Journal of Marine Medicine

fa شناسایی جانداران خطرناک دریایی در خلیج فارس و دریای خزر و اصول نجات مصدومان ناشی از گزیدگی و سموم دریایی Identification of Dangerous Marine Organisms in the Persian Gulf and the Caspian Sea, and Principles of Rescue for Victims of Envenomation and Marine Toxins طب دریا Marine Medicine مروری Review <div style="text-align: justify;">زمینه و هدف: خلیج فارس و دریای خزر با برخورداری از تنوع زیستی قابل توجه، میزبان گونه‌های متعددی از جانداران دریایی هستند که برخی از آن‌ها می‌توانند برای انسان خطرناک باشند. از آن‌جایی که تعاملات انسانی با این محیط‌ها (از طریق غواصی، شنا و صیادی) در حال افزایش است، شناخت این گونه‌های خطرآفرین و فراگیری اصول کمک‌های اولیه و نجات مصدومان از ضروریات اجتناب‌ناپذیر به‌شمار می‌رود. این مقاله به منظور شناسایی گونه‌های خطرناک و ارائه پروتکل‌های امدادی در مواجهه با آن‌ها تدوین شده است. روش‌ها: در این مطالعه مروری، گونه‌های خطرناک و سمی آب‌های خلیج فارس و دریای خزر بر اساس مطالعات کتابخانه‌ای و پایگاه‌های داده معتبر علمی شناسایی و دسته‌بندی شدند. سپس، با استناد به استانداردهای بین‌المللی امداد و نجات (مانند دستورالعمل‌های سازمانهای معتبری مانند Red Cross و DAN) پروتکل‌های علمی برای پیشگیری و اقدامات اولیه پزشکی پس از گزیدگی، برقگرفتگی و مسمومیت‌های ناشی از این جانداران ارائه گردید. یافته‌ها: مهم‌ترین گونه‌های شناسایی‌شده در این نواحی شامل عروس‌های دریایی سمی (مانند Cassiopea andromeda)، ماهیان زهرآگین (مانند عقربماهی و سنگماهی)، انواع کِرم‌های پرتار خاردار،stingrays  (ساسماهیان) و نیز کوسه‌ها هستند. حملات این جانداران عموماً دفاعی و در پاسخ به تهاجم به قلمروی آن‌ها صورت می‌پذیرد. یافته‌ها بر اهمیت اقدامات فوری مانند شستشوی محل آسیب با آب دریا (و نه آب شیرین)، خارج کردن اجسام خارجی، استفاده از گرمای خشک برای غیرفعال کردن سموم و انتقال سریع مصدوم به مراکز درمانی تأکید دارد. نتیجه‌گیری: آگاهی از اکوسیستم محل فعالیت، شناسایی جانداران خطرناک و رعایت اصول ایمنی، مؤثرترین راه برای پیشگیری از حوادث است. با این حال، آموزش همگانی اصول اولیه کمک‌های اولیه ویژه گزیدگی‌ها و سموم دریایی برای کاستن از عوارض و افزایش احتمال نجات مصدومان امری حیاتی است. پیشنهاد می‌شود این آموزش‌ها در اختیار گروه‌های پرخطر مانند غواصان، صیادان و نیروهای امدادی قرار گیرد.</div> <div style="text-align: justify;">Background and Aim: The Persian Gulf and the Caspian Sea, with their remarkable biodiversity, host numerous marine species, some of which may pose serious risks to human health. As human interactions with these environments -through activities such as diving, swimming, and fishing- continue to increase, recognizing hazardous species and mastering first-aid principles for managing marine injuries and envenomations have become indispensable. This article was developed to identify dangerous species and to provide rescue protocols for dealing with their associated risks. Methods: In this review study, hazardous and toxic species of the Persian Gulf and the Caspian Sea were identified and categorized based on library research and authoritative scientific databases. Subsequently, first-aid and rescue protocols were developed in accordance with international standards (such as guidelines from the Red Cross and Divers Alert Network [DAN]) for the prevention and initial medical management of stings, electrocution, and poisoning caused by these marine organisms. Results: The main species identified in these regions include toxic jellyfish (e.g., Cassiopea andromeda), venomous fish (such as scorpionfish and stonefish), various bristle-bearing polychaete worms, stingrays, and sharks. Attacks by these organisms are generally defensive, occurring in response to intrusion into their territory. The findings emphasize the importance of immediate actions such as rinsing the affected site with seawater (not freshwater), removing embedded foreign bodies, applying dry heat to inactivate toxins, and rapidly transferring the victim to medical facilities. Conclusion: Awareness of the local ecosystem, accurate identification of dangerous organisms, and adherence to safety protocols are the most effective strategies for preventing incidents. Nevertheless, widespread education on first-aid principles specific to marine envenomation and toxicity is vital for reducing complications and increasing survival chances. It is recommended that such training be provided to high-risk groups, including divers, fishermen, and rescue personnel.</div> کمک‌های اولیه, سموم دریایی, خلیج فارس, دریای خزر, جانوران خطرناک, امداد و نجات. First aid, Marine toxins, Persian Gulf, Caspian Sea, Dangerous animals, Rescue 84 91 http://jmarmed.ir/browse.php?a_code=A-10-479-1&slc_lang=fa&sid=1 Saman Boostani سامان بوستانی samy1389@yahoo.com 10031947532846005975 10031947532846005975 No Department of Veterinary Medicine, Science and Research Branch. Islamic Azad University, Tehran, Iran گروه دامپزشکی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Amir Mohammad Sorouri امیرمحمد سروری amirmohammadsorouri@gmail.com 10031947532846005976 10031947532846005976 No Department of Veterinary Medicine, Science and Research Branch. Islamic Azad University, Tehran, Iran گروه دامپزشکی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Mohammad Reza Heydari محمدرضا حیدری momh7972@gmail.com 10031947532846005977 10031947532846005977 No Department of Veterinary Medicine, Shabestar Branch, Islamic Azad University, Shabestar, Iran گروه دامپزشکی، واحد شبستر، دانشگاه آزاد اسلامی، شبستر، ایران Mohammad Nobakht محمد نوبخت marinemedicine@gmail.com 10031947532846005978 10031947532846005978 Yes Marine Medicine Research Center, Baqiyatallah University of Medical Sciences, Tehran, Iran مرکز تحقیقات طب دریا، دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله(عج)، تهران، ایران