مرکز تحقیقات پزشکی مولکولی، پژوهشکده علوم پایه پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان، رفسنجان، ایران ، zarei88ss@gmail.com
چکیده: (259 مشاهده)
آترواسکلروز به عنوان عامل اصلی بیماریهای قلبی-عروقی، یک فرآیند التهابی مزمن است که با تجمع لیپیدها و پاسخ التهابی در دیواره عروق شناخته میشود. درمانهای رایج با محدودیتهایی از جمله عوارض جانبی و پاسخدهی ناکامل در برخی بیماران همراه است. بنابراین، شناسایی عوامل درمانی نوین با مکانیسمهای عمل متفاوت و پروفایل ایمنی مطلوب ضروری به نظر میرسد. این مقاله مروری، با رویکردی نظاممند، شواهد پیشبالینی مرتبط با سه گروه عمده ترکیبات زیستفعال دریایی (پپتیدها، پلیساکاریدها و کاروتنوئیدها) و کاربرد بالقوه آنها در مقابله با آترواسکلروز را بررسی میکند. تمرکز اصلی بر تحلیل مکانیسمهای مولکولیِ مستندِ این ترکیبات است که عمدتاً شامل تعدیل مسیرهای سیگنالینگ التهابی(مانندNF-κBو NLRP3)، کاهش استرس اکسیداتیو از طریق فعالسازی مسیر Nrf2، بهبود پروفایل لیپیدی با تأثیر بر متابولیسم کلسترول، و تنظیم عملکرد اندوتلیال و همئوستازی میباشد. بررسی حاضر نشان میدهد که علیرغم دادههای امیدوارکننده از مدلهای حیوانی و کشت سلولی، خلأهای دانشی قابل توجهی از جمله مطالعات فارماکوکینتیک ناکافی، ناهمگونی در منابع و روشهای استخراج ترکیبات، و فقدان آزمایشهای بالینی کنترلشده وجود دارد. این مرور بر لزوم انجام پژوهشهای آیندهنگر برای ارزیابی دقیق زیستدسترسی، سمیت، و کارآیی بالینی این ترکیبات تأکید مینماید تا پتانسیل واقعی آنها به عنوان مکمل یا جایگزین در استراتژیهای پیشگیرانه و درمانی آترواسکلروز به طور علمی تعیین گردد.
