گروه شیلات، دانشکده علوم و فنون دریایی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران ، pgheshlaghi8@gmail.com
چکیده: (2050 مشاهده)
زمینه و هدف: شیرینسازی آب دریا بهعنوان راهبردی کلیدی برای مواجهه با چالش کمآبی، از طریق تولید پساب شور غنی از مواد شیمیایی و فلزات سنگین، تأثیرات قابلتوجهی بر اکوسیستمهای دریایی و سلامت انسان بر جای میگذارد. این مقاله مروری با هدف بررسی پیامدهای زیستمحیطی تخلیه پساب آبشیرینکنها بر ساختار و عملکرد جوامع زیستی دریایی و تحلیل اثرات غیرمستقیم آن بر سلامت انسان و امنیت غذایی انجام شده است. روشها: مطالعه حاضر بهصورت مروری توصیفی–تحلیلی و با استفاده از جستوجوی نظاممند منابع علمی مرتبط انجام شد. یافتهها: یافتهها نشان میدهند که افزایش شوری، دمای بالا و حضور فلزات سنگین در پساب، منجر به کاهش بقای لاروها، اختلال در فرآیندهای فیزیولوژیک آبزیان، کاهش تنوع گونهای و تشکیل مناطق کماکسیژن میشود. این اثرات، ساختار جوامع فیتوپلانکتونی، زئوپلانکتونی، سختپوستان و ماهیان را بهطور معناداری تغییر میدهد. از سوی دیگر، انتقال آلایندهها از طریق تجمع و بزرگنمایی زیستی در زنجیره غذایی، وقوع شکوفههای مضر جلبکی، خطرات بهداشتی ناشی از تماس مستقیم با آب آلوده و تهدید امنیت غذایی جوامع ساحلی، از پیامدهای غیرمستقیم و مهم تخلیه پساب محسوب میشوند. نتیجهگیری: برای کاهش اثرات نامطلوب تخلیه پساب آبشیرینکنها، اتخاذ رویکردی یکپارچه و چندبعدی شامل طراحی بهینه نقاط تخلیه، رقیقسازی هدفمند، بازیافت نمکها و مواد شیمیایی ارزشمند، بهرهگیری از انرژیهای تجدیدپذیر، دفن یا تزریق زیرسطحی مطابق با استانداردهای محیطزیستی و استقرار چارچوبهای نظارتی و پایش بلندمدت ضروری است. مدیریت پایدار پساب و تدوین سیاستهای مؤثر محیطزیستی میتواند نقش کلیدی در حفاظت از اکوسیستمهای دریایی، حفظ تنوع زیستی و تأمین سلامت انسان و امنیت غذایی ایفا کند.
