fa ترکیبات زیست‌فعال مشتق از منابع دریایی (پپتیدها، پلی‌ساکاریدها و کاروتنوئیدها) در پیشگیری و درمان آترواسکلروز: مروری بر مکانیسم‌های مولکولی و شواهد پیش‌بالینی طب دریا Marine Medicine مروری Review <div style="text-align: justify;"><span style="line-height:2;"><span style="color:#000000;"><span style="font-family:IRANyekan;"><span style="font-size:12px;"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" times=""><span b="" lang="AR-SA" mitra="">آترواسکلروز به عنوان عامل اصلی بیماری‌های قلبی-عروقی، یک فرآیند التهابی مزمن است که با تجمع لیپیدها و پاسخ التهابی در دیواره عروق شناخته می‌شود. درمان‌های رایج با محدودیت‌هایی از جمله عوارض جانبی و پاسخ‌دهی ناکامل در برخی بیماران همراه است. بنابراین، شناسایی عوامل درمانی نوین با مکانیسم‌های عمل متفاوت و پروفایل ایمنی مطلوب ضروری به نظر می‌رسد.</span></span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" times=""><span b="" lang="AR-SA" mitra="">این مقاله مروری، با رویکردی نظام‌مند، شواهد پیش‌بالینی مرتبط با سه گروه عمده ترکیبات زیست‌فعال دریایی (پپتیدها، پلی‌ساکاریدها و کاروتنوئیدها) و کاربرد بالقوه آن‌ها در مقابله با آترواسکلروز را بررسی می‌کند. تمرکز اصلی بر تحلیل مکانیسم‌های مولکولیِ مستندِ این ترکیبات است که عمدتاً شامل تعدیل مسیرهای سیگنالینگ التهابی</span> <span b="" lang="AR-SA" mitra="">(مانند</span> <span dir="LTR">NF-&kappa;B</span> <span b="" lang="AR-SA" mitra="">و </span><span dir="LTR">NLRP3</span><span b="" lang="AR-SA" mitra="">)، کاهش استرس اکسیداتیو از طریق فعال‌سازی مسیر </span><span dir="LTR">Nrf2</span><span b="" lang="AR-SA" mitra="">، بهبود پروفایل لیپیدی با تأثیر بر متابولیسم کلسترول، و تنظیم عملکرد اندوتلیال و همئوستازی می‌باشد.</span></span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" times=""><span b="" lang="AR-SA" mitra="">بررسی حاضر نشان می‌دهد که علی‌رغم داده‌های امیدوارکننده از مدل‌های حیوانی و کشت سلولی، خلأهای دانشی قابل توجهی از جمله مطالعات فارماکوکینتیک ناکافی، ناهمگونی در منابع و روش‌های استخراج ترکیبات، و فقدان آزمایش‌های بالینی کنترل‌شده وجود دارد. این مرور بر لزوم انجام پژوهش‌های آینده‌نگر برای ارزیابی دقیق زیست‌دسترسی، سمیت، و کارآیی بالینی این ترکیبات تأکید می‌نماید تا پتانسیل واقعی آن‌ها به عنوان مکمل یا جایگزین در استراتژی‌های پیشگیرانه و درمانی آترواسکلروز به طور علمی تعیین گردد.</span></span></span></span></span></span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="line-height:2;"><span style="color:#000000;"><span style="font-size:12pt"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" times=""><span style="font-size:10.0pt">Atherosclerosis, as the leading cause of cardiovascular diseases, is a chronic inflammatory process characterized by the accumulation of lipids and an inflammatory response in the vessel wall. Current treatments are associated with limitations, including side effects and incomplete response in some patients. Therefore, identifying novel therapeutic agents with distinct mechanisms of action and favorable safety profiles appears essential.</span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" times=""><span style="font-size:10.0pt">This systematic review examines the preclinical evidence related to three major classes of marine-derived bioactive compounds (peptides, polysaccharides, and carotenoids) and their potential application in combating atherosclerosis. The primary focus is on analyzing the documented molecular mechanisms of these compounds, which mainly involve modulating inflammatory signaling pathways (such as NF-&kappa;B and NLRP3), reducing oxidative stress through activation of the Nrf2 pathway, improving lipid profiles by influencing cholesterol metabolism, and regulating endothelial function and hemostasis.</span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" times=""><span style="font-size:10.0pt">The present review indicates that despite promising data from animal models and cell cultures, there are significant knowledge gaps, including insufficient pharmacokinetic studies, heterogeneity in compound sources and extraction methods, and a lack of controlled clinical trials. This review emphasizes the need for prospective research to accurately assess the bioavailability, toxicity, and clinical efficacy of these compounds, so that their true potential as complementary or alternative agents in preventive and therapeutic strategies for atherosclerosis can be scientifically determined.</span></span></span></span></span></span></div> آترواسکلروز, ترکیبات زیست‌فعال دریایی, پپتیدهای دریایی, پلی‌ساکاریدهای دریایی, کاروتنوئیدهای دریایی Atherosclerosis, Marine Bioactive Compounds, Marine Peptides, Marine Polysaccharides, Marine Carotenoids 19 28 http://jmarmed.ir/browse.php?a_code=A-10-492-1&slc_lang=fa&sid=1 Majid Mazoochi مجید مازوچی mazoochii@gmail.com 10031947532846006476 10031947532846006476 No Department of Internal Medicine, Faculty of Medicine, Kashan University of Medical Sciences, Kashan, Iran دانشگاه علوم پزشکی کاشان، کاشان، ایران Alireza Yavar علیرضا یاور 10031947532846006477 10031947532846006477 No Sadegh Zarei صادق زارعی zarei88ss@gmail.com 10031947532846006478 10031947532846006478 Yes Molecular Medicine Research Center, Research Institute of Basic Medical Sciences, Rafsanjan University of Medical Sciences, Rafsanjan, Iran مرکز تحقیقات پزشکی مولکولی، پژوهشکده علوم پایه پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان، رفسنجان، ایران