefian Jezi ثنا یوسفیان جزی sanayousefian@yahoo.com 10031947532846006171 10031947532846006171 No Department of Nanobiotechnology and Biomimetics, School of Life Science Engineering, College of Interdisciplinary Science and Technology, University of Tehran, Iran گروه نانو زیست فناوری و زیست الهام، دانشکده مهندسی علوم زیستی، دانشکدگان علوم و فناوری‌های میان رشته‌ای، دانشگاه تهران، تهران، ایران