Journal of Marine Medicine

fa تجربه های جهانی حملات CBRNE و تروریسم دریایی- درس‌آموخته‌ها Global experiences of CBRNE attacks and maritime terrorism: Lessons learned طب دریا Marine Medicine مروری Review <div style="text-align: justify;">زمینه و هدف: در دهه‌های اخیر، با ظهور ابزارهای کشتارجمعی، مانند سلاح‌های شیمیایی، بیولوژیک، رادیولوژیکی، هسته‌ای و انفجاری تروریسم دریایی به یکی از مهم‌ترین تهدیدات امنیت بین‌المللی تبدیل شده است. توانایی گروه‌های تروریستی برای دسترسی به فناوری‌های پیچیده و انجام حملات در محیط‌های دریایی، یک چالش جدید را برای جامعه جهانی ایجاد کرده است. چنین اقداماتی نه تنها جان هزاران نفر را به خطر می‌اندازد، بلکه می‌تواند زیرساخت‌های کلیدی مانند بنادر، خطوط کشتیرانی و منابع اقتصادی جهانی را تخریب کند. حملات تروریستی مانند نفتکش «لیمبورگ» در یمن (2002) و برنامه‌های احتمالی القاعده برای استفاده از مواد شیمیایی در پایگاه‌های نظامی نشان‌دهنده جدی بودن این تهدیدات است. لذا تمرکز بر تحلیل تجربیات موفق جهانی، مانند اجرای کدهای امنیتی کشتی‌رانی (ISPS)، می‌تواند الگوهایی عملی برای کاهش آسیب‌پذیری زیرساخت‌های حیاتی ارائه دهد. روشها: این مقاله به صورت مرور اجمالی و هدفمند طراحی شده است. این روش با هدف شناسایی، بررسی و تحلیل مطالعات انجام شده در زمینه تهدیدات تروریسم دریایی و استفاده از سلاح‌های CBRNE (شیمیایی، بیولوژیکی، رادیولوژیکی، هسته‌ای) و ارائه‌ تصویری جامع از مطالعات انجام شده در بازه‌ زمانی 1900 تا 2024 و شناسایی درس‌آموخته‌های این تحقیقات انجام شده است. یافته ها: 17 حادثه مرتبط در این مطالعه مورد بررسی قرار گرفت. یافته ها نشان داد که بیشتر حوادث در مناطق حساس ژئوپلیتیکی مانند تنگه هرمز و جنوب شرق آسیا رخ داده است که نشان‌دهنده ارتباط مستقیم میان تنش‌های منطقه‌ای و آسیب‌پذیری دریایی است. این تهدیدات چندجانبه است و شامل استفاده از مواد شیمیایی و رادیولوژیکی توسط گروه‌های غیردولتی و همچنین فجایع ناشی از مدیریت نامناسب مواد خطرناک است. نتیجه‌گیری: جامعه دریایی باید با تقویت همکاری‌های بین‌المللی، بهبود نظارت بر حمل و نقل مواد خطرناک و اجرای پروتکل‌های امنیتی مانند استانداردهای IMO به مقابله با این تهدیدات بپردازد.</div> Background and Aim: In recent decades, the emergence of weapons of mass destruction, including chemical, biological, radiological, nuclear, and explosive (CBRNE) agents, has positioned maritime terrorism as a critical threat to international security. The increasing ability of terrorist organizations to access advanced technologies and execute attacks in maritime environments presents a growing challenge for global security. Such incidents not only endanger lives but also disrupt critical infrastructure, including ports, shipping lanes, and global trade networks. Notable attacks, such as the 2002 Limburg oil tanker bombing in Yemen and Al-Qaeda’s reported plans to deploy chemical agents in military installations, underscore the severity of these threats. Analyzing global best practices, such as the implementation of the International Ship and Port Facility Security (ISPS) Code, can offer practical strategies to mitigate vulnerabilities in maritime infrastructure. Methods: This study employs a targeted systematic review to identify, analyze, and synthesize research on maritime terrorism and the use of CBRNE weapons. By examining studies conducted between 1900 and 2024, this review provides a comprehensive assessment of past incidents and extracts key lessons learned. Results: A total of 17 maritime terrorism incidents were analyzed. Findings indicate that geopolitically sensitive regions, particularly the Strait of Hormuz and Southeast Asia, are highly vulnerable to such attacks. The study highlights the multifaceted nature of these threats, encompassing both non-state actors using chemical and radiological weapons and incidents arising from poorly managed hazardous materials. Conclusion: Strengthening international collaboration, enhancing monitoring systems for hazardous material transport, and enforcing maritime security protocols- such as those established by the International Maritime Organization (IMO)- are essential for countering these threats. تروریسم دریایی, تهدیدات شیمیایی, تهدیدات بیولوژیک, تهدیدات هسته ای- پرتویی, تهدیدات انفجاری Maritime terrorism, Chemical threats, Biological threats, Nuclear-radiological threats, Explosive threats. 246 254 http://jmarmed.ir/browse.php?a_code=A-10-475-1&slc_lang=fa&sid=1 Maryam Moradi مریم مرادی moradi21922@yahoo.com 10031947532846005759 10031947532846005759 No PhD, Health in Disasters and Emergencies, Shahideh Roshandel Heart Hospital, Tehran, Iran دکتری تخصصی، سلامت در بلایا و فوریت‌ها، بیمارستان تخصصی قلب شهیده روشندل، تهران، ایران Akbar Hajighasemalian اکبر حاجی قاسمعلیان Drghasemalian@gmail.com 10031947532846005760 10031947532846005760 Yes AJA University of Medical Sciences, Tehran, Iran دانشگاه علوم پزشکی ارتش، تهران، ایران Sajad Mehran سجاد مهران s.mehran@gmail.com 10031947532846005761 10031947532846005761 No Nizaja's Martial Medicine طب رزم نزاجا