گروه مدیریت آموزشی و آموزش عالی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران ، drshabnamtorabi@gmail.com
چکیده: (265 مشاهده)
مقدمه: این پژوهش با هدف طراحی الگوی مدیریت آموزش الکترونیکی مبتنی بر توسعه منابع انسانی در گمرک جمهوری اسلامی ایران انجام شد. ضرورت این تحقیق ناشی از ضعفهای سیستم آموزشی سنتی، نیاز به توانمندسازی کارکنان، افزایش بهرهوری سازمان و همسو کردن آموزش با اهداف توسعه منابع انسانی بود. بررسی پیشینه و شرایط موجود نشان داد که تحقق تحول دیجیتال و ارتقای کیفیت آموزش مستلزم طراحی مدلی جامع و عملیاتی است که بتواند عوامل مؤثر فردی، سازمانی و فراسازمانی را در نظر گیرد. روشها:این پژوهش از نوع کیفی و مبتنی بر روش دادهبنیادبود. دادهها از طریق مصاحبههای نیمهساختاریافته با 19 خبرۀ متخصص در حوزه آموزش و مدیریت منابع انسانی جمعآوری شد. تحلیل دادهها در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و گزینشی انجام شد و در نهایت 189 کد استخراج گردید (130 کد باز، 51 کد محوری و 8 کد گزینشی). روایی محتوای کدها با محاسبۀ شاخصCVR تأیید شد و تمامی مقادیر بالای 88.5 درصد بودند که نشان از اعتبار بالای محتوای تولیدشده داشت. یافتهها:مدل طراحی شده شامل پنج مؤلفه اصلی بود: شرایط علی، عوامل زمینهای، عوامل مداخلهگر، راهبردهای اجرایی و پیامدهای الگو. شرایط علی شامل سیاستهای کلان تحول دیجیتال، تعهد مدیریت ارشد، الزامات سازمان جهانی گمرک، فرهنگ سازمانی حامی یادگیری و نیاز به اصلاح سیستم سنتی بود. عوامل زمینهای و مداخلهگر بسترها و محدودیتهای اجرای الگو را مشخص کردند. راهبردهای اجرایی شامل تدوین نقشه راه و نیازسنجی دقیق، تولید محتوای تخصصی و بومی، توانمندسازی دیجیتال کارکنان و مدرسان، ایجاد نظام انگیزشی و بهرهگیری ترکیبی از روشهای آموزشی بود. پیامدهای الگو در سه سطح فردی (توانمندسازی و رضایت شغلی)، سازمانی (افزایش بهرهوری و کاهش خطاها) و فراسازمانی (ارتقای جایگاه بینالمللی و عدالت آموزشی) مشاهده شد. نتیجهگیری:نتایج این پژوهش نشاندهنده آن است که الگوی طراحیشده برای مدیریت آموزش الکترونیکی با رویکرد توسعه منابع انسانی، از جامعیت و قابلیت اجرایی لازم در گمرک برخوردار است. این الگو با شناسایی ۱۱ مؤلفه کلیدی و تأکید بر محوریت سرمایه انسانی، چارچوب مناسبی برای تحول آموزشی فراهم میکند. اجرای موفق این الگو میتواند به بهبود عملکرد فردی و سازمانی، و همچنین ارتقای جایگاه بینالمللی گمرک بیانجامد. با توجه به اعتبارسنجی انجامشده، پیادهسازی تدریجی این الگو به عنوان یک راهبرد کلیدی در توسعه منابع انسانی گمرک جمهوری اسلامی ایران پیشنهاد میشود.
