Journal of Marine Medicine

fa مقایسه عوامل مؤثر بر اختلال استرس پس از سانحه ناشی از سیل: ایران در برابر کشورهای توسعه‌یافته Comparison of Factors Influencing Post-Traumatic Stress Disorder Following Floods: Iran versus Developed Countries طب دریا Marine Medicine مروری Review <div style="text-align: justify;">زمینه و هدف: سیل به‌عنوان یکی از شایع‌ترین بلایای طبیعی، پیامدهای روان‌شناختی گسترده‌ای از جمله اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) به دنبال دارد. هدف این مطالعه، مقایسه شیوع و همچنین شناسایی عوامل خطر و عوامل محافظ مؤثر بر PTSD ناشی از سیل در ایران و کشورهای توسعه‌یافته است. روش: این پژوهش به‌صورت یک مرور روایتی–تطبیقی انجام شد. داده‌های مورد نیاز از طریق جست‌وجو در پایگاه‌های اطلاعاتی بین‌المللی (PubMed، Scopus، Web of Science، Google Scholar) و داخلی (SID و Magiran) با کلیدواژه‌های مرتبط با PTSD، سیل، عوامل خطر و عوامل محافظ و معادل‌های فارسی آن‌ها در بازه زمانی ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۵ گردآوری شد. مطالعات مربوط به ایران و کشورهای توسعه‌یافته منتخب (ایالات متحده، استرالیا، ژاپن، کانادا، چین و آلمان) استخراج و مورد تحلیل مقایسه‌ای قرار گرفتند. یافته‌ها: بر اساس مطالعات بررسی‌شده، شیوع PTSD ناشی از سیل در ایران بین ۱۲ تا ۶۴ درصد و در کشورهای توسعه‌یافته بین ۵.۷ تا ۴۵ درصد گزارش شده است. الگوی عوامل خطر و محافظ در هر دو گروه کشورها مشابه بود. عوامل خطر در چهار دسته اصلی طبقه‌بندی شدند: ۱) ویژگی‌های جمعیت‌شناختی و فردی، ۲) شدت و ماهیت مواجهه با سیل، ۳) استرسورهای ثانویه و پیامدهای اجتماعی–اقتصادی، و ۴) سابقه روانی و ویژگی‌های شخصیتی. عوامل محافظ نیز در سه حوزه اصلی جای گرفتند: ۱) منابع فردی و روان‌شناختی، ۲) حمایت اجتماعی و سرمایه جمعی، و ۳) دسترسی به خدمات و پاسخ نهادی. با وجود برخورداری نسبی ایران از شبکه‌های حمایت اجتماعی، ضعف در مداخلات ساختاریافته و نظام‌مند در مقایسه با کشورهای توسعه‌یافته مشهود بود. نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان می‌دهد که علی‌رغم تلاش‌های اولیه در پاسخ به پیامدهای روانی سیل، ایران همچنان با چالش‌هایی از جمله فقدان نظام ملی غربالگری PTSD، کمبود داده‌های طولی و ضعف در ادغام خدمات روان‌شناختی با حمایت‌های اجتماعی–اقتصادی مواجه است. این مطالعه بر ضرورت تدوین یک مدل ملی یکپارچه برای سلامت روان پس از بلایا، بهره‌گیری از تجارب موفق بین‌المللی و اجرای مداخلات ترکیبی روانی–اجتماعی برای گروه‌های پرخطر تأکید می‌کند. </div> <div style="text-align: justify;">Background and Aim: Floods are among the most common natural disasters worldwide, leading to widespread psychological consequences, including Post-Traumatic Stress Disorder (PTSD). This study aimed to compare the prevalence and risk/protective factors of PTSD related to floods in Iran and developed countries. Methods: This research was conducted as a narrative-comparative review. Data were gathered through searches of international databases (PubMed, Scopus, Web of Science, Google Scholar) and domestic databases (SID, Magiran) using keywords related to PTSD, floods, risk factors, protective factors, and their Persian equivalents, covering the period from 2000 to 2025. Studies from Iran and selected developed countries (United States, Australia, Japan, Canada, China, and Germany) were extracted and subjected to comparative analysis. Results: Based on the reviewed studies, the prevalence of flood-related PTSD in Iran ranged from 12% to 64%, while in developed countries, it ranged from 5.7% to 45%. The patterns of risk and protective factors were similar in both groups. Risk factors were categorized into four main domains: 1) demographic and individual characteristics, 2) severity and nature of flood exposure, 3) secondary stressors and socioeconomic consequences, and 4) psychological history and personality traits. Protective factors were grouped into three key areas: 1) individual and psychological resources, 2) social support and collective capital, and 3) access to services and institutional response. Despite Iran's relatively strong social support networks, a notable weakness in structured and systematic interventions compared to developed countries was observed. Conclusion: The findings indicate that, despite initial efforts to address the psychological impacts of floods, Iran continues to face challenges such as the lack of a national PTSD screening system, insufficient longitudinal data, and weak integration of psychological services with socioeconomic support. This study emphasizes the necessity of developing an integrated national model for post-disaster mental health, leveraging successful international experiences, and implementing combined psychosocial interventions for high-risk groups.  </div> سیل, اختلال استرس پس از سانحه, شیوع, عوامل خطر, عوامل محافظ Flood, Post-Traumatic Stress Disorder, Prevalence, Risk Factors, Protective Factors 155 162 http://jmarmed.ir/browse.php?a_code=A-10-204-2&slc_lang=fa&sid=1 Seyed Hassan Saadat سید حسن سعادت saadat350@gmail.com 10031947532846006146 10031947532846006146 No Shima Shahyad شیما شهیاد shima.shahyad@gmail.com 10031947532846006147 10031947532846006147 Yes Neuroscience Research Center, Baqiyatallah University of Medical Sciences, Tehran, Iran مرکز تحقیقات علوم اعصاب، دانشگاه علوم پزشکی بقیهالله(عج)، تهران، ایران